1
00:00:07,420 --> 00:00:09,650
Mərhəmətli və Bağışlayan Allahın adı ilə.

2
00:00:11,600 --> 00:00:14,110
الحمدلله ربّ العالمين

3
00:00:17,420 --> 00:00:23,940
و الصّلاة و السّلام على سيّدنا و نبيّنا ابى‌القاسم المصطفى محمّد

4
00:00:34,000 --> 00:00:38,040
و على ءاله الأطيبين الأطهرين المنتجبين

5
00:00:40,640 --> 00:00:44,080
سيّما بقيّة الله فى الأرضين

6
00:00:47,560 --> 00:00:52,040
اللّهمّ سدّد السنتنا بالصّواب و الحکمة

7
00:00:55,600 --> 00:01:09,000
Mübarək ramazan ayının dualarında dönə-dönə təkrarlanan mövzulardan biri də

8
00:01:12,160 --> 00:01:21,080
insanların dünyəvi həyatdan sonrakı aləmlərə diqqət yetirməsidir;

9
00:01:25,600 --> 00:01:35,760
ölüm aləminə, qəbir aləminə, Qiyamətə,

10
00:01:39,440 --> 00:01:51,320
insanların hesab-kitab, ilahi sorğu-sual qarşısında durduqları zaman üzləşdikləri çətinliklərə.

11
00:01:53,360 --> 00:02:01,920
Mübarək ramazan ayının dualarında toxunulan məsələlərdən biri də budur.

12
00:02:06,320 --> 00:02:15,200
Vəzifə məsuliyyəti daşıyan bizlər üçün

13
00:02:17,640 --> 00:02:20,840
bu mənalara diqqət yetirmək olduqca əhəmiyyətlidir.

14
00:02:23,000 --> 00:02:32,560
İnsanın özünü kontrolda saxlaması, ehtiyatını gözləməsi üçün

15
00:02:32,560 --> 00:02:39,560
zəmin yaradan amillərdən biri də o aləmlərə diqqət yetirməkdir.

16
00:02:43,240 --> 00:02:44,600
Bilməliyik ki,

17
00:02:46,440 --> 00:02:50,760
لايَعزُبُ عَنهُ مِثقالُ ذَرَّة

18
00:02:52,080 --> 00:03:01,640
– kiçicik bir hərəkət də, kiçicik bir fəaliyyətsizlik də, kiçik bir addım,

19
00:03:03,400 --> 00:03:15,640
söz də ölümdən sonrakı aləmin haqq-hesabını aparanların gözündən yayınmır,

20
00:03:16,040 --> 00:03:18,080
bizdən soruşulacaq.

21
00:03:19,760 --> 00:03:28,840
Bu, bizim davranışımıza, danışığımıza, hərəkətlərimizə xeyli təsir göstərəcək.

22
00:03:33,480 --> 00:03:36,360
Şərafətli dualardan biri olan “Əbi Həmzə” duasında oxuyuruq:

23
00:03:38,320 --> 00:03:44,720
اِرحَمنى صَريعاً عَلَى الفِراشِ تُقَلِّبُنى اَيدى اَحِبَّتى

24
00:03:46,800 --> 00:03:52,320
Bu halla hamı üzləşir;

25
00:03:55,400 --> 00:04:05,960
demək olar ki, çoxları ölüm ayağında, ölümə yaxın anlarda yaşanan bu halların başqalarında şahidi olublar.

26
00:04:09,160 --> 00:04:16,720
Həmin anlarda bizim əlimizdən heç nə gəlmir,

27
00:04:19,680 --> 00:04:27,200
orada Allah-taaladan yaxın bizə heç kəs olmur.

28
00:04:29,240 --> 00:04:34,120
وَ نَحنُ اَقرَبُ اِليهِ مِنکُم وَ لکِن لا تُبصرِون

29
00:04:37,760 --> 00:04:48,680
O halda qarşısında durduğumuz gedər-gəlməz biyabanından heç kəs bizi xilas edə bilməz;

30
00:04:49,760 --> 00:04:52,800
yalnız saleh əməl və Allahın lütfündən başqa.

31
00:04:54,920 --> 00:05:01,280
Bu duada deyirik:  اللّهُمَّ ارحَمنى – orada bizə rəhm et.

32
00:05:04,400 --> 00:05:14,640
وَ تَفَضَّل عَلَىَّ مَمدوداً عَلَى المُغتَسَلِ  يُقَلِّبُنى صالحُ جيرَتى

33
00:05:17,120 --> 00:05:21,120
Ölümdən sonra bizə qüsl verilən zaman

34
00:05:24,360 --> 00:05:36,360
Allah-taala o halda bizə Öz lütf və mərhəmətini şamil etsin, bizə rəhm etsin.

35
00:05:39,440 --> 00:05:45,400
Özümüzdən asılı olmayaraq bizə qüsl verən əllərdə olacağıq.

36
00:05:46,200 --> 00:05:49,000
Hər birimiz bu vəziyyətə düşəcəyik;

37
00:05:50,320 --> 00:05:59,480
bu haldan heç birimizə qaçış yolu yoxdur.

38
00:05:59,480 --> 00:06:06,600
Bu, hamımızın başına gələcək. O anı yaddan çıxarmayın.

39
00:06:11,080 --> 00:06:20,800
وَ تَحَنَّن عَلَىَّ مَحمولاً قَد تَناوَلَ الاَقرِباءُ اَطرافَ جِنازَتى

40
00:06:21,720 --> 00:06:34,360
Bizi qaldırıb çiyinlərinə alacaqlar, əbədi, həmişəlik məkanımıza aparacaqlar.

41
00:06:39,880 --> 00:06:48,640
وَ جُد عَلَىَّ مَنقولاً قَد نَزَلتُ بِکَ وَحيداً فى حُفرَتى

42
00:06:49,560 --> 00:06:52,440
Bizi qəbrə endirəcəklər.

43
00:06:58,800 --> 00:07:07,760
Bu, bir xatırlatmadır. Bu halı heç vaxt yaddan çıxarmaq olmaz; həmişə gözümüzün önünə gətirməliyik.

44
00:07:09,960 --> 00:07:15,200
Dinimizdə bizə qəbirstanlığa,

45
00:07:15,200 --> 00:07:20,160
ölülərin ziyarətinə getmək tapşırılır. Bunun bir səbəbi də elə dediklərimdir.

46
00:07:23,280 --> 00:07:30,440
Bəzi insanlar kiminsə onlara ölümü xatırlatmasından xoşlanmır,

47
00:07:30,480 --> 00:07:34,600
amma bu, bir müalicə üsuludur, dərmandır.

48
00:07:35,160 --> 00:07:46,920
Bizim eqoizmimizin, qəflətimizin, nəfsimizı düşkünlüyümüzün əlacıdır.

49
00:07:51,480 --> 00:07:56,120
“Əbi Həmzə” duasının başqa bir yerində oxuyuruq:

50
00:07:56,120 --> 00:08:02,680
اِلهى اِرحَمنى اِذَا انقَطَعَت حُجَّتى

51
00:08:04,520 --> 00:08:15,280
وَ کَلَّ عَن جَوابِکَ لِسانى وَ طاشَ عِندَ سُؤالِکَ اِيّاىَ لُبّى

52
00:08:18,120 --> 00:08:25,840
İlahi sorğu-sual qarşısında söz tapa bilməyib çıxılmaz vəziyyətə düşəndə

53
00:08:27,760 --> 00:08:30,080
artıq heç bir dəlil-bəhanə gətirmirik.

54
00:08:33,440 --> 00:08:45,160
Burdakı kimi deyil ki, qarşı tərəfin cahilliyindən, məlumatsızlığından,

55
00:08:45,880 --> 00:08:54,320
emosiyalarından istifadə edib onu həqiqətdən uzaqlaşdıraq. Orada bizi sorğu-sual edənə

56
00:08:57,640 --> 00:09:05,240
hər şey məlumdur, aydındır. O anı həmişə yadda saxlamaq, xatırlamaq lazımdır.

57
00:09:09,240 --> 00:09:10,920
Digər bir fraqmentdə:

58
00:09:11,080 --> 00:09:15,040
اَبکى لِخُروجى مِن قَبرى عُرياناً

59
00:09:15,360 --> 00:09:22,240
– bu duanı ramazan ayının səhərlərində diqqətlə oxuyun –

60
00:09:25,080 --> 00:09:37,840
ذَليلاً حامِلاً ثِقلى عَلَى ظَهرى اَنظُرُ مَرَّةً عَن يَمينى وَ اُخرى‌ عَن شِمالى

61
00:09:43,560 --> 00:09:47,560
اِذِ الخَلائِقُ فى شَأنٍ غيرِ شَأنى

62
00:09:48,120 --> 00:09:56,400
Orada hərə öz dərdindədir, heç kəs əlimdən tutub mənə yardımçı olmayacaq.

63
00:10:00,040 --> 00:10:12,160
لِکُلِّ امرِئٍ مِنهُم يَومَئِذٍ شَأنٌ يُغنيهِ، وُجوهٌ يَومَئِذ مُسفِرَةٌ، ضاحِکَةٌ مُستَبشِرَة

64
00:10:13,800 --> 00:10:20,920
Möminlər, təqva sahibləri, ehtiyatını gözləmiş, haqq-ədalət

65
00:10:22,600 --> 00:10:36,840
və vicdan yolundan ayağını kənara qoymamış, dini vəzifələrinə əməl etmiş şəxslər bu cümlənin əyani nümunəsidir:

66
00:10:37,000 --> 00:10:42,320
وُجوهٌ يَومَئِذٍ مُسفِرَةٌ، ضاحِکَةٌ مُستَبشِرَة

67
00:10:42,600 --> 00:10:49,400
Alnıaçıq, gülərüz, parlaq sima ilə – bəziləri belə olacaq.

68
00:10:52,680 --> 00:10:58,840
وَ وُجوهٌ يَومَئِذٍ عَلَيها غَبَرَةٌ، تَرهَقُها قَتَرَة

69
00:10:59,440 --> 00:11:07,400
Quran ayəsi bura qədərdir; duada bu kəlmə də əlavə olunub: وَ ذِلَّة.

70
00:11:08,760 --> 00:11:17,600
Əlbəttə ki, təkcə bu mənalar deyil. Ramazan ayının duaları da, bütün digər dualar kimi,

71
00:11:20,080 --> 00:11:32,360
bizi ilahi rəhmətin lətif, ürəyəyatan, saf çeşməsinə doğru çəkir.

72
00:11:33,640 --> 00:11:41,720
Bu ay Allah qarşısında acizlik, təslimkarlıq ayıdır; istiğfar, təqva,

73
00:11:43,040 --> 00:11:52,800
Allaha qayıdış, özünütərbiyə və əxlaq ayıdır.

74
00:11:54,880 --> 00:12:04,000
Rəsuli-Əkrəmin (s) şəban ayının sonunda oxuduğu cümə xütbəsində

75
00:12:06,280 --> 00:12:13,600
elə fraqmentlər var ki, onlar bizə bu ayın təkcə ibadət ayı yox,

76
00:12:14,120 --> 00:12:23,400
həm də əxlaq ayı olduğunu göstərir. Peyğəmbərin gözəl əxlaqi cəhətlərini öyrənmək, onları özündə əks etdirmək.

77
00:12:28,160 --> 00:12:36,440
Bu ayda biz bu şeylərə diqqət yetirməliyik.

78
00:12:41,800 --> 00:12:54,520
Bugünkü həssas və mühüm iclasımızda mən 3 mövzuya toxunmağı nəzərdə tutumuşam.

79
00:12:59,640 --> 00:13:10,080
Onlardan biri iqtisdiyyat məsələsidir ki, möhtərəm prezidentimiz də çıxışında buna toxundu.

80
00:13:10,880 --> 00:13:18,520
Çox yaxşı çıxış etdi, hərtərəfli statistika təqdim etdi.

81
00:13:20,840 --> 00:13:26,560
Mənim də bu sahədə müəyyən fikirlərim var ki, onları qeyd etmək istəyirəm.

82
00:13:28,040 --> 00:13:39,800
İkincisi nüvə məsələsidir. Bu gün bizim istər xaricdə, istərsə də hətta daxildə

83
00:13:40,280 --> 00:13:47,600
fəaliyyətimizin, səylərimizin əksəriyyətinin mehvərini bu məsələ təşkil edir.

84
00:13:47,840 --> 00:13:54,840
Bu barədə də qeyd etməli olduğum şeylər var.

85
00:13:55,040 --> 00:14:02,280
Və əgər vaxtımız çatsa, regionda gedən proseslərə də toxunacağam.

86
00:14:06,240 --> 00:14:13,520
İqtisadiyyat məsələsindən danışarkən mən mövzuya belə bir giriş etmk istəyirəm:

87
00:14:14,400 --> 00:14:20,760
deyirik ki, ramazan ayı təqva ayıdır, bəs təqva nədir?

88
00:14:21,920 --> 00:14:29,360
Təqva insanı yanlış yollara meyillənməkdən qoruyan,

89
00:14:30,560 --> 00:14:38,680
tikan-qanqalın onun ətəyinə yapışmasına imkan verməyən daimi ehtiyat, diqqətlilik halıdır.

90
00:14:42,240 --> 00:14:52,920
Təqva, əslində, təqvalı insanın öz əyninə geydiyi,

91
00:14:54,920 --> 00:15:08,800
öldürücü mənəvi zərbələrdən qoruyan bir zirehdir, qalxandır.

92
00:15:11,480 --> 00:15:14,520
Əlbəttə ki, təkcə mənəvi məsələlər də deyil.

93
00:15:17,080 --> 00:15:22,640
وَ مَن يَتَّقِ اللهَ يَجعَل لَه مَخرَجاً * وَ يَرزُقهُ مِن حَيثُ لا يَحتَسِب

94
00:15:23,680 --> 00:15:31,520
Dünyəvi məsələlərdə də təqvanın çox önəmli təsiri var. Bu, şəxsi miqyasda təqvadır.

95
00:15:34,000 --> 00:15:42,160
Eyni vəziyyət bütöv bir cəmiyyətə, ölkəyə də aiddir.

96
00:15:43,240 --> 00:15:50,920
Ölkənin təqvası nə deməkdir? Cəmiyyətin təqvası nədir?

97
00:15:52,520 --> 00:16:01,000
Hər bir cəmiyyət – xüsusilə də əgər İslam Respublikası quruluşu kimi,

98
00:16:01,640 --> 00:16:08,600
uca amallara  yetişməyi qarşıya məqsəd qoyubsa – hücumlara məruz qalır;

99
00:16:09,880 --> 00:16:18,240
zəhərli oxların hədəfindədir. Ona da təqva lazımdır. Cəmiyyətin təqvası nədir?

100
00:16:21,880 --> 00:16:28,160
İctimai təqvanın müxtəlif sferalarından danışmaq olar.

101
00:16:28,680 --> 00:16:36,680
İqtisadiyyat sferasında cəmiyyətin təqvası müqavimət iqtisadiyyatından ibarətdir.

102
00:16:39,440 --> 00:16:51,800
Əgər biz iqtisadiyyat sferasında dünyada gedən proseslərdən irəli gələn böhranlar,

103
00:16:53,480 --> 00:17:03,360
yaxud dünya dövlətlərinin işğalçı siyasətinin zəhərli oxları qarşısında ziyan çəkməmək istəyiriksə,

104
00:17:03,600 --> 00:17:10,520
müqavimət iqtisadiyyatına üz tutmaqdan başqa əlacımız yoxdur.

105
00:17:15,520 --> 00:17:24,600
Müqavimət iqtisadiyyatı bizi bu xalqa, bu ölkəyə,

106
00:17:27,440 --> 00:17:35,840
bu dövlətə zərbə vurmaq üçün bütün iqtisadi, siyasi,

107
00:17:35,840 --> 00:17:40,600
təbliğat və təhlükəsizlik imkanlarından istifadə edən

108
00:17:41,400 --> 00:17:46,520
dövlətlər və şəxslər qarşısında möhkəmləndirən amildir.

109
00:17:48,960 --> 00:18:01,880
Hazırda onların tapdığı yollardan biri ölkəyə iqtisadiyyat sarıdan zərbə vurmaqdır.

110
00:18:04,240 --> 00:18:09,760
Biz illərdir ki, bu barədə xəbərdarlıq edirik, deyirik.

111
00:18:09,960 --> 00:18:16,800
Rəsmilər də hər biri öz güc və imkanları çərçivəsində səy göstəriblər, müsbət işlər görüblər.

112
00:18:17,480 --> 00:18:25,920
Lakin biz bütün gücümüzlə, bütün potensialımızla

113
00:18:27,480 --> 00:18:32,080
ölkə daxilində müqavimət iqtisadiyyatının reallaşmasına çalışmalıyıq;

114
00:18:33,160 --> 00:18:38,920
iqtisadiyyat sahəsində cəmiyyətimizin təqvası budur.

115
00:18:44,560 --> 00:18:46,840
Doğrudur, bu model yalnız bizə məxsus deyil.

116
00:18:47,440 --> 00:18:52,040
Bəzi digər ölkələr də müqavimət iqtisadiyyatı modelini

117
00:18:53,960 --> 00:19:00,600
özləri üçün nəzərdə tutmuş, seçmiş və təsirini də görmüşlər.

118
00:19:03,480 --> 00:19:14,720
Müqavimət iqtisadiyyatının əsasını xaricdə gedən prosesləri diqqət mərkəzində saxlayıb onlara köklənməklə daxildən inkişaf etmək təşkil edir.

119
00:19:15,880 --> 00:19:21,040
Daxildən inkişaf təcrid olunma kimi başa düşülməməlidir.

120
00:19:23,160 --> 00:19:31,200
Bu, cəmiyyətdən kənara baxaraq, xaricdə gedən proseslərə köklənərək daxildən inkişaf etmək,

121
00:19:32,120 --> 00:19:42,800
amma daxildəki imkanlara, daxili potensiala söykənmək deməkdir. Bu barədə bundan əvvəl çox şey demişik,

122
00:19:43,000 --> 00:19:46,040
indi də bir qədər danışacağam.

123
00:19:48,280 --> 00:19:55,600
Müqavimət iqtisadiyyatnın siyasətləri işlənib hazırlanıb, ictimaiyyətə elan olunub.

124
00:19:56,840 --> 00:20:06,880
Bunlar yalnız müəyyən etap üçün yararlı,  kiminsə özündən qondardığı, kiminsə şəxsi fikirnə əsaslanan siyasətlər deyil.

125
00:20:07,280 --> 00:20:14,120
Bunlar uzun sürən məsləhətləşmələrin, birgə düşünülərək verilmiş qərarların məhsuludur.

126
00:20:15,920 --> 00:20:22,720
Müqavimət iqtisadiyyatı konkret xüsusiyyətləri ilə ictimaiyyətə elan olunduqdan,

127
00:20:23,120 --> 00:20:31,080
mediada yayımlandıqdan,hökumət kabinetindəki möhtərəm yoldaşlar, həmkarlarımız

128
00:20:31,760 --> 00:20:36,320
bu sahədə fəaliyyətə keçərək müəyyən işlər görməyə başladıqdan sonra

129
00:20:37,080 --> 00:20:42,320
bu layihə bir çox iqtisadi ekspertlər tərəfindən təsdiqləndi,

130
00:20:44,400 --> 00:20:56,600
dəstəyini aldı, önə çəkildi və “müqavimət iqtisadiyyatı” ifadəsi ölkədə geniş yayılmış mədəni anlayışların sırasına daxil oldu,

131
00:20:59,440 --> 00:21:03,880
ölkənin iqtisadi leksikonunda özünə yer etdi.

132
00:21:03,880 --> 00:21:08,440
Bu onu göstərir ki, bu yol düzgün, əsaslı və möhkəm bir yoldur.

133
00:21:12,240 --> 00:21:24,120
Müqavimət iqtisadiyyatı böyük dövlətlərin “inkişaf etməkdə olan”, yaxud “üçüncü dünya ölkələri” adlandırdılan ölkələrə

134
00:21:24,920 --> 00:21:30,400
diktə etdiyi köhnə iqtisadi inkişaf modelinin tam əksidir.

135
00:21:32,040 --> 00:21:39,560
Onlar üçüncü dünya ölkələrinə bir inkişaf modeli diktə etmişdilər – indi mən onun şərhini vermək istəmirəm

136
00:21:40,480 --> 00:21:46,360
– və deyirdilər ki, əgər həmin ölkələr iqtisadi cəhətdən inkişaf etmək, iqtisadiyyatlarını rövnəqləndirmək,

137
00:21:46,880 --> 00:21:53,240
dünya iqtisadiyyatı ilə ayaqlaşmaq istəyirlərsə, bu modeli reallaşdırmalıdırlar.

138
00:21:54,880 --> 00:22:03,320
Həmin model isə əsasən xaricə göz dikmək üzərində qurulmuşdu; müəyyən təfsilatları da nəzərdə tutulurdu.

139
00:22:03,600 --> 00:22:06,400
Bu müqavimət iqtisadiyyatı onun tam əksidir;

140
00:22:08,040 --> 00:22:13,920
həmin köhnə modeldə qeyd olunan, vurğulanan prinsiplərin tam tərsini əks etdirir.

141
00:22:13,920 --> 00:22:18,080
tam tərsini əks etdirir.

142
00:22:18,080 --> 00:22:24,120
Kənar-bucaqda kimlərsə hələ də o modeli xatırlayırlar, ondan danışırlar.

143
00:22:25,680 --> 00:22:28,840
Müqavimət iqtisadiyyatında əsas dayaq nöqtəsi daxili imkan və potensialdır.

144
00:22:31,760 --> 00:22:39,360
Kimlərsə bu modeli çox yaxşı, bəyənilən bir model kimi qiymətləndirə,

145
00:22:39,800 --> 00:22:46,280
amma reallaşmasının mümkün olmadığını düşünə bilərlər. Mən qətiyyətlə deyirəm ki,

146
00:22:46,280 --> 00:22:49,480
bu modelin ölkəmizdə reallaşması tamamilə mümkündür.

147
00:22:51,600 --> 00:22:59,440
Ölkəmizin hazırkı şəraitində müqavimət iqtisadiyyatı modelinin icrası tam olaraq realdır.

148
00:23:02,760 --> 00:23:09,160
Bu iş üçün bizdə istifadə olunmamış böyük həcmli potensial var;

149
00:23:11,040 --> 00:23:20,960
bunlardan biri də insan kapitalıdır. Yəni ölkəmizdə gözəl təhsil almış,

150
00:23:21,240 --> 00:23:26,560
ixtisasa yiyələnmiş, özünəinamlı gənclər çoxdur

151
00:23:28,320 --> 00:23:32,200
və bu, İslam İnqilabının bərəkətlərindəndir;

152
00:23:33,400 --> 00:23:43,280
əlbəttə ki, yanlış siyasətlər cəmiyyətimizin ahıllaşmağa doğru getməsinə səbəb olmasa.

153
00:23:43,280 --> 00:23:49,480
Hər halda, hazırda belədir. Hazırda ölkədə 20-40 yaş arası

154
00:23:50,440 --> 00:23:55,480
işçi qüvvəsinin say göstəricisi çox yüksək və diqqətəlayiq rəqəmlərlə ifadə olunur.

155
00:23:56,160 --> 00:24:00,360
Bunlar yaxşı təhsl almış, intellektual cəhətdən gözəl hazırlığa malik,

156
00:24:00,360 --> 00:24:03,080
yüksək ruhiyyəli, özünəinamlı insanlardır.

157
00:24:03,360 --> 00:24:08,920
Bu gün bizim 10 milyon universitet məzunumuz var,

158
00:24:11,640 --> 00:24:16,640
4 milyondan çox tələbə ali məktəblərdə təhsil almaqdadır.

159
00:24:17,480 --> 00:24:24,960
Bu, inqilabın əvvəlləri ilə müqayisədə 25 dəfə çoxdur.

160
00:24:25,760 --> 00:24:29,560
İnqilabın əvvəlindən indiyə qədər ölkə əhalisinin sayı 2 dəfə,

161
00:24:30,600 --> 00:24:33,440
tələbələrin sayı isə 25 dəfə çoxalıb.

162
00:24:35,080 --> 00:24:39,760
Bu, İslam İnqilabı üçün qürurverici faktlardan biridir. Bu, insan kapitalıdır,

163
00:24:40,240 --> 00:24:42,560
boyuk bir fürsətdir.

164
00:24:46,840 --> 00:24:50,640
Digər bir potensialımız isə ölkəmizin iqtisadi mövqeyidir.

165
00:24:50,880 --> 00:24:55,720
aparılan rəsmi statistikaya görə,

166
00:24:55,720 --> 00:25:02,960
dünya iqtisdiyyatında 20-ci yer İran İslam Respublikasına aiddir.

167
00:25:03,720 --> 00:25:05,680
Biz 20-ci yerdə qərarlaşmışıq

168
00:25:08,040 --> 00:25:13,600
və 12-ci yerə qalxmaq üçün lazım olan bütün imkan və potensial bizdə var.

169
00:25:13,720 --> 00:25:17,760
Çünki ölkədə hələ istifadə olunmamış potensial çoxdur:

170
00:25:19,640 --> 00:25:26,760
təbii resurslarımız var, neftimiz var, neft və qaza görə dünyada birinciyik

171
00:25:27,720 --> 00:25:31,720
– ümumi neft ehtiyatlarımız dünyanın bütün ölkələrindən çoxdur

172
00:25:34,480 --> 00:25:37,520
– digər faydalı qazıntılarımız da boldur.

173
00:25:40,320 --> 00:25:45,680
Digər bir potensialımız isə ölkəmizin son dərəcə əlverişli coğrafi mövqeyidir.

174
00:25:46,200 --> 00:25:53,440
Dünya və regionun coğrafiyasında biz şimalla cənubun, şərqlə qərbin qovuşuunda yerləşirik ki,

175
00:25:56,160 --> 00:26:02,520
bu da tranzit məsələsi, enerji və məhsul daşınması

176
00:26:02,520 --> 00:26:06,480
və s. üçün fövqəladə əhəmiyyət kəsb edir.

177
00:26:09,440 --> 00:26:18,840
Daha bir potensialımız ümumilikdə 370 milyon əhalisi olan 15 ölkə ilə qonşuluğumuzdur.

178
00:26:20,040 --> 00:26:27,800
Bu, uzun-uzun yollar qət etmək üçün ehtiyac olmayan, əlimizin altında olan bir xarici bazar deməkdir.

179
00:26:30,000 --> 00:26:34,320
Digər bir potensialımız 70 milyonluq daxili bazarımızdır.

180
00:26:35,360 --> 00:26:47,400
Əgər biz bu daxili bazarı milli istehsala, daxili məhsula istiqamətləndirə bilsək,

181
00:26:47,400 --> 00:26:50,960
istehsalat sahəsində vəziyyət dəyişər.

182
00:26:54,320 --> 00:27:00,840
Daha bir potenisalımız enerji, dəmir yolu, avtomobil

183
00:27:00,960 --> 00:27:09,200
və hava nəqliyyatı, kommunikasiya, ticarət mərkəzləri, atom elektrik stansiyaları

184
00:27:11,120 --> 00:27:19,920
və bəndlər sahəsində mövcud olan əsaslı infrastrukturlardır; bu illər ərzində hökumətin və xalqın səyləri,

185
00:27:19,920 --> 00:27:23,000
əhalinin yardımı ilə bu infrastrukturlar qurulub və bu gün bizim ixtiyarımızdadır.

186
00:27:25,600 --> 00:27:31,760
Bundan əlavə, ölkəmizdə zəngin idarəçilik təcrübəsi var ki,

187
00:27:33,960 --> 00:27:40,520
bu təcrübənin özü də bizim son illərdə

188
00:27:41,000 --> 00:27:43,800
qeyri-neft məhsullarının ixracını artırmağımıza kömək edib.

189
00:27:43,800 --> 00:27:50,240
Möhtərəm prezidentin 1393-cü ilin statistikasında qeyd etdiyi kimi, eləcə də ondan əvvəlki illərdə də

190
00:27:51,240 --> 00:27:58,880
ölkədə qeyri-neft məhsullarının ixracında hiss olunan səviyyədə artım müşahidə olunub. Bu, bir örnəkdir.

191
00:27:59,760 --> 00:28:04,840
Bütün bu sadaladıqlarım ölkəmizdə var. Əlbəttə ki, bunlar bizim potensialımızın yalnız bir hissəsidir.

192
00:28:06,760 --> 00:28:13,680
Bizimlə söhbət edən, zaman-zaman mənim üçün hesabatlar yazan mütəxəssislər

193
00:28:15,320 --> 00:28:22,280
ölkə iqtisadiyyatı üçün faydalı ola biləcək potensial imkanların

194
00:28:22,680 --> 00:28:27,240
uzun bir siyahısını təqdim edirlər. Bütün bu siyahılar həqiqəti əks etdirir;

195
00:28:27,520 --> 00:28:29,840
bu imkanlardan istifadə olunmalıdır.

196
00:28:33,280 --> 00:28:42,560
Hazırda ölkəmizin problemi bu deyil ki, bizim ortaya qoymağa bir layihəmiz, düzgün sözümüz yoxdur.

197
00:28:45,080 --> 00:28:51,240
Bizim problemimiz budur ki, düzgün fikirləri, gözəl layihələri

198
00:28:51,960 --> 00:28:57,360
layiqincə yerinə yetirmirik. Problemin kökündə bu durur.

199
00:28:58,680 --> 00:29:05,600
Ziyalı dairələrdə də bu mövzu tez-tez təkrar olunur ki, İslam Respublikasının problemi

200
00:29:06,280 --> 00:29:10,960
düzgün sözü, yanaşması olmamaqda deyil. Düzgün sözlər çox danışılır.

201
00:29:12,280 --> 00:29:17,640
Problem bundadır ki, biz o düzgün sözü əməldə

202
00:29:18,520 --> 00:29:25,720
elə reallaşdırmalıyıq ki, nəticəsini görək.

203
00:29:25,720 --> 00:29:29,960
Nəticəsini öz gözlərimizlə görüb müşahidə edək.

204
00:29:31,720 --> 00:29:38,160
Doğrudur, problemlər var; bu problemlər sürtünmələrə,

205
00:29:39,320 --> 00:29:43,400
fikir ayrılıqlarına səbəb olur, bu isə aşınmalara yol açır,

206
00:29:43,720 --> 00:29:48,920
çətinliklər yaranır. Bu problemləri aradan qaldırmaq lazımdır.

207
00:29:49,160 --> 00:29:52,560
Onlardan biri elə bizim öz içimizdədir:

208
00:29:53,640 --> 00:29:59,240
problemlərə səthi, bəsit yanaşmaq.

209
00:30:01,440 --> 00:30:12,480
Bəzi işlər görməklə sevinir, kifayətlənir, problemin mahiyyətinə varmırıq.

210
00:30:14,040 --> 00:30:21,560
Təkcə ziyalı dairələrdə müzakirələr aparmaqla, danışmaqla işləri qabağa aparmaq olmaz.

211
00:30:22,000 --> 00:30:32,560
Hərəkət etmək, iş görmək lazımdır. Əməldə səhlənkarlıq bizim böyük bir problemimizdir.

212
00:30:34,320 --> 00:30:40,480
Bəzən görülən işlərdən tez bir zamanda nəticə əldə etmək olmur,

213
00:30:40,760 --> 00:30:45,760
bunun üçün uzun müddət tələb olunur, bu isə bəzi insanları məyus edir. Problemlərdən biri də budur.

214
00:30:47,080 --> 00:30:53,360
Böyük işlərin nəticə verməsi üçün bəzən bütöv bir nəslin dəyişməsi tələb oluna bilər.

215
00:30:54,080 --> 00:30:56,600
Buna baxmayaraq, səyləri davam etdirmək, hərəkət etmək lazımdır.

216
00:30:57,560 --> 00:31:01,840
Bir çox işlər var ki, əgər biz onlara 10 il, 15 il əvvəl

217
00:31:02,960 --> 00:31:06,440
start versəydik, bu gün nəticəsinə çatmış olardıq.

218
00:31:07,600 --> 00:31:12,440
10 il, 15 il əvvəl başladığımız bir çox işlər var ki,

219
00:31:12,840 --> 00:31:15,040
bu gün nəticələrini görürük.

220
00:31:15,240 --> 00:31:25,000
Bir vaxtlar cürbəcür universitetlərdə elmi hərəkat haqda danışılanda,

221
00:31:25,000 --> 00:31:34,040
müxtəlif kollektivlərlə bu barədə söhbətlər aparılanda, heç kəs təsəvvür etmirdi ki,

222
00:31:34,040 --> 00:31:38,320
son 10-15 il ərzində ölkədə yaranmış elmi irəliləyiş

223
00:31:39,000 --> 00:31:44,640
mümkün ola bilər, amma bu reallaşdı. Bizim professorlarımız, elm adamlarımız,

224
00:31:44,960 --> 00:31:52,240
universitetlərimiz, istedadlı gənclərimiz işə girişdilər.

225
00:31:52,520 --> 00:31:57,040
12-13 il əvvəlki ilə müqayisədə bu gün biz

226
00:31:57,680 --> 00:32:03,960
elmi cəhətdən mühüm irəliləyişə nail olmuşuq, diqqətəlayiq,

227
00:32:04,400 --> 00:32:09,480
bəzi sferalarda isə parlaq uğurlara imza atmışıq.

228
00:32:10,320 --> 00:32:15,080
Bu gün işə başlamalıyıq ki, 15, 20 il sonra nəticələrini görək.

229
00:32:17,520 --> 00:32:26,520
Bizim problemlərimizdən biri də alternativ, asan, lakin məhvedici yollardır.

230
00:32:27,560 --> 00:32:28,800
Bu, bizim problemlərimizdən biridir.

231
00:32:30,240 --> 00:32:39,880
Heç yadımdan çıxmaz ki, prezident olduğum dövrdə – 15 il bundan əvvəlin söhbətidir

232
00:32:41,560 --> 00:32:46,520
– biz min cür zəhmətlə  Avropadan ölkəyə

233
00:32:47,400 --> 00:32:52,200
əhalinin ehtiyac duyduğu bir məhsulu idxal edirdik.

234
00:32:52,200 --> 00:32:56,800
Həmin məhsuldan afrikalılarda da var idi, özü də lap yaxşısı,

235
00:32:58,840 --> 00:33:04,600
amma rəhbər vəzifələrdə çalışan yoldaşlarımız o məhsulu Afrikadan idxal etməyə hazır deyildilər. Tövsiyə olunmuşdu, vurğulanmışdı,

236
00:33:04,600 --> 00:33:11,200
iclaslarda  təsdiqləmişdilər, bu işin əhəmiyyətini qəbul etmişdilər də, intəhası çətin idi;

237
00:33:12,800 --> 00:33:20,880
Avropa ilə işləmək daha asan idi. Asan, amma eyni zamanda zərərli alternativ yol.

238
00:33:21,920 --> 00:33:28,200
Belə yollar insanı dalana sıxışdırır, dostlarını zəiflədir,

239
00:33:28,200 --> 00:33:36,120
düşmənlərini gücləndirir, ölkənin içində hansısa işin ixtiyarını

240
00:33:36,240 --> 00:33:40,160
ürəyində bizə düşmən olanların əlinə verir.

241
00:33:43,520 --> 00:33:52,080
Çətinlik yarada biləcək daha bir məsələ odur ki, kimsə bizim öz ideoloji prinsiplərimizdən,

242
00:33:52,200 --> 00:33:57,080
İslam Respublikasının ideoloji prinsiplərindən əl çəkəcəyimiz təqdirdə

243
00:33:58,520 --> 00:34:03,680
yolumuz üstündəki maneələrin aradan qalxacağını, yolumuz üstündəki maneələrin aradan qalxacağını, bağlı qapıların üzümüzə taybatay açılacağını güman edə.

244
00:34:03,680 --> 00:34:06,560
Bu, çox böyük və əsaslı bir səhvdir.

245
00:34:08,880 --> 00:34:16,360
Əlbəttə ki, hökumətin tərkibində təmsil olunan qardaşlarımız inamla hərəkət  edirlər, xalqın xidmətində durublar.

246
00:34:17,680 --> 00:34:23,240
Onlar inqilaba, inqilabın əsaslarına, ideoloji prinsiplərinə, doğrudan da, böyük inam bəsləyirlər.

247
00:34:24,240 --> 00:34:35,280
Bizim onlardan bir giley-güzarımız yoxdur, amma ümumilikdə vəzifəli şəxslər arasında elə insanlar var ki,

248
00:34:35,480 --> 00:34:42,440
prinsiplərimizdən geri çəkiləcəyimiz halda

249
00:34:45,760 --> 00:34:49,800
bir çox bağlı qapıların üzümüzə açılacağını güman edirlər. Halbuki belə deyil.

250
00:34:49,960 --> 00:34:59,360
Bu, böyük bir səhvdir və biz onun nəticələrini bu son bir neçə ildə

251
00:34:59,360 --> 00:35:04,680
bəzi digər ölkələrdə – hansıların ki, mən adını çəkmək istəmirəm – müşahidə etmişik.

252
00:35:07,200 --> 00:35:12,360
İnkişafın, irəli getməyin yeganə yolu mətinlikdir, müqavimətdir, prinsiplər üzərində möhkəm durmaqdır.

253
00:35:12,600 --> 00:35:18,760
Problemli məsələlərdən biri də kimlərinsə xalqın çətinliklərə dözmədiyini güman etməsidir.

254
00:35:19,760 --> 00:35:23,680
Xeyr, xalqa çətinliklərə dözür.

255
00:35:25,320 --> 00:35:35,360
Əgər  xalqımıza hər şey, doğrudan da, aydınlaşdırılsa,

256
00:35:35,880 --> 00:35:42,200
işlərin əslində necə getdiyi doğru-dürüts izah olunsa,

257
00:35:42,320 --> 00:35:47,080
camaatımız sədaqətlidir; möhkəm duracaq, müqavimət göstərəcək.

258
00:35:50,800 --> 00:35:56,000
Mənfi hallardan biri də daxili imkanlara şübhə ilə yanaşmaqdır.

259
00:35:58,480 --> 00:36:04,320
Bizim öz gənc elm adamlarımıza etimad etməməyimiz,

260
00:36:05,240 --> 00:36:13,160
iqtisadi fəaliyyətlərdə qeyri-dövlət müəssisələrinin güc və bacarığına inanmamağımız

261
00:36:13,320 --> 00:36:18,560
mənfi haldır. İnanmaq lazımdır,

262
00:36:18,720 --> 00:36:27,240
xalqı ölkənin böyük iqtisadi axınına qoşmaq lazımdır.

263
00:36:28,400 --> 00:36:34,200
Müqavimət iqtisadiyyatı ilə bağlı məsələlərdə

264
00:36:34,560 --> 00:36:39,280
bizim öhdəmizə düşən birinci iş

265
00:36:40,840 --> 00:36:46,560
böyük əzm nümayiş etdirməkdir.

266
00:36:47,080 --> 00:36:53,640
Biz öıkə daxilində müqavimət iqtisadiyyatını sözün əsl mənasında reallaşdırmaq məqsədilə ciddi əzm nümayiş etdirməliyik.

267
00:36:54,400 --> 00:37:04,360
Həmçinin səhlənkarlıqdan, rahatlığa can atmaqdan çəkinmək, cihad ruhlu idarəetməni əsas götürmək lazımdır.

268
00:37:05,640 --> 00:37:11,800
Cihad ruhlu idarəetmə məsələsini mən ötən il irəli sürmüşdüm və vurğulamışdım da ki,

269
00:37:12,640 --> 00:37:15,600
bu təkcə cari ilə aid deyil, həmişə aktualdır.

270
00:37:16,240 --> 00:37:18,960
Bizim cihad ruhlu idarəetməyə ehtiyacımız var.

271
00:37:21,240 --> 00:37:29,400
İnqilabın ilk illərində, müharibə illərində və bu otuz neçə ildə

272
00:37:29,800 --> 00:37:35,000
harada cihad ruhlu idarəetməyə ağırlıq vermişiksə, uğur qazanmışıq.

273
00:37:35,000 --> 00:37:38,480
Cihad ruhlu idarəetmədə müəyyən mərhələlərdə yayınmalar ola bilər,

274
00:37:40,000 --> 00:37:44,840
amma yenə də inkişafa yol açacaq, işləri irəli aparacaq.

275
00:37:45,920 --> 00:37:52,720
Allahın gücünə arxalanmaq, Uca Allaha təvəkkül etmək,

276
00:37:53,880 --> 00:37:59,840
işləri tədbirlə, ağılla, amma böyük əzmlə, heç bir şübhə və tərəddüdə yol vermədən,

277
00:38:00,600 --> 00:38:06,200
o yan bu yanından qorxmadan irəli aparmaq – cihad ruhlu idarəetmə budur.

278
00:38:06,800 --> 00:38:14,640
Əlbəttə, müqavimət iqtisadiyyatına uyğun mədəniyyətin daim genişləndirilməsi də çox zəruridir;

279
00:38:15,760 --> 00:38:22,240
hamı – həm “Səda və sima” Dövlət Teleradiosu, həm media və mətbuat rəsmiləri, həm dövlət rəsmiləri,

280
00:38:22,240 --> 00:38:35,320
həm parlamentarilər, ölkənin müxtəlif bölgələrində çalışan imam-cümələr,

281
00:38:36,200 --> 00:38:43,800
auditoriyaya müraciət etmək, insanlara söz demək imkanı olan hər kəs müqavimət iqtisadiyyatına müvafiq mədəniyyəti,

282
00:38:43,800 --> 00:38:49,600
o cümlədən qənaətcilliyi, daxili məhsuldan istifadəni təbliğ etməlidir.

283
00:38:54,200 --> 00:39:01,040
Əlbəttə ki, qənaət və daxili məhsuldan istifadə mövzusunda

284
00:39:02,040 --> 00:39:08,000
bizim əsas müraciətimiz elə ölkə rəsmilərinədir.

285
00:39:08,160 --> 00:39:13,720
Çünki ölkənin ən önəmli istehlakçılarından biri elə dövlətin özüdür.

286
00:39:15,320 --> 00:39:25,600
Dövlət daxili məhsuldan istifadəyə böyük önəm verməli, bunu öz vəzifəsi hesab etməli, diqqətdən yayındırmamalıdır.

287
00:39:28,000 --> 00:39:31,400
Qoy lap növqsanlara azacıq güzəştlə olsun, eybi yoxdur.

288
00:39:31,560 --> 00:39:36,480
Bəzən deyirlər ki, filan malda xarici keyfiyyət yoxdur; heç nə olmaz.

289
00:39:37,760 --> 00:39:41,240
Əgər keyfiyyətli olmağını istəyiriksə, gərək buna yardımçı olaq.

290
00:39:43,040 --> 00:39:47,840
Biz kömək etsək, keyfiyyəti də yüksələcək, yoxsa günü-gündən daha da aşağı enəcək.

291
00:39:50,120 --> 00:39:55,120
Lüzumsuz, məntiqsiz idxalla ciddi mübarizə də mühüm işlərdən biridir;

292
00:39:55,640 --> 00:40:00,120
qaçaqmalçılıqla mübarizə olduqca əhəmiyyətlidir.

293
00:40:02,080 --> 00:40:05,920
Kiçik və orta istehsalat müəssisələrinin fəaliyyətinə dəstək vermək çox zəruri məsələlərdəndir;

294
00:40:05,920 --> 00:40:12,120
bu ilin əvvəlində də mən bu məsələni vurğuladım.

295
00:40:14,240 --> 00:40:18,840
Pul siyasətlərinə, ölkənin bank sisteminin fəaliyyətinə yenidən baxılmasına ehtiyac var.

296
00:40:19,560 --> 00:40:25,000
Bu barədə də mən ilin əvvəlində danışmışdım; bu sahəyə can yandıran mütəxəssislərin

297
00:40:25,000 --> 00:40:32,760
çox mühüm fikirləri var. Onları eşitmək, bu fikirlərə diqqət yetirmək lazımdır.

298
00:40:36,120 --> 00:40:38,640
Bunlar bizim görməli olduğumuz vacib işlərdir.

299
00:40:38,800 --> 00:40:47,240
Əlbəttə ki, bütün bunların reallaşmasının vacib şərti möhtərəm ölkə başçısının da qeyd etdiyi

300
00:40:47,720 --> 00:40:52,200
həmin o söz birliyidir, könül birliyidir,vəhdətdir.

301
00:40:52,480 --> 00:40:59,280
Hökumətə, rəsmilərə kömək etmək lazımdır. Çünki meydanın ortasında olan onlardır.

302
00:41:02,360 --> 00:41:08,640
Artıq hücumlardan, lazımsız şərhlərdən çəkinmək lazımdır.

303
00:41:10,160 --> 00:41:20,000
Kim tərəfindən olursa-olsun, lüzumsuz şərhlər vermək qəbuledilməz və bəyənilməz bir şeydir.

304
00:41:21,320 --> 00:41:27,120
Hamı kömək etsin ki, bu möhtəşəm hərəkat, inşallah, nəticəsini versin.

305
00:41:27,240 --> 00:41:30,120
İqtisadiyyat haqda deyəcəklərim bu qədər.

306
00:41:31,040 --> 00:41:38,880
Mən inanıram ki, biz iqtisadiyyat sahəsində böyük işlər görə,

307
00:41:40,400 --> 00:41:46,800
bu çətinliklər mərhələsini, inşallah, uğurla geridə qoymağa ümid bəsləyə bilərik.

308
00:41:49,360 --> 00:41:56,560
Nüvə məsələsi ilə bağlı əvvəlcə giriş olaraq 3 məqama toxunacağam,

309
00:41:56,920 --> 00:42:02,280
sonra isə bu barədə deyəcəyim başqa şeylər də olacaq.

310
00:42:03,200 --> 00:42:09,320
Birincisi, mən qapalı iclaslarda möhtərəm ölkə prezidentinə,

311
00:42:09,680 --> 00:42:12,200
rəsmilərə və digərlərinə eynilə burada, bu iclasda

312
00:42:12,520 --> 00:42:15,960
və ya digər ümumi iclaslarda dediklərimi deyirəm.

313
00:42:17,640 --> 00:42:24,320
Ölkədə bundan əvvəl də, hazırda da belə bir istiqamətdə təbliğat olub ki,

314
00:42:25,080 --> 00:42:29,440
guya nüvə məsələsində rəsmən elan olunmuş qırmızı xətlərə

315
00:42:30,280 --> 00:42:37,520
özəl iclaslarda göz yumulur. Bu, həqiqətə uyğun olmayan, yalan bir sözdür.

316
00:42:39,200 --> 00:42:42,280
Biz burada sizə və ya ümumi iclaslarda camaata nələri deyiriksə,

317
00:42:42,280 --> 00:42:46,560
eynilə danışıqlarda iştirak edən komandadakı dostlarımıza,

318
00:42:46,560 --> 00:42:52,760
rəsmilərə də onu deyirik. Sözümüz birdir.

319
00:42:54,160 --> 00:42:58,240
İkincisi, mən danışıqlarda iştirak edən komandanı

320
00:42:58,640 --> 00:43:03,720
– bu müddət ərzində bu zəhməti çiyninə götürmüş yoldaşlarımızı

321
00:43:05,160 --> 00:43:19,280
– həm etibarlı, həm qeyrətli, həm şücaətli, həm də dindar insanlar kimi tanıyıram. Qoy bunu hamı bilsin.

322
00:43:23,040 --> 00:43:29,360
Burada iştirak edənlərin əksəriyyətinin danışıqların mahiyyəti haqda məlumatı yoxdur.

323
00:43:29,800 --> 00:43:36,760
Əgər sizin də danışıqların mahiyyətindən, təfərrüatlarından, iclaslarda gedən söhbətlərdən xəbəriniz olsaydı,

324
00:43:38,240 --> 00:43:47,840
mənim dediklərimin müəyyən qismini hökmən qəbul edər, təsdiqləyərdiniz.

325
00:43:47,840 --> 00:43:53,920
Əlbəttə ki, bunlardan əlavə, mən həmin yoldaşlardan bəzilərini yaxından,

326
00:43:54,040 --> 00:44:01,840
bəzilərini isə uzaqdan – keçmiş fəaliyyətlərindən tanıyıram. Bunlar dindar, etibarlı insanlardır,

327
00:44:02,480 --> 00:44:09,240
inanılmış adamlardır. Məqsədləri ölkənin işlərini irəli aparmaq,

328
00:44:09,240 --> 00:44:13,160
problemi çözməkdir və bunun üçün çalışır, əllərindən gələni edirlər.

329
00:44:14,400 --> 00:44:18,120
İnsafla demək lazımdır ki, onlar həm xalqın qeyrətini, təəssübünü çəkirlər, həm də cəsarətlidirlər.

330
00:44:19,000 --> 00:44:26,960
Çoxlu sayda elə insanlarla üz-üzədirlər ki ...mən yerinə düşəcək ifadəni işlətmək istəmirəm;

331
00:44:27,240 --> 00:44:30,880
bəzən yerinə görə, doğrudan da, çox münasib olan ifadələr olur,

332
00:44:31,240 --> 00:44:33,480
amma mənim onları dilə gətirib deməyim uyğun olmaz.

333
00:44:34,000 --> 00:44:41,520
İnsafən, onların qarışısında

334
00:44:41,720 --> 00:44:45,880
tam cəsarətlə, tam diqqətlə

335
00:44:46,320 --> 00:44:51,880
öz mövqeyini bəyan edir, arxasında durur və müdafiə edirlər.

336
00:44:53,320 --> 00:44:57,000
Qeyd edəcəyim üçüncü məqam tənqidi fikirlər səsləndirən  insanlarımızla bağlıdır.

337
00:44:57,520 --> 00:45:02,200
Mən tənqidin əleyhinə deyiləm, tənqidin eybi yoxdur;

338
00:45:02,200 --> 00:45:05,320
əksinə, lazımlıdır, kömək edir.

339
00:45:05,320 --> 00:45:11,880
İntəhası hamı bir şeyə diqqət yetirməlidir ki, tənqid etmək iş görməkdən daha asandır.

340
00:45:13,680 --> 00:45:20,760
Biz qarşı tərəfin olduğu sahədə onun nöqsanlarını çox rahatlıqla görürük,

341
00:45:22,200 --> 00:45:26,680
halbuki onun üzləşdiyi risklərdən, çətinliklərdən,

342
00:45:27,640 --> 00:45:31,280
narahatlıqlardan, problemlərdən xəbərimiz olmur.

343
00:45:31,680 --> 00:45:35,920
Elə bil ki, siz bir hovuzunun kənarında durub tamaşa edirsiniz.

344
00:45:35,920 --> 00:45:39,920
Bir nəfər də 10 metr hündürlükdəki tramplinə çıxıb oradan suya atılmaq istəyir.

345
00:45:40,760 --> 00:45:44,000
Həmin adam tullanıb suya baş vurur, hovuzun kənarında duran siz isə

346
00:45:44,040 --> 00:45:48,440
deyirsiz: “Eh, bu ayağın əyri durdu, o qolun əyildi!” Bu kimi nöqsanlar tutursunuz.

347
00:45:49,400 --> 00:45:55,520
Bəli, o nöqsanlar ola bilər, amma siz zəhmət çəkib bir o hovuzun kənarından yuxarı çıxın,

348
00:45:55,920 --> 00:46:07,400
10 metr hündürlükdə olan o tramplindən aşağı – suya bir baxın, ondan sonra mühakimə edin! Tənqid etmək asandır.

349
00:46:07,880 --> 00:46:11,680
Əlbəttə ki, mənim bu dediklərim tənqidlərə mane olmasın. Tənqid edin,

350
00:46:12,600 --> 00:46:20,400
amma bir şeyi nəzərdə tutmağa çalışın ki, ola bilsin,

351
00:46:21,080 --> 00:46:27,880
bizim öz tənqidlərimizdə qeyd etdiyimiz nöqsanlardan bəzilərinin onda olduğunu bilir,

352
00:46:28,840 --> 00:46:34,960
intəhası nə üçünsə bu nəticəyə gəlib, yaxud zərurət onu bu yerə gətirib çıxarıb və ya hansısa başqa səbəb və amillərin rolu olub.

353
00:46:34,960 --> 00:46:41,240
Mən demək istəmirəm ki, onların heç bir günahı yoxdur, məsumdurlar. Yox, məsum deyillər.

354
00:46:41,360 --> 00:46:46,000
İnsan verdiyi qərarda, atdığı addımda səhvə də yol verə bilər,

355
00:46:46,360 --> 00:46:51,600
amma əsas odur ki, biz rəsmilərimizin etibarlı, dəyanətli,

356
00:46:51,600 --> 00:46:54,440
qeyrətli, şücaətli olduğuna inanırıq.

357
00:46:54,440 --> 00:46:59,440
Söhbətimizin girişində vurğulamaq istədiyim 3 məqam bunlar idi.

358
00:47:00,000 --> 00:47:03,440
Mən bu nüvə danışıqlarının tarixçəsinə bir nəzər salmaq istəyirəm.

359
00:47:05,960 --> 00:47:16,680
Bu, əslində “5+1” qrupu ilə gedən danışıqlar deyil, bundan o yana

360
00:47:16,680 --> 00:47:18,400
– amerikalılarla aparılan danışıqlardır.

361
00:47:18,920 --> 00:47:21,920
Bu danışıqların aparılmasını amerikalılar istəmişdi;

362
00:47:23,080 --> 00:47:26,000
hələ 10-cu hökumətin dövründə.

363
00:47:26,800 --> 00:47:31,680
Bu müzakirələrə hələ hazırkı hökumət iş başına gəlməzdən əvvəl start verilmişdi.

364
00:47:32,360 --> 00:47:37,480
Onlar bunu istəmiş, araya vasitəçi salmışdılar.

365
00:47:37,680 --> 00:47:42,840
Regionun hörmətli simalarından biri gəlib mənimlə görüşmüş

366
00:47:45,080 --> 00:47:49,480
və bildirmişdi ki, Amerika prezidenti onunla əlaqə saxlayıb, ondan xahiş edib,

367
00:47:51,200 --> 00:47:55,800
deyib ki, biz İranla nüvə məsələsini həll etmək,

368
00:47:56,720 --> 00:47:58,840
sanksiyaları da ortadan qaldırmaq istəyirik.

369
00:47:59,840 --> 00:48:02,720
Onun dediklərində iki əsas məqam gözə dəyirdi:

370
00:48:02,720 --> 00:48:12,200
birincisi bu idi ki, “biz İranı bir nüvə dövləti kimi tanımaq istəyirik”,

371
00:48:14,200 --> 00:48:18,160
ikincisi isə “biz sanksiyaları 6 ay ərzində tədricən qaldıracağıq”.

372
00:48:19,640 --> 00:48:26,400
“Gəlin oturaq, müzakirə edək, bu iş baş tutsun”.

373
00:48:28,760 --> 00:48:37,360
Mən vasitəçilik üçün gəlmiş o çox hörmətli şəxsə dedim ki, biz amerikalılara etimad etmirik,

374
00:48:37,360 --> 00:48:43,040
onların sözünə inanmaq olmaz. Dedi ki, bir sınayın, dedik, olsun,

375
00:48:44,040 --> 00:48:47,720
bu dəfə də sınayaq. Danışıqlara bu cür start verildi.

376
00:48:52,280 --> 00:48:58,920
Mən rəsmilərin diqqətinə bir şeyi çatdırım, hamı da diqqət etsin:

377
00:49:00,680 --> 00:49:07,200
beynəlxalq münasibətlər qurularkən bu münasibətlərin məntiqi

378
00:49:08,440 --> 00:49:13,360
tələb edir ki, biz özümüz üçün iki fəaliyyət meydanı nəzərdə tutaq.

379
00:49:14,000 --> 00:49:17,360
Bunlardan biri reallıq, əməl meydanıdır.

380
00:49:19,280 --> 00:49:28,560
Bunlardan biri reallıq, əməl meydanıdır. Əsas meydan budur.

381
00:49:30,200 --> 00:49:35,280
Reallıq meydanında, əməl meydanında fəaliyyət göstərən bir rəsmi şəxs

382
00:49:38,080 --> 00:49:45,640
müəyyən mülkiyyət yaradır, istehsal edir, imkanlar qurur. Bu, birinci meydan.

383
00:49:47,280 --> 00:49:51,600
İkinci meydan isə siyasət, diplomatiya meydanıdır.

384
00:49:51,960 --> 00:49:56,880
Bu diplomatiya, siyasət, beynəlxalq danışıqlar meydanında rəsmilər

385
00:49:57,160 --> 00:50:04,440
həmin mülkiyyəti, imkanları ölkə üçün imtiyaza, milli mənfəətə çevirir.

386
00:50:06,800 --> 00:50:10,480
Əgər insan həmin birinci meydanda əliboşdursa,

387
00:50:10,760 --> 00:50:13,320
ikinci meydanda heç bir iş görə bilməyəcək.

388
00:50:14,600 --> 00:50:20,280
Birinci meydanda, yəni reallıq, əməl meydanında

389
00:50:21,800 --> 00:50:25,000
ortada bir nailiyyəti, əldə bir şeyi olmalıdır.

390
00:50:25,200 --> 00:50:27,800
Bu danışıqlara girdiyimiz gün

391
00:50:29,320 --> 00:50:37,320
bizim əlimizdə çox mühüm və məqbul bir nailiyyət var idi.

392
00:50:37,600 --> 00:50:40,720
Hiss edirdik ki, qolumuz güclüdür.

393
00:50:43,200 --> 00:50:49,280
O zaman əlimizdə olan nailiyyətlərdən biri də bu idi ki,

394
00:50:50,240 --> 00:50:57,600
dünyanın bütün nüvə dövlətləri Tehran Nüvə Araşdırmaları Mərkəzi üçün

395
00:50:57,600 --> 00:51:07,040
bizə 20 faizlik yanacaq verməkdən imtina etdiklərinə baxmayaraq

396
00:51:07,320 --> 00:51:14,640
– halbuki radiodərman preparatlarına ehtiyacımız var idi

397
00:51:14,720 --> 00:51:20,640
– biz özümüz sanksiyalar şəraitində bu yanacağı istehsal edə,

398
00:51:20,880 --> 00:51:26,800
daha sonra isə bu yanacağı yanacaq lövhələrinə çevirərək ondan istifadə edə bildik.

399
00:51:27,880 --> 00:51:36,080
Qarşı tərəf mat qaldı!  Uzun hekayədir; yəqin ki, çoxunuzun xəbəri var.

400
00:51:37,720 --> 00:51:44,520
Uzun-uzadı danışıqlarda onlar bizə 20 faizlik yanacağı verməyə

401
00:51:44,760 --> 00:51:50,040
– yəni satmağa və ya başqa birisinin satmasına imkan verməyə – razı olmadılar.

402
00:51:50,720 --> 00:51:56,040
Biz də dedik ki, onu öz ölkəmizdə istehsal edəcəyik. Gənclərimiz, elm adamlarımız,

403
00:51:56,400 --> 00:52:09,000
özünəinamlı, gələcəyə ümidlə baxan zəhmətkeş elmi ictimaiyyətimiz qarşı tərəfi heyrət içində qoya bildi.

404
00:52:10,040 --> 00:52:15,520
20 faizlik yanacağı istehsal etdilər. Özü də nəzərə alın ki – deyəsən, mən bunu bir dəfə də qeyd etmişdim

405
00:52:16,360 --> 00:52:22,320
– uranın zənginləşdirilməsində ən mühüm və çətin mərhələ

406
00:52:22,320 --> 00:52:26,320
3-4 faizdən 20 faizə qalxmaqdır.

407
00:52:27,680 --> 00:52:31,960
20 faizdən 90 faizə qədər irəliləmək çox asandır.

408
00:52:31,960 --> 00:52:35,960
20 faizə çatdınsa, sonrakı etaplar çox asan olur.

409
00:52:35,960 --> 00:52:41,480
Ən əsas və çətin mərhələ bu 3-5 faizdən 20 faizə qədər olandır.

410
00:52:43,600 --> 00:52:49,320
Bizim gənclərimiz bu çətin yola çıxdılar, 20 faizlik yanacağı istehsal etdilər,

411
00:52:49,320 --> 00:52:52,760
yanacaq lövhələrini istehsal etdilər. Bu, bizim nailiyyətlərimizdən biri idi.

412
00:52:52,760 --> 00:52:56,840
Biz danışıqlara belə bir əhval-ruhiyyə ilə girdik.

413
00:53:04,240 --> 00:53:10,800
Təzyiqlər qarşısında müqavimət, dözümlülük strategiyası nəticəsini verdi.

414
00:53:14,560 --> 00:53:18,560
Amerikalılar etiraf etdilər ki, sanksiyaların heç bir təsiri yoxdur.

415
00:53:18,840 --> 00:53:22,960
Bir qədər əvvəl də bunu qeyd etdilər və bu, tamamilə düzgün bir təhlildir.

416
00:53:23,320 --> 00:53:31,120
Amerikalılar bu nəticəyə gəldilər ki, sanksiyalar artıq onların istədiyi təsiri göstərmir.

417
00:53:31,560 --> 00:53:40,200
– anladılar ki,  biz heç kimdən asılı olmadan ən son texnologiyanı əldə edə bilərik.

418
00:53:40,600 --> 00:53:43,360
Biz də bu məntiqlə, Allaha təvəkkül edərək müzakirələrə girdik.

419
00:53:45,320 --> 00:53:48,920
Əlbəttə ki, ehtiyatımızı da əldən vermirik.

420
00:53:48,920 --> 00:53:57,000
Danışıqlarda iştirak edən tərəflərə və Amerika tərəfinə əvvəldən şübhə ilə yanaşmışıq.

421
00:53:57,600 --> 00:54:03,440
Keçmiş təcrübələrimizə əsasən, bunlara inanmırdıq, buna görə də elə ilk gündən danışıqlara önfərziyyələrlə başlamışdıq.

422
00:54:07,960 --> 00:54:12,040
Fikrimiz də belə idi ki, əgər bunlar öz sözlərinin üstündə dursalar,

423
00:54:12,040 --> 00:54:16,000
olsun, eybi yoxdur; biz müəyyən güzəştlər etməyə, bu işin bahası nə isə ona qatlaşmağa da hazır idik.

424
00:54:16,400 --> 00:54:22,600
Yəni biz düşünmürük ki, bu və ya digər danışıqlarda nədəsə güzəştə getmək,

425
00:54:22,600 --> 00:54:27,440
müəyyən mövzularda qətiyyən geri durmaq olmaz.

426
00:54:27,440 --> 00:54:35,200
Xeyr, biz düzgün, məntiqli, rasional bir formada müəyyən güzəştlər etməyə də hazır idik,

427
00:54:36,920 --> 00:54:40,600
amma biz yaxşı, müsbət bir razılaşmanın əldə olunmasını istəyirdik. Elə bu məqamdaca bir şeyi deyim:

428
00:54:41,000 --> 00:54:44,600
biz də, amerikalılar da yaxşı bir razılaşmaya gəlmək lazım olduğunu deyirik,

429
00:54:45,760 --> 00:54:51,800
intəhası biz “yaxşı bir razılaşma” deyəndə vicdanlı, ədalətli bir razılaşmanı nəzərdə tuturuq,

430
00:54:52,680 --> 00:54:56,680
amerikalılar isə “yaxşı bir razılaşma” deyəndə totalitar mahiyyətli bir razılaşmanı nəzərdə tuturlar.

431
00:54:59,240 --> 00:55:07,960
Danışıqlarda azacıq irəli getmişdik ki, cənabların haqsız tələbləri başladı;

432
00:55:09,200 --> 00:55:16,360
hər gün bir söz, bir bəhanə. 6 ay 1 il oldu,

433
00:55:17,200 --> 00:55:20,640
bir az da uzandı, danışıqlar cürbəcür formalara düşdü,

434
00:55:22,840 --> 00:55:29,960
haqsız tələblər ətrafında gedən mübahisələr vaxtı daha da uzatdı,

435
00:55:30,240 --> 00:55:39,480
təhdidlər etdilər, bizi daha da çox sanksiyalar tətbiq edəcəkləri, hətta hərbi əməliyyatlara başlayacaqları ilə hədələdilər.

436
00:55:40,760 --> 00:55:45,560
Bu təhdidləri etdilər – birbaşa, dolayısı ilə, danışıqlar masasında, onun altında ; cürbəcür sözlər danışdılar; siz də bu barədə eşitmisiniz, bilirsiniz.

437
00:55:48,040 --> 00:55:50,600
Bu günə qədər o cənabların davranışı belə olub.

438
00:55:51,280 --> 00:55:59,680
Amerikanın bu müddət ərzində irəli sürdüyü tələblərin ardıcıllığını,

439
00:56:01,120 --> 00:56:12,080
səsləndirdiyi fikirləri təhlil edən hər kəs bu nəticəyə gələr ki, buradakı 2 əsas məqamdan biri

440
00:56:12,240 --> 00:56:18,440
ölkədə nüvə sənayesinin kökünü kəsmək, bu texnologiyanı tamamilə aradan götürməkdir;

441
00:56:19,160 --> 00:56:24,200
hədəfləri budur, bunu istəyirlər.

442
00:56:27,440 --> 00:56:33,280
Ölkənin nüvə kimliyini yox etmək məqsədi güdürlər.

443
00:56:33,280 --> 00:56:42,320
Quruca ad, məzmunsuz bir tablo, karikatura kimi bir şey qalırsa-qalsın,

444
00:56:42,320 --> 00:56:45,760
amma bunların məqsədi ölkədəki bu nüvə hərəkatının,

445
00:56:45,880 --> 00:56:55,720
İslam Respublikasının hədəflərini izləyən bir nüvə sənayesinin gerçəkləşməsinə imkan verməməkdir.

446
00:56:56,000 --> 00:57:02,600
Biz konkret müddət ərzində 20 min meqavat nevə enerjisi istehsal etmək istədiyimizi elan etmişik;

447
00:57:02,600 --> 00:57:04,240
ölkəmizin buna ehtiyacı var.

448
00:57:05,680 --> 00:57:11,720
20 min meqavat nüvə enerjisi ölkəmizin zəruri ehtiyacıdır.

449
00:57:11,720 --> 00:57:16,240
Bu, ölkənin hesablama strukturlarının ortaya qoyduğu bir rəqəmdir.

450
00:57:17,120 --> 00:57:18,880
Onlar bunun reallaşmasını istəmirlər.

451
00:57:19,120 --> 00:57:27,320
Əlbəttə ki,  nüvə sənayesi elektrik enerjisi ilə yanaşı, ölkəyə başqa mənfəət də gətirir, bir çox digər ehtiyacları da ödəyir.

452
00:57:29,120 --> 00:57:34,240
Əlbəttə, bu sənayeni yox etməklə yanaşı,

453
00:57:34,240 --> 00:57:36,000
təzyiqlərini də saxlamaq istəyirlər,

454
00:57:37,080 --> 00:57:44,440
gördüyünüz kimi, sanksiyaları tamamilə qaldırmaq fikirləri yoxdur,

455
00:57:44,720 --> 00:57:49,880
üstəlik daha çox sanksiya tətbiq edəcəkləri ilə təhdid də edirlər. Önəmli məqamlardan biri budur.

456
00:57:50,360 --> 00:57:57,560
İkinci mühüm məqam odur ki, bizim qarşımızda olan tərəfin, yəni hazırkı Amerika dövləti

457
00:57:57,720 --> 00:58:02,400
və Amerika administrasiyasının bu razılaşmaya ehtiyacı var; məsələnin digər bir tərəfi də budur.

458
00:58:03,160 --> 00:58:12,160
Onların buna ehtiyacı var. Əgər burada öz məqsədlərinə çata bilsələr, bu,

459
00:58:12,400 --> 00:58:16,840
onlar üçün böyük bir qələbə hesab olunacaq.

460
00:58:17,280 --> 00:58:23,520
Bu, əslində, İslam İnqilabı üzərində qələbədir, müstəqillik iddiasında olan bir xalqın üzərində qələbədir,

461
00:58:24,440 --> 00:58:28,640
başqa ölkələrə örnək ola biləcək bir ölkə üzərində qələbədir.

462
00:58:28,960 --> 00:58:34,240
Amerika administrasiyasının bu razılaşmaya ehtiyacı var.

463
00:58:34,600 --> 00:58:38,520
Bu cənabların bütün mübahisələri, çək-çevirləri,

464
00:58:38,520 --> 00:58:43,640
riyakarlıqları, saxtakarlıqları bu iki əsas mövzuya görədir.

465
00:58:44,560 --> 00:58:52,280
Biz ilk gündən danışıqlara məntiqlə qatılmışıq, məntiqlə danışmışıq, artıq tələblər irəli sürməmişik.

466
00:58:54,320 --> 00:58:59,800
Biz demişik ki, qarşı tərəf üstümüzə zülmkar bir sanksiya qoyub

467
00:59:00,960 --> 00:59:06,720
və biz bu sanksiyanın ortadan qaldırılmasını istəyirik. Bilirik, bu, bir alış-verişdir,

468
00:59:07,880 --> 00:59:13,000
söz yox ki, sanksiyaların qaldırılması üçün nədənsə keçməliyik ki, nə isə əldə edək,

469
00:59:13,000 --> 00:59:19,480
lakin ölkəmizin nüvə sənayesi dayandırılmamalı, nüvə fəaliyyətlərinə xələl gəlməməlidir.

470
00:59:19,480 --> 00:59:23,480
Bizim birinci sözümüz budur. Əvvəldən biz bu sözü demişik və bu günə qədər də üstündə durmuşuq.

471
00:59:25,120 --> 00:59:31,480
Müəyyən olunmuş qırmızı xətlərin də ən önəmlilərini qeyd etmək istəyirəm.

472
00:59:32,640 --> 00:59:37,960
Biz müəyyən şeyləri başlıca prinsiplərimiz olaraq elan etmişik.

473
00:59:38,520 --> 00:59:41,840
Mən burada onların içərisindən ən mühümlərini qeyd etmişəm. Əlbəttə, bunlardan başqa da müəyyən məsələlər var.

474
00:59:41,920 --> 00:59:47,680
Biri budur ki, onlar uzunmüddətli məhdudlaşdırma üzərində israr edirlər.

475
00:59:48,440 --> 00:59:54,840
Biz 10, 12 il müddətinə məhdudlaşdırmanı  qəbul etmədiyimizi demişik.

476
00:59:55,160 --> 01:00:01,440
10 il bir ömürdür. Bizim bu vaxta qədər qazandığımız nailiyyətlər

477
01:00:02,040 --> 01:00:09,960
elə 10 il ərzində əldə olunub. Doğrudur, ölkədə nüvə texnologiyaları ilə əlaqəli araşdırmaların tarixi bundan bir qədər də irəli gedib çıxır

478
01:00:10,160 --> 01:00:13,240
– bəzən çıxışlarda da bu qeyd olunur

479
01:00:13,480 --> 01:00:18,720
– lakin ilk illərdə əslində ciddi bir iş görülməyib.

480
01:00:18,840 --> 01:00:23,520
Əsas və əhəmiyyətli işlər bu son 10-15 ilin məhsuludur.

481
01:00:27,000 --> 01:00:34,600
Biz 10 illik məhdudiyyəti qəbul etmirik. Biz bizim üçün məqbul ola biləcək

482
01:00:34,600 --> 01:00:42,960
məhdudiyyət müddəti ilə bağlı danışıqlarda iştirak edən komandaya

483
01:00:43,840 --> 01:00:47,640
müəyyən bir rəqəm demişik, onu da demişik ki,

484
01:00:47,640 --> 01:00:51,800
o cənabların dediyi 10 il, 12 ili qəbul etmirik.

485
01:00:53,440 --> 01:00:57,760
Bizim qəbul edəcəyimiz məhdudiyyət müddətində də

486
01:00:58,520 --> 01:01:05,440
tədqiqatlar, inkişaf davam etdirilməli, işlər getməlidir.

487
01:01:05,720 --> 01:01:10,760
Rəsmilərimizin vurğuladığı qırmızı xətlərdən biri də budur.

488
01:01:10,760 --> 01:01:16,320
Onlar deyiblər ki, biz elmi tədqiqatlardan, inkişafdan əl götürmək niyyətində deyilik; haqlıdırlar da.

489
01:01:17,720 --> 01:01:22,720
Məhdudiyyət illəri ərzində də elmi araşdırmalar, irəliləyiş davam etməlidir.

490
01:01:22,720 --> 01:01:29,320
Onlar isə başqa şey deyirlər. Onlar deyirlər ki, siz 10, 12 il və ya bundan da çox müddətdə heç bir iş görməyin,

491
01:01:29,320 --> 01:01:36,280
ondan sonra isə istehsala, qurub-düzəltməyə başlayın.

492
01:01:37,720 --> 01:01:43,920
Bu isə ikiqat artıq zorakılıqdır, ikiqat səhv danışıqdır.

493
01:01:48,480 --> 01:01:51,000
Mühüm məsələlərdən biri də budur ki

494
01:01:51,200 --> 01:02:01,040
– mən açıq-aşkar deyirəm – iqtisadi, maliyyə

495
01:02:02,440 --> 01:02:10,000
və bank sanksiyalarının hamısı– istər Təhlükəsizlik Şurası, istər Amerika Konqresi,

496
01:02:10,520 --> 01:02:13,720
istərsə də Amerika dövləti ilə bağlı olanlar

497
01:02:14,080 --> 01:02:19,640
– razılaşmanın imzalandığı anda dərhal ləğv edilməlidir.

498
01:02:43,320 --> 01:02:46,800
Qalan sanksiyalar da məntiqəuyğun bir ara müddətindən sonra ortadan qaldırlmalıdır.

499
01:02:47,040 --> 01:02:57,920
Amerikalılar sanksiyalarla bağlı bir neçə mərhələdən ibarət elə bir dolaşıq, əcaib-qəraib formul təqdim edirlər ki,

500
01:02:59,760 --> 01:03:04,400
dərinlikləri ümumiyyətlə aydın deyil; dibindən nə çıxacağı qətiyyən məlum deyil.

501
01:03:05,160 --> 01:03:09,880
Dedim ki, mən açıq danışan adamam,

502
01:03:11,240 --> 01:03:13,800
diplomatik ifadələrə o qədər də bələd deyiləm.

503
01:03:13,800 --> 01:03:17,960
Biz sözümüzü açıq-açığına deyirik və üstündə dururuq; bizim nəzərdə tutduqlarımız bunlardır.

504
01:03:20,480 --> 01:03:27,840
Daha bir başlıca məqam odur ki, sanksiyaların ləğvi İranın öz öhdəliklərinə əməl etməsindən asılı olmamalıdır.

505
01:03:28,120 --> 01:03:35,600
Belə olmasın ki, onlar desinlər “siz Ərak ağır su reaktorunu sökün,

506
01:03:36,600 --> 01:03:41,120
sentrifuqaların sayını filan qədər azaldın, onu edin, bunu edin,

507
01:03:41,120 --> 01:03:48,680
bu dediklərimizi etsəniz, ondan sonra agentlik gələr, təsdiq edər ki, siz düzünü deyirsiniz,

508
01:03:48,680 --> 01:03:56,080
bu işləri, doğrudan da, görmüsünüz, ondan sonra biz sanksiyaları qaldırarıq!” Xeyr, bunu biz qəti surətdə qəbul etmirik!

509
01:03:56,400 --> 01:04:05,440
Sanksiyaların ləğvi İranın öz üzərinə götürdüyü öhdəçiliklərin icrasından asılı olmamalıdır.

510
01:04:05,840 --> 01:04:09,800
Əlbəttə ki, sanksiyaların ləğvi müəyyən  mərhələlərlə icra olunasıdır, bunu biz qəbul edirik.

511
01:04:11,000 --> 01:04:17,400
Sanksiyaların ləğvinin mərhələləri İranın götürdüyü öhdəliklərin icrasının mərhələləri ilə qarşılıqlı olmalıdır:

512
01:04:20,000 --> 01:04:25,800
bunun bir hissəsinin qaşrılığında onun bir hissəsi, bunun digər bir hissəsinin qarşılığında onun digər bir hissəsi.

513
01:04:28,440 --> 01:04:31,120
Daha bir mühüm məsələ budur ki,

514
01:04:31,120 --> 01:04:36,000
biz görülən işlər haqda Beynəlxalq Nüvə Agentliyinin hesabatlarına əsasən məlumat əldə edilməsinin əleyhinəyik.

515
01:04:37,320 --> 01:04:45,360
Biz bu agentliyə inam və etibarla yanaşmırıq.  Agentlik nə müstəqil, nə də ədalətli olmadığını nümayiş etdirib.

516
01:04:46,960 --> 01:04:51,320
Müstəqil deyil, çünki supergüclərin təsiri altındadır,

517
01:04:51,680 --> 01:04:58,320
ədalətli deyil, çünki dəfələrlə ədalətin əksinə rəy verib, qərar çıxarıb.

518
01:05:01,120 --> 01:05:07,720
Bundan əlavə, onlar deyirlər ki, “agentlik gəlib araşdırma aparmalı və ölkədə nüvə fəaliyyətlərinin aparılmadığına əminlik əldə etməlidir”.

519
01:05:07,920 --> 01:05:10,960
Bu, məntiqsiz bir sözdür. Yaxşı, bu əminlik necə əldə olunacaq?

520
01:05:12,640 --> 01:05:14,600
Ümumiyyətlə, əminlik əldə etmək nə deməkdir?

521
01:05:14,600 --> 01:05:20,120
Məgər bunlar bir-bir bütün evləri və ya qarış-qarış bütün ölkəni gəzəcəklər?

522
01:05:20,560 --> 01:05:22,080
Əminliyi necə əldə etmək olar?

523
01:05:22,440 --> 01:05:27,120
İşləri buna bağlamaq nə məntiqli, nə də ədalətlidir.

524
01:05:27,960 --> 01:05:32,960
Mən beynəlxalq aləmdə qəbul olunmamış, qeyri-ənənəvi yoxlama metodları ilə də razı deyiləm;

525
01:05:32,960 --> 01:05:37,440
ayrı-ayrı şəxslərin sorğu-suala çəkilməsini də heç bir vəchlə qəbul etmirəm və bunun əleyhinəyəm.

526
01:05:39,440 --> 01:05:44,040
Bundan əvvəl də dediyim kimi, hərbi obyektlərdə yoxlamaların aparılmasına da razı deyiləm.

527
01:05:44,800 --> 01:05:51,680
15 il, 25 il zaman müddətini də – belə ki onlar davamlı olaraq deyirlər: “filan şey üçün 15 il”, “filan şey üçün 25 il”

528
01:05:51,680 --> 01:05:54,240
– bu kimi müddətlərin qoyulmasını da biz qəbul etmirik;

529
01:05:54,640 --> 01:06:03,680
müəyyən olunub, əvvəli-sonu var,  tamamlanacaq.

530
01:06:03,960 --> 01:06:08,000
Bunlar bizim üzərində xüsusilə durduğumuz ən mühüm və başlıca məqamlardır.

531
01:06:08,000 --> 01:06:11,680
Sözsüz ki, qırmızı xətlər təkcə bunlar deyil.

532
01:06:12,000 --> 01:06:19,400
Danışıqlarda təmsil olunan yoldaşlar bizim fikirlərimizlə tanışdırlar, xırdalılqarı onlarla müzakirə etmişik.

533
01:06:19,560 --> 01:06:22,360
Əlbəttə ki, mənim üçün önəmli olan, nəzərdə tutduğum xırdalıqları;

534
01:06:22,360 --> 01:06:24,640
xırdalıqların çoxuna mən heç müdaxilə etmirəm.

535
01:06:26,840 --> 01:06:29,920
Biz razılaşma əldə edilməsini istəyirik. Əgər kimsə

536
01:06:30,600 --> 01:06:34,840
İslam Respublikasının rəsmiləri arasında razılaşma əldə edilməsini istəməyən bircə nəfər belə olduğunu desə,

537
01:06:35,120 --> 01:06:37,360
yalan söyləmiş olar. Bunu hamı bilsin.

538
01:06:38,000 --> 01:06:45,560
İslam Respublikasının rəsmiləri – mən, hökumət, parlament, məhkəmə hakimiyyəti,

539
01:06:45,560 --> 01:06:54,480
cürbəcür hərbi, və s. strukturları – bu məsələdə hamımız həmrəy və həmfikirik ki, razılaşma əldə olunmalıdır.

540
01:06:56,560 --> 01:07:02,200
Bunda da hamımız həmrəyik ki, bu, qürurlu bir razılaşma olmalı,

541
01:07:03,080 --> 01:07:08,600
İslam Respublikasının mənafeyi dəqiqlik və tələbkarlıqla gözlənilməlidir.

542
01:07:08,600 --> 01:07:13,560
Bu məsələdə də heç bir fikir ayrılığı yoxdur. Hökumət, parlament, mən, bütün digər rəsmilər hamımız

543
01:07:13,560 --> 01:07:17,000
bu mövzuda həmrəyik, eyni fikirdəyik.

544
01:07:18,280 --> 01:07:26,280
Əldə ediləcək razılaşma insaflı, ədalətli bir razılaşma olmalı, İslam Respublikasının mənafeyini təmin etməlidir.

545
01:07:32,400 --> 01:07:40,800
Bunu da qeyd edək ki, biz sanksiyaların ləğvini, aradan qaldırılmasını istəyirik.

546
01:07:41,160 --> 01:07:46,800
Bu danışqılara getməkdə bizim əsas məqsədimiz sanksiyaların ləğvinə nail olmaqdır.

547
01:07:47,520 --> 01:07:50,400
Bu sanksiyaların ləğv edilməsini, doğrudan da, istəyirik,

548
01:07:51,040 --> 01:07:56,400
amma  eyni zamanda bu sanksiyaların özünü də bir fürsət hesab edirik.

549
01:07:57,640 --> 01:08:02,080
Bəziləri təəccüblənməsin ki, sanksiyalar necə fürsət ola bilər?

550
01:08:03,560 --> 01:08:06,120
Necə ola bilər ki, sanksiyalar – bu qədər pis bir şey fürsət olsun?

551
01:08:08,360 --> 01:08:11,360
Bu sanksiyalar bizim özümüzə qayıtmağımıza səbəb oldu.

552
01:08:11,880 --> 01:08:16,320
Onlar səbəb oldu ki, biz öz daxili güc və imakanlarımız haqqında fikirləşək,

553
01:08:17,480 --> 01:08:26,040
onları axtarıb üzə çıxaraq. Bizim ölkəmiz kimi bir ölkə üçün hər şeyi

554
01:08:27,280 --> 01:08:34,120
neftin pulu ilə xaricdən idxal etmək ən pis bəla, ən böyük problemdir.

555
01:08:34,240 --> 01:08:38,520
Təəssüflər olsun ki, bu bəla hələ inqilabdan qabaq ölkəmizin yaxasına yapışıb

556
01:08:38,520 --> 01:08:44,480
və bu gün də geniş bir miqyasda davam edir. Buna son qoymaq lazımdır.

557
01:08:44,880 --> 01:08:53,520
Biz elmdə, texnologiyada, cürbəcür sahələrdə daxili imkan və potensiala üz tutmuşuq

558
01:08:53,520 --> 01:08:59,320
və inşallah, iqtisadiyyat sahəsində də belə olmalıdır. Nüvə məsələsi ilə bağlı deyəcəklərim bunlar idi.

559
01:08:59,960 --> 01:09:05,760
Burada qeydlər aparmışdım, regionda gedən proseslər haqda da danışmaq istəyridim,

560
01:09:05,760 --> 01:09:11,240
amma saata baxıram, deyəsən, azan verilib.

561
01:09:11,720 --> 01:09:13,800
Daha bundan artıq sizə zəhmət vermək istəmirəm.

562
01:09:13,800 --> 01:09:17,960
Pərvərdigara! Məhəmməd və Ali-Məhəmməd xatirinə, dediklərimizin, eştidiklərimizin

563
01:09:17,960 --> 01:09:22,680
Sənin üçün, Sənin yolunda və bəndələrinə xidmət yolunda olmasını bizə nəsib et.

564
01:09:23,800 --> 01:09:25,400
Niyyətlərimizi saflaşdır.

565
01:09:26,600 --> 01:09:32,920
Pərvərdigara! Hökumətdə, parlamentdə, məhkəmə hakimiyyətində,

566
01:09:32,920 --> 01:09:39,600
silahlı qüvvələrdə  təmsil olunan, işləyən, çalışan rəsmilərimizə, fəallarımıza

567
01:09:40,520 --> 01:09:44,800
Öz mənəvi dəstəyini nazil et. Əllərindən tutub onları hidayət et.

568
01:09:45,760 --> 01:09:48,320
Allahın salamı, rəhməti və bərəkəti nəsibiniz olsun.