پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری
دریافت:

احکام خمس

  • وجوب پرداخت خمس
  • چيزهايى كه به آنها خمس تعلق می‌گیرد
  • سرمایه و سود آن
  • موارد استثنای از خمس
  • مؤونه و احکام آن
    چاپ  ;  PDF
     
    مؤونه و احکام آن
    مسأله 64) مؤونه مخارجی است که فرد برای امور زندگی خود و خانواده­ی تحت تکفل خویش؛ مانند خوراک، پوشاک، مسکن، اثاث خانه، وسیله‌ی نقلیه، کتاب، مسافرت‌های متداول، صدقات، جوایز، نذورات، کفارات، مهمانی‌ها هزینه می‌کند و همچنین مخارجی که برای فعایت اقتصادی، مانند حمل و نقل، خسارت وارده، اجرت کارگر، اجاره ­ی مغازه، هزینه ­ی آب و برق و مالیات، مصرف می­کند.
    مسأله 65) درآمد صرف شده در مؤونه؛ خواه برای مایحتاج زندگی و یا برای کسب و کار باشد، خمس ندارد.
    مسأله 66) اگر از منفعت کسب پیش از دادن خمس، اثاثیهای برای منزل بخرد و در بین سال احتیاجش از آن برطرف شود، واجب است که خمس آن را بدهد.
    مسأله 67) آنچه را بیمه گذار[1] طبق قرارداد بیمه به‌عنوان حقّ بیمه به‌تدریج یا یکجا به بیمه‌گر[2] می‌پردازد، جزو مؤونه‌ محسوب می‌شود و خمس ندارد.
    مسأله 68) مبالغی که انسان برای امور خیریه، کمک به مدارس، آسیب‌دیدگان از سیل و مانند آن انفاق می‌کند، از مخارج سال حساب می‌شود و خمس ندارد.
    مسأله 69) کالاهایی که مورد نیاز نیست و یا اسراف و تبذیر محسوب می‌شود و هزینه‌ی خرید وسایل حرام، مثل انگشتر طلای مردانه، آلات لهو و لعب، ابزار قمار و مانند آن جزء مؤونه محسوب نمی‌شود و خمس دارد.
    مسأله 70) میزان در مؤونه، مخارجی است که تا سر سال از درآمد همان سال هزینه می‌شود نه درآمد سال قبل و بعد، بنابر این اگر در یک سال درآمدی به دست نیاورد، مؤونه‌ی آن سال از درآمد سال قبل و یا سال بعد کسر نمی‌شود.
    مسأله 71) فردی که زندگی را بر خود یا خانواده­ اش سخت می‌گیرد و کمتر از شئون خود و خانواده­ اش خرج می‌کند، نمی‌تواند مقدار صرفه‌جویی شده را مؤونه به حساب آورد و خمس آن را نپردازد.
    مسأله 72) هدیه دادن چیزی که بیشتر از حدّ شأن عرفی هدیه دهنده باشد، مؤونه‌ی او محسوب نمی‌شود و باید خمس آن را بپردازد.
    مسأله 73) طلایی که شوهر از درآمد بین سال خمسی برای همسرش می‌خرد و به او می‌دهد، اگر به مقدار متعارف و مناسب شأن او باشد، از مؤونه محسوب می‌شود و خمس ندارد.
    مسأله 74) بخشش صوری و به قصد فرار از خمس، موجب سقوط خمس نمی‌شود، بنابراین زن و شوهری که پیش از رسیدن سال خمسی، اقدام به هدیه کردن صوری درآمد سالانه‌ی خود به یکدیگر می‌کنند با این کار، وجوب خمس از آنان برداشته نمی‌شود.
    مسأله 75) اگر شخصی از درآمد بین سال برای آینده‌ی فرزندانش مثلاً اقدام به تهیه‌ی مسکن کند، در صورتی که مسکن تهیه شده از مخارج متناسب با شأن عرفی او محسوب شود، خمس ندارد.
    مسأله 76) مؤونه‌ای که پس از گذشت سال خمسی از مؤونه‌ بودن خارج شود، خمس ندارد.
    مسأله 77) پول فروش مؤونه ­ی سالهای گذشته که از مؤونه بودن خارج شده، خمس ندارد، حتی اگر آن را سرمایه کسب قرار دهد. ولی افزایش قیمت آن در این صورت متعلق خمس است.
    مسأله 78) وسیله­ ی نقلیه­ ای که از درآمد بین سال جهت استفاده‌ی شخصی و رفع نیازهای زندگی تهیه شده و جزو احتیاجات مناسب با شأن عرفی شخص باشد مؤونه است و خمس ندارد، ولی اگر برای کسب و کار باشد، مثل تاکسی، حکم ابزار کار را در وجوب خمس خواهد داشت.
    مسأله 79) وسیله‌ی نقلیه‌ای که جزو مؤونه بوده و از مؤونه بودن خارج شده، اگر پس از گذشت سال خمسی به فروش برسد، پول فروش آن خمس ندارد.
    مسأله 80) اگر از درآمد بین سال به دیگری هدیه دهد و بعد از سال خمسی از هبه‌ی خود رجوع کند، به مجرد رجوع از هبه، باید خمس آن را بپردازد.
    مسأله 81) فردی که کفنی را از درآمد بین سال خریده و چند سال مانده باید خمس قیمت آن را در هنگام رسیدن اولین سال خمسی، به علاوه مقدار کاهش ارزش پول بپردازد.
    مسأله 82) کالاهایی از قبیل قند، شکر، برنج، روغن و مانند آن که در احتیاجات روزانه‌ی زندگی مصرف می‌شود اگر از درآمد سال به منظور مصرف سالانه‌ خریداری شود و به مصرف برسد، مؤونه به حساب می‌آید و خمس ندارد و هر مقدار از آن که تا انتهای سال مصرف نشود مؤونه نبوده و باید خمس ارزش آن سر سال خمسی پرداخت شود.
    مسأله 83) چیزهایی از قبیل خانه‌ی مسکونی، لوازم خانگی، اتومبیل شخصی، زیورآلات زنانه و مانند آن که هنگام استفاده عین آنها باقی می‌ماند و به عنوان نیاز زندگی از درآمد بین سال خریداری و استفاده می‌شود، خمس ندارد.
    مسأله 84) ملاک عدم وجوب خمس در کالاهایی که عین آنها باقی می ماند، آن است که آن کالا مورد نیاز انسان و مناسب با شأن عرفی او باشد؛ هر چند در طول سال از آنها استفاده نشود. بنابراین اگر فرش و ظروف و مانند آن در طول سال مورد استفاده قرار نگیرد ولی برای استفاده‌ی مثلاً میهمان به آنها نیاز باشد، خمس ندارد.
    مسأله 85) کتاب‌های چند جلدی اگر مجموع آن مورد نیاز باشد و یا خرید جلدی که به آن احتیاج است متوقف بر خرید دوره‌ی کامل آن باشد خمس ندارد و در غیر این صورت باید خمس جلدهایی که الآن مورد نیاز نیست پرداخت شود.
    مسأله 86) مایحتاج زندگی از قبیل لوازم خانگی، جهیزیه، لوازم ساخت ساختمان مسکونی و مانند آن که شخص نمی‌تواند هنگام نیاز یک‌باره آنها را خریداری کند و عرفاً ناگزیر است که به تدریج تهیه و برای زمان احتیاج نگهداری نماید، آن مقدار که هرسال به اندازه‌ی شأن عرفی خود تهیه می‌کند مؤونه است و خمس ندارد.
    مسأله 87) اگر در منطقه‌ای رسم بر این باشد که خانواده‌ی داماد اقدام به تهیه و تأمین اثاثیه و لوازم خانه کنند و به تدریج به تهیه‌ی آن لوازم بپردازند و سال بر آنها بگذرد، در صورتی که تهیه‌ی اثاث و لوازم زندگی برای آینده عرفاً جزو مؤونه محسوب شود، خمس ندارد.
    مسأله 88) شخصی که خانه‌ای برای سکونت ندارد، ولی مالک زمینی است که سال خمسی بر آن گذشته، چنانچه زمین را برای ساخت مسکن مورد نیاز، از درآمد بین سال خریده باشد خمس آن واجب نیست، ولی اگر آن را از درآمد سال به قصد فروش و مصرف پول آن برای ساخت خانه خریده باشد، پرداخت خمس آن واجب است.
    مسأله 89) فردی که خانه‌ی ملکی برای سکونت ندارد و از درآمد بین سال زمینی خریده تا در آن خانه‌ای برای خودش بسازد، چنانچه شروع به ساختن کند ولی قبل از اتمام آن، سال خمسی برسد زمین و مصالح ساختمان خمس ندارد.
    مسأله 90) اگر شخصی منزلی که مورد نیاز و شأن او باشد تهیه کند، مؤونه محسوب می‌شود و خمس ندارد هر چند به عللی نتواند در آن سکونت کند و یا پس از مدتی از سکونت در آن منصرف شود.
     

    [1] . بیمه‌گذار شخصی است که با پرداخت حق بیمه، جان، مال و مسئولیت خود و یا دیگری را برای مدت مشخص و معینی تحت پوشش بیمه قرار می‌دهد.
    [2] . بیمه گر شخصی است حقوقی (شرکتهای بیمه) که در مقابل دریافت حق بیمه از بیمه گذار تعهد جبران خسارت و یا تعهد دیگری را به عهده می­گیرد.
  • خمس مطالبات
  • سال خمسی، محاسبه و پرداخت آن
  • مصرف خمس
  • مسائل متفرقه‌ی خمس
کاربر گرامی؛ لطفا قبل از تکمیل فرم، موارد زیر را مطالعه کنید:
  • جهت مکاتبه با دفتر، از قسمت ارسال نامه استفاده نمایید.
  • به منظور استفتاء یا ارسال سوال شرعی، از قسمت ارسال سوال شرعی استفاده نمایید.
  • جهت ارایه انتقاد و پیشنهاد به سایت دفتر، از قسمت ارتباط با پایگاه استفاده نمایید.
  • از فرم زیر فقط برای ارایه نظرات در مورد محتوای همین صفحه استفاده نمایید.
  • مسوولیت ارسال اشتباه بر عهده ارسال کننده آن است.
700 /