پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری
دریافت:

احکام خمس

  • وجوب پرداخت خمس
  • چيزهايى كه به آنها خمس تعلق می‌گیرد
  • سرمایه و سود آن
  • موارد استثنای از خمس
  • مؤونه و احکام آن
  • خمس مطالبات
  • سال خمسی، محاسبه و پرداخت آن
    چاپ  ;  PDF
     
    سال خمسی ، محاسبه و پرداخت آن

     

    مسأله 99) ابتدای سال برای پرداخت خمس زمانی است که انسان اوّلین درآمد را به دست می آورد، بنابراین ابتدای سال خمسی افرادی مانند کارگران و کارمندان از اولین روزی است که امکان دریافت اولین درآمد از درآمدهای کار و کارمندی را داشته باشند و سال خمسی تجار و مغازه‌داران با امکان حصول اولین سود خرید و فروش است و سال خمسی باغداران و کشاورزان از برداشت اولین محصول شروع می‌شود.
    مسأله 100) تقدیم سال خمسی به اینکه خمس درآمد تا آن زمان را پرداخت کند، اشکال ندارد.
    مسأله 101) تأخیر در پرداخت خمس به مقداری که عرفاً صرف مال در آن، مثل صرف در مؤونه سال محسوب شود، اشکال ندارد، مثلاً امروز سال خمسی فرد فرا رسیده و او نیاز دارد وسیله‌ای برای مایحتاج زندگی خود تهیه کند، یا اینکه دین خود را پرداخت کند؛ در این صورت مجاز است قبل از دادن خمس، آن وسیله را خریداری کرده یا دین خود را بدهد.
    مسأله 102) چنانچه دین را تا پایان سال خمسی (طبق قبل) بپردازد مؤونه او محسوب می‌شود.
    مسأله 103) اگر فردی در بین سال فوت کند، با اینکه دارای سال خمسی است، اما هنگام مرگ، آخر سال او حساب شده و باید خمس آنچه که از درآمد سال فوت، صرف مؤونه نشده، پرداخت شود .
    مسأله 104) اگر میت وصیت کند که مقداری از دارایی او به عنوان خمس پرداخت شود یا ورثه بدانند که وی خمس بدهکار است، تا زمانی­که وصیت میت و یا خمسی را که بر عهده دارد از ترکه‌ی او نپردازند، نمی‌توانند در آن تصرف نمایند، مگر آن‌که تصمیم جدّی بر ادای خمس و انجام وصیت بدون مسامحه داشته باشند.
    مسأله 105) سود حاصل از ارثی که به کودک می رسد و تا زمان رسیدن به بلوغ شرعی در ملک او باقی می‌ماند، بنابر احتیاط واجب باید بعد از رسیدن به سن تکلیف، خمس آن را بپردازد.
    مسأله 106) هرگاه به مال کودکان خمس تعلق بگیرد، بر ولیّ شرعی او پرداخت آن واجب است؛ مگر خمس سود حاصل از تجارت با اموال او یا منافع کسبش که پرداخت آن بر ولی واجب نیست، البته در صورتی که سود به دست آمده تا رسیدن طفل به سن تکلیف باقی بماند، ادای خمس آن بنابر احتیاط واجب بر عهده­ی طفل است.
    مسأله 107) تأخیر پرداخت خمس از سال خمسی به سال دیگر جایز نیست، البته هر وقت آن را بپردازند ادای بدهی محسوب می‌شود و در صورت کاهش ارزش پول، مقدار تنزّل نیز باید پرداخت شود و اگر مقدار تنزّل معلوم نباشد، باید با حاکم شرع مصالحه شود.
    مسأله 108) صِرف عدم توانایی یا دشواری پرداخت خمس، موجب سقوط تکلیف نمی‌شود، بلکه براین افراد واجب است هر زمانی که توانایی داشتند، خمس­شان را بپردازند.
    مسأله 109) مالیاتی که دولت‌ها براساس قوانین و مقررات وضع می­کنند، هر چند پرداخت آن بر کسانی که قانون شامل آنان می‌شود واجب است و مالیات پرداختی هر سال
    از مؤونه‌ی همان سال حساب می­شود، ولی به جای خمس محسوب نمی‌شود و دادن خمس درآمد سالانه‌شان در زاید بر مؤونه‌ی سال به طور مستقل بر آنان واجب است.
    مسأله 110) چنانچه کسی در یک سال درآمدی نداشته باشد، نمی‌تواند مؤونه‌ی آن سال را از درآمدهای سال قبل و یا سال بعد کسر کند. البته اگر برای مخارج خود قرض کند، می‌تواند از منافع سال بعد قرض خود را ادا نماید.
    مسأله 111) کسی که درآمدی هر چند به مقدار کم داشته باشد، واجب است که سال خمسی داشته و درآمد سالانه خود را محاسبه نماید تا اگر چیزی از درآمد تا پایان سال باقی بماند خمس آن را بپردازد.
    مسأله 112) کسی که خمس درآمد خود را سر سال نپردازد و پس از گذشت سال خمسی آن را صرف در زندگی یا تبدیل به سرمایه کند، این خمس بر عهده­ی او می‌باشد که باید آن­را با لحاظ تنزل ارزش پول پرداخت کند، بنابر این در مواردی که مقدار تنزل ارزش پول (تورم) معلوم است همان را می­پردازد و در موارد مشکوک باید مصالحه شود.
    مسأله 113) هر مقدار از منفعت کسب که پس‌انداز می‌شود، یک بار به آن خمس تعلق می‌گیرد و قرض‌الحسنه دادن آن به دیگران یا به بانک، موجب سقوط خمس آن نمی‌شود.
    مسأله 114) اگر هریک از اعضای صندوق قرض الحسنه، سهم خود را از درآمد غیر مخمس، بعد از پایان سال خمسی پرداخته باشد واجب است خمس آن را بپردازد، ولی اگر آن را در بین سال داده باشد در صورتی که دریافت آن برای او در پایان سال خمسی وی ممکن باشد باید خمس آن را در پایان سال بدهد و در غیر این صورت می‌تواند
    هر وقت دریافت آن ممکن بود خمس آن را پرداخت کند. همچنین مبلغی که هر ماهه برای افزایش موجودی صندوق پرداخت می­شود همین حکم را دارد.
    مسأله 115) اگر مال مخمّس با غیر مخمّس مخلوط شود و یا در یک حساب باشد و فرد بدون نیت از آن حساب برداشت کند و یا حتی با نیت مال مخمّس، برداشت نماید و در مؤونه صرف کند و به مقدار مخمس یا کمتر در حساب باقی بماند، مقدار باقی مانده خمس ندارد.
    مسأله 116) حساب سال خمسی و محاسبه‌ی درآمد سالانه واجب مستقلی نیست، بلکه راهی برای شناخت مقدار خمس است. بنابراین اگر همه‌ی منفعت کسب را در مؤونه‌ صرف کند، خمسی به وی تعلق نمی‌گیرد.
    مسأله 117) زن و شوهری که درآمد خود را به طور مشترک در مؤونه مصرف می‌کنند واجب است هریک سال خمسی داشته باشند و خمس باقی مانده‌ی درآمد سالانه‌ی خود را در پایان سال خمسی بپردازند و جایز است یکی از آنان با اجازه‌ی دیگری محاسبه کرده و خمس را بپردازد.
    مسأله 118) انسان می‌تواند خودش خمس مالش را حساب کند و به ولی امر خمس یا وکیلش بپردازد.
    مسأله 119) سال خمسی را می‌توان قمری یا شمسی قرار داد و مکلف در انتخاب آن آزاد است.
    مسأله 120) هنگام رسیدن سال خمسی، برای محاسبه‌ی خمس سرمایه، ابتدا کالاها
    و پول‌های نقد موجود را حساب و قیمت‌گذاری کرده و خمس آنچه را که از درآمد بین سال تهیه شده، می‌پردازد، سپس در سال بعد مجموعه‌ی کالا و پول نقد موجود را با سرمایه ی سال قبل که خمس آن پرداخته شده است می‌سنجد، اگر علاوه بر تورّم، چیزی بر آن اضافه شده، سود محسوب شده و به آن خمس تعلق می‌گیرد و اگر چیزی اضافه نشده باشد، خمس بر او واجب نیست.
    مسأله 121) واجب است در محاسبه‌ی خمس سرمایه، کالاها و اجناس (سرمایه‌ی غیر نقدی) را به هر صورت ممکن؛ هرچند با تخمین، تعیین قیمت کند.
    مسأله 122) کسی که در صحت حساب خمس درآمد سال‌های گذشته، شک دارد به آن اعتنا نکند و پرداخت مجدد خمس بر او واجب نیست. ولی اگر در مورد درآمد شک داشته باشد که آیا جزو درآمد سال‌های قبل است که خمس آن پرداخت شده یا جزو درآمد امسال است که خمس آن داده نشده است ، بنابر احتیاط خمس آن را بپردازد.
    مسأله 123) کسی که خانه‌ی مسکونی یا چیز دیگری را که مؤونه محسوب می‌شود، با درآمد کسب خریده ولی نمی‌داند که آن­را از درآمد بین سال خریده یا پس از پایان سال و پیش از پرداخت خمس خریداری کرده، بنابر احتیاط واجب باید با ولی امر خمس یا وکیل او مصالحه نماید.
    مسأله 124) خمس قطعی، قابل بخشش یا مصالحه نیست.
    مسأله 125) در مواردی که خمس بر افراد واجب شده، ولی توان پرداخت آن را یک‌جا ندارند، باید خمسی را که بر عهده‌ دارند به تدریج بر حسب توان مالی در اولین فرصت بپردازند و احتیاط آن است که این کار با اجازه­ی ولی امر خمس باشد.
    مسأله 126) فردی که مبلغی را به عنوان خمس مالی که متعلق خمس نبوده پرداخته است، اگر مبلغ مذکور در مصارف شرعی مصرف شده، بابت خمس مالی که فعلاً بدهکار است حساب نمی‌شود. اما اگر عین آن موجود باشد می‌تواند آن را مطالبه کند.
    مسأله 127) پرداخت خمس و سایر حقوق شرعی از طریق حساب و حواله­ی بانکی اشکال ندارد.
  • مصرف خمس
  • مسائل متفرقه‌ی خمس
کاربر گرامی؛ لطفا قبل از تکمیل فرم، موارد زیر را مطالعه کنید:
  • جهت مکاتبه با دفتر، از قسمت ارسال نامه استفاده نمایید.
  • به منظور استفتاء یا ارسال سوال شرعی، از قسمت ارسال سوال شرعی استفاده نمایید.
  • جهت ارایه انتقاد و پیشنهاد به سایت دفتر، از قسمت ارتباط با پایگاه استفاده نمایید.
  • از فرم زیر فقط برای ارایه نظرات در مورد محتوای همین صفحه استفاده نمایید.
  • مسوولیت ارسال اشتباه بر عهده ارسال کننده آن است.
700 /