پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری
دریافت:

آرشيو استفتائات جديد

  • احکام تقليد
  • احکام طهارت
  • احکام نماز
    • شرايط نماز
    • واجبات نماز
    • مبطلات نماز
    • فراموشى در نماز
    • شک در نماز
      چاپ  ;  PDF
       
      شک در نماز
       
      شک در تعداد تسبیحات اربعه
      سؤال:
      1) اگر در رکعت سوم یا چهارم شک کنیم که تسبیحات اربعه را دو بار گفته ایم یا سه بار وظیفه چیست؟
      2) در صورتی که در این مورد بسیار شک کنیم و حالت وسواس باشد چه وظیفه ای داریم؟
      جواب:
      1) می توانید یک مرتبه دیگر تسبیحات را بگویید.
      2) نباید به شک اعتنا کنید و باید بنا بگذارید بر این که تسبیحات اربعه سوم گفته شده است.
       
      شک بعد از سلام
      س. لطفاً شک بعد از سلام را توضیح دهید. خصوصاً اگر بعد از سلام فراموش کنیم که چند رکعت نماز خوانده‌ایم؟
      ج. اگر بعد از سلام نماز در تعداد رکعات نماز شک کند در صورتی که یک طرف شک او صحیح باشد، مثلاً در نماز چهار رکعتی شک کند سه یا چهار یا پنج رکعت خوانده، اعتنا نمی‌کند ولی اگر هر دو طرف شک او باطل باشد؛ مثلاً در نماز چهار رکعتی شک کند سه یا پنج رکعت خوانده است، نماز باطل است.
       
      شک در ادای نماز
      س. اگر نمازی را بخوانیم و بعد شک کنیم که آیا خوانده‌ایم یا نه آیا باید نماز را اعاده کنیم یا خیر؟ و در فرض اعاده چگونه باید نیّت شود؟
      ج. اگر شک مذکور بعد از گذشتن وقت نماز باشد، اعاده لازم نیست؛ ولی اگر قبل از آن باشد، باید دوباره آن را بخواند و نیّت آن مانند سایر نمازها است و گفتن آن به لفظ و گذراندن در ذهن لازم نیست.
       
      شک در تعداد سجده‌ها
      س. اگر بعد از برداشتن سر از سجده شک کنیم که یک سجده بجا آورده‌ایم یا دو سجده چه باید کرد؟ در رکعات مختلف مثلاً رکعت سوم یا دوم تفاوتی دارد؟
      ج. تا برای رکعت بعد بلند نشده‌اید و یا وارد تشهد نشده‌اید، باید یک سجده دیگر بجا آورید.
       
      شک در خواندن تشهد
      س. مواقعی، بعد از نماز یا وسط نماز شک می‌کنم که تشهد گفته‌ام یا نه. از یک نفر شنیده‌ام که برای جبران سجده و تشهد فراموش شده، سجده سهو کافیست، ولی برادرم می‌گوید اگر یقین نداشته باشید که گفته‌اید‌، باید نماز، دوباره خوانده شود. در این مورد تکلیف چیست؟
      ج. شک در تشهد بعد از نماز یا شک در آن پس از قیام برای رکعت بعد، اعتبار ندارد و به‌طور کلی به شک در چیزی که محل آن گذشته و همچنین شک بعد از سلام اعتنا نمی‌شود.
       
      شک بین رکعت اول و دوم
      س. آیا کسی که در هنگام قرائت حمد و سوره شک بین یک رکعت و دو رکعت می‌کند می‌تواند قرائت را تمام کند و بعد فکر کند و اگر چنین کرد آیا نمازش باطل است؟
      ج. از حین عروض شک باید تروّی* کند و اگر بدون تروی به انتظار این که بعداً تروّی می کند تا ببیند وظیفه چیست به عمل ادامه دهد، چنانچه نشانه‌هایی که به واسطه آنها ممکن است یقین یا گمان به یک طرف شکّ پیدا شود از بین نمی رود، عمل او در صورتی که موافق با وظیفه اش انجام گرفته باشد اشکال ندارد.
      ...........................................................................
      *. تفکّر در موارد مشکوک نماز (رکعات یا أفعال آن)، برای رفع شک.

       

      شک در نماز مستحبی
      س. اگر در نماز مستحبی شک ایجاد شود، چه حکمی دارد؟
      ج. اگر شک در رکعات باشد، مخیر است که بنا را بر اقلّ بگذارد و یا بر اکثر مگر آنکه طرف بیشتر نماز را باطل می کند که در این صورت بنا را بر کمتر بگذارد لکن شک در افعال نافله، حکم شک در نماز واجب را دارد.

       

      شک در تلفّظ اذکار
      س. شک در مورد تلفظ کلمات در غیر قرائت (حمد و سوره) مثلاً در تکبیرة الاحرام چگونه است؟
      ج. در فرض مذکور اگر شک در وقوع آن دارد در صورتی که از محل نگذشته باشد، واجب است آن را بجاآورد و اگر از محل گذشته است به شک خود اعتنا نکند. ولی اگر شک در صحت و فساد آنچه که انجام داده دارد، نه شک در اصل وقوع آن، در این صورت حتی اگر هنوز در محل باشد به شک خود اعتنا نکند.
       
      کثیر الشک
      س. در مورد شک کردن زیاد در نماز و وضو و... تکلیف چیست، در مورد شک در ارکان نماز چطور، آیا شخص کثیر الشک می تواند به شک در ارکان نماز هم اعتنا نکند لطفاً به تفصیل و به طور کامل توضیح دهید؟
      ج. در هر موردی که زیاد شک کند، نباید اعتنا نماید.
       
      شک در تعداد سجده
      س. اگر بعد از سر برداشتن از سجده شک کند که یک سجده خوانده یا دو تا ولی احتمال بیشتر بدهد که دو سجده بجا آورده باید چه کار کند و حکم نمازهای گذشته که با احتمال دو سجده نماز را تمام کرده چیست؟
      ج. اگر کثیر الشک نباشد، باید یک سجده دیگر به جا آورد و پس از تمام شدن نماز احتیاطاً نمازش را اعاده کند و احتیاطاً نمازهای گذشته را که می داند خلاف وظیفه عمل کرده است قضا کند.
       
      حکم ظن کثیرالشک
      س. برای ظن قوی در رکوع و سجود مطلبی را فرموده بودید. آیا کثیرالشک که ظن قوی پیدا می‌کند باید به آن دستورات عمل کند یا به حکم کثیرالشک؟
      ج.  اگر وسواس باشد ظن او هم حکم شک دارد و نباید به آن اعتنا کند.
       
      شک در وجه سجده
      س. اگر کسی در سجده‌ای شک کند که آیا این سجده شکر پس از نماز بوده یا سجده آخرین رکعت نماز وظیفه چیست؟
      ج. در فرض سؤال اگر یقین به فراغ نداشته باشد، در صورتی که مبطلی انجام نداده باشد سجده آخرین رکعت قرار بدهد و نماز را تمام کند.
       
      ملاک کثیرالشک
      س. کثیرالشک به چه کسی می‌گویند؟ آیا منظور از شک این است که دو طرف برایش یک مقدار احتمال را داشته باشد؟ آیا اگر کسی در یک نماز دو بار و در نماز بعدی یک بار شک کرد، که مجموعاً در دو نماز پشت سر هم سه بار شک کرده است، آیا او کثیرالشک می‌شود؟ آیا برای اینکه کسی کثیرالشک تشخیص داده نشود، می‌بایست شک‌های سه‌گانه او در یک مورد خاصی باشد یا صرف شک کردن مورد نظر است و مصادیق آن مطرح نیست؟
      ج.  شک یعنی این که طرفین احتمال مساوی باشد. مرجع در تشخیص کثیر الشک بودن عرف است که مردم بگویند زیاد شک می کند و بعید نیست کسی که سه نماز پشت سر هم را بدون شک نخواند، کثیر الشک شمرده شود. و در صدق کثیر الشک بودن شرط است که این شک ها در اثر عوارضی؛ همچون ترس یا خشم یا ناراحتی و مانند این ها از چیزهایی که حواس را پرت می کند، نباشد.
       
      کثیر الشک در قرائت
      س. در نمازهایم خیلی شکاک شده‌ام. در مورد تلفظ صحیح کلمات همیشه دو دل هستم و همیشه در آخر، سجده سهو به‌جا می‌آورم. مخصوصاً در نمازهای ظهر و عصر که باید کلمات به آهستگی تلفظ شود، بیشتر شک می‌کنم. آیا در این نمازها اگر صدای ادای بعضی از حروف بلند شود، به وجوب اخفات در نماز ضرری نمی‌زند؟
      ج. کثیرالشک به شک خود اعتنا نمی‌‌کند و همین که به‌طور متعارف قرائت نماز را بر طبق لسان اهل زبان عربی بخوانید کافی است و رعایت محسنّات تجویدی لازم نیست و موارد سجده‌ی سهو موارد مشخصی است که در رساله‌های عملیه‌ مذکور است و در نمازهای اخفاتیه همین که در حال ادای حمد و سوره، صدا بدون جوهر باشد، صحیح است و در نمازهای اخفاتیه همین که در حال ادای حمد و سوره، جوهر صدا آشکار نشود، صحیح است.

       

      شک در تعداد سجده
      س. کسی شک میکند که این سجده ای که الآن رفت، سجده اول او بوده یا دوم، وظیفه او چیست؟
      ج. اگر بعد از سجده و قبل از تشهد یا قبل از قیام رکعت بعد، شک کند که یک سجده انجام داده یا دو سجده، باید یک سجده دیگر انجام دهد.

       

      معیار کثیر الشک
      س. مبنای تشخیص کثیر الشک بودن چیست و آیا کسی که در چند نماز پیاپی سه بار شک کرده کثیرالشک به حساب می آید؟
      ج. معیار در آن صدق عرفی کثیر الشک است . و بعید نیست کسی که سه بار در یک نماز یا در سه نماز پشت سر هم شک کند، کثیر الشک صدق کند البته به شرطی که منشأ شک او غضب، ترس و پریشانی حواس نباشد.
    • آداب، مستحبات و مکروهات نماز
    • نماز قضا
    • نماز جماعت
    • نماز جمعه
    • نماز عید فطر و عید قربان
    • نماز مسافر
    • نماز استیجاری
    • نماز آیات
    • نماز احتیاط
    • نماز مستحبی
    • مسائل متفرقه نماز
  • احکام روزه
  • احکام خمس
  • احکام زکات
  • احکام حج و عمره
  • احکام معاملات
کاربر گرامی؛ لطفا قبل از تکمیل فرم، موارد زیر را مطالعه کنید:
  • جهت مکاتبه با دفتر، از قسمت ارسال نامه استفاده نمایید.
  • به منظور استفتاء یا ارسال سوال شرعی، از قسمت ارسال سوال شرعی استفاده نمایید.
  • جهت ارایه انتقاد و پیشنهاد به سایت دفتر، از قسمت ارتباط با پایگاه استفاده نمایید.
  • از فرم زیر فقط برای ارایه نظرات در مورد محتوای همین صفحه استفاده نمایید.
  • مسوولیت ارسال اشتباه بر عهده ارسال کننده آن است.
700 /