پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری
دریافت:

آرشيو استفتائات جديد

  • احکام تقليد
  • احکام طهارت
  • احکام نماز
    • شرايط نماز
    • واجبات نماز
    • مبطلات نماز
    • فراموشى در نماز
    • شک در نماز
    • آداب، مستحبات و مکروهات نماز
    • نماز قضا
    • نماز جماعت
      چاپ  ;  PDF
       
      نماز جماعت

       

      تبعیت مأموم از امام جماعت
      س. کیفیت تبعیت از امام در نماز جماعت چگونه است؟
      ج. متابعت مأموم از امام در افعال نماز واجب است؛ یعنی مأموم نباید افعال نماز را زودتر از امام انجام دهد و نیز نباید با تأخیر زیاد بعد از امام انجام دهد، اما نسبت به اقوال و اذکار ـ جز تکبیرة الاحرام ـ تبعیت واجب نیست، اما در تکبیرة الاحرام نباید زودتر یا هم زمان با امام تکبیر بگوید و بنابر احتیاط واجب، قبل از تمام کردن تکبیرة الاحرام امام، شروع به گفتن آن ننماید.
       
      اتصال جماعت از طریق کسی که نمازش باطل است
      سؤال: اگر بعد از نماز جماعت معلوم شود، فردی بنا به دلایل مختلف نمازش صحیح نبوده است، آیا باعث صدمه به نماز سایرین می زند؟
      جواب: اگر هنگام نماز، یقین به بطلان نماز او نداشته‌اند یا از طریق دیگران اتصال صفوف جماعت بر قرار بوده است، نماز سایرین اشکال ندارد.
       
      فراموش کردن سجده در نماز جماعت
      سؤال: وظیفه مأموم در صورتی که امام جماعت یک سجده را فراموش کند چیست؟
      جواب: می تواند امام را متوجه اشتباه خود بکند، در غیر این صورت، باید یک سجده دیگر را خودش بخواند و نماز را با امام جماعت ادامه دهد و نماز او صحیح است هر چند احتیاط مستحب این است که نیت فرادا کند و یا نماز را بعدا اعاده کند.
       
      نرسیدن به رکوع امام جماعت
      سؤال: اگر ما در رکعت دوم و امام جماعت رکعت سوم باشد و ما در حال خواندن حمد باشیم و امام به رکوع رود و ما به رکوع امام نرسیم حکم نماز ما چیست؟
      جواب: در این صورت باید سوره را نخوانید و در سجده به امام ملحق شوید و نماز جماعت صحیح است.
       
      شرکت ظاهری در نماز جماعت
      س. به دلیل مصلحتی عقلایی به امام جماعتی که عادل نمی دانم اقتدا می کنم و بعد نماز را اعاده می کنم، اگر من واسطۀ اتصالِ امام به مامومین باشم، واجب است به آنها بگویم که نمازم را اعاده می کنم؟
      ج. لازم نیست بگویید.
       
      قرائت امام جماعت
      سؤال:
      1) اگر قرائت امام جماعت صحیح نباشد، مثلا بجای کسره، فتحه بخواند، آیا اقتدا صحیح است ؟
      2) تکلیف نمازهائی که قبلا به ایشان اقتدا کرده ایم، چیست؟
      جواب:
      1) اگر قرائت امام جماعت ـ حتی نسبت به حرکات حروف ـ صحیح نباشد، اقتداء صحیح نیست.
      2) اگر نمی دانستید قرائت امام جماعت اشکال دارد یا اعتقاد داشتید اقتداء صحیح است، نمازهای گذشته صحیح است.
       
      وجود مانع در صفوف نماز جماعت
      س. در نماز جماعت اگر بعضی از افراد صفهای دوم یا سوم یا...، به واسطۀ دیوار یا مانع دیگری، نتوانند هیچ یک از افراد صف جلو را ببینند ـ هر چند به واسطۀ افراد کنارشان به جماعت متصل هستند ـ آیا اتصالشان به نماز جماعت صحیح است؟
      ج. اتصال به جماعت، صحیح نیست.
       
      قطع اتصال مسافر در صف اول جماعت
      س. نماز شکسته مسافر در صف اول نماز جماعت برای دیگر مأمومین که از سمت راست یا چپ توسط او (مسافر) به امام جماعت متصل می شوند، در رکعت دوم به بعد، چه حکمی دارد؟
      ج. اگر اتصال صفوف دیگر مأمومین باقی بماند، یا پس از تمام شدن نماز قصر، بلا فاصله نماز واجب دیگری را اقتدا کند، اشکال ندارد.
       
      امامت جماعت با یقین به عدم عدالت خود
      س. اگر گروهی از مؤمنین اصرار کنند که بنده امام جماعت آنها شوم؛ اما من هم پافشاری کنم که نمی‌شوم چرا که می‌دانم عادل نیستم، آیا می‌توانم امام جماعت شوم (بدون نیت امام بودن)؟
      ج. امامت شما برای کسانی که شما را عادل می‌دانند اشکال ندارد و جماعت صحیح است و در عین حال اگر خودتان نخواستید قصد امامت کنید باز نماز شما صحیح است و اقتداء مؤمنین به شما نیز اشکال ندارد.
       
      وظیفه مأموم در صورت نرسیدن به رکوع امام
      س. مأمومی که در هنگام رکوع امام جماعت تکبیرة الاحرام گفته ولی به رکوع امام نرسیده، وظیفه‌اش چیست؟
      ج. اگر مأموم به رکوع رفته، نمازش فرادا می‌شود و صحیح است و می‌تواند برای درک جماعت آن را به مستحبی تبدیل کند و اگر به رکوع نرفته، می‌تواند نیّت فرادا کند و می‌تواند صبر کند تا امام برای رکعت بعد برخیزد و آن را رکعت اول خود حساب کند؛ ولی اگر برخاستن امام به قدری طول بکشد که نگویند این شخص نماز جماعت می‌خواند، باید نیّت فرادا کند.
       
      اتصال در نماز جماعت
      س. در نماز جماعت حرم امام رضا (ع) گاهی اتفاق می‌افتد که در اطراف فرد تا چند نفر نمازشان شکسته است و زودتر به پایان می‌رسد، سؤال بنده این است که آیا اتصال ما از بین می‌‌رود و باید نماز را فرادا ادامه دهیم یا نه؟
      ج. در نماز جماعت لازم است مأموم از سمت جلو یا سمت راست یا سمت چپ به امام جماعت و یا به مأمومین اتصال داشته باشد (یعنی فاصله‌اش بیش از یک قدم نباشد)، پس اگر از هیچ یک از این اطراف اتصال برقرار نباشد، نماز فرادا می‌باشد.

       
      اقتدا به نماز جماعت از فاصله زیاد
      س. شخصی وارد مسجد شد دید امام در رکوع است از فاصله چهارمتری بعد از گفتن تکبیرةالاحرام به سرعت حرکت کرده و در رکوع به امام و مأمومین ملحق شده است نماز او چگونه است؟
      ج. اگر طوری است که می‌‌ترسد به رکوع امام نرسد با فاصله‌ای که صدق اقتدا بکند تکبیر را می‌‌گوید اگر چه فاصله طوری است که در حال اختیار جایز نیست و بعد به رکوع می‌‌رود و بعد خود را به صف می‌‌رساند.
       
      اقتدا از بالکن در صورت ندیدن صف جماعت
      س. اگر بالکن شبستان مسجد که عده‌ای از مردان در آن مکان به امام اقتدا می‌کنند دارای دیواری باشد که نمازگزاران در صف اول بالکن نتوانند صف جماعت را ببینند، آیا این اتصال صحیح است.
      ج. محل اشکال است و احتیاط ترک نشود.
       
      بطلان نماز امام به نظر مأموم
      س. اگر امام جماعت کاری کند که به فتوای مرجع تقلید ما مبطل نماز باشد، ولی احتمال بدهیم که مرجع تقلید امام جماعت آن را مبطل نداند، حکم اقتدا به این امام جماعت چیست؟
      ج. در فرض مذکور اقتدا به امام جماعت صحیح نیست.
       
      شرایط امام جماعت
      س.
      الف) در نماز جماعت ظهر و عصر یا در دیگر نمازها که قرائت امام به گوش نرسیده و صحت قرائت امام احراز نمی‌شود، وظیفه چیست؟
      ب) آیا «عدالت» و «صحت قرائت» دو شرط اساسی برای امام جماعت می‌باشد؟
      ج) آیا داشتن «لهجه عربی» جزء «صحت قرائت» محسوب می‌شود؟
      ج.
      الف) اگر در صحّت قرائت امام شک دارید می‌‌توانید اصل را بر صحّت گذاشته و وارد جماعت شوید.
      ب) عدالت شرط اساسی برای امام جماعت است که مأموم باید آن را قبل از ورود به جماعت ـ  ولو از راه حُسن ظاهر ـ احراز نماید، ولی اگر پس از نماز، کشف خلاف شد، ضرری به نمازهای قبلی نمی‌‌زند ولی صحت قرائت را می‌شود قبل از ورود به جماعت با اصالة الصحة احراز کرد.
      ج) داشتن لهجه عربی جزو «صحّت قرائت» نیست.
       
      فاصله صفوف در نماز جماعت اهل سنت
      س. آیا در مکه یا مدینه در نمازهای جماعت آنها وقتی که بین صفوف فاصله‌ی زیادی باشد  ( از جلو و عقب) نماز خواندن ما با آنها اشکال دارد؟
      ج. تا آن مقداری که خود آنها اشکال نمی‌‌کنند، اشکال ندارد.
       
      اقتدا‌ی طلبه به غیرروحانی در نماز جماعت
      س. آیا این سخن صحیح است که می‌گویند طلاب نمی‌توانند به غیر از طلبه برای نماز جماعت اقتدا کنند؟ منظور از روحانی چه کسی است؟
      ج. با دسترسی به روحانی به غیر روحانی اقتدا نکنند، و منظور از روحانی کسی است که علاوه بر داشتن صلاحیتهای لازم، ملبس به لباس مقدّس روحانیت نیز باشد.
       
      امامت جماعت توسط زن
      س. آیا زن می‌تواند امام جماعت گروه متشکل از زن و مرد یا فقط یک گروه از این دو باشد؟
      ج. امامت زن در نماز جماعت فقط برای زنان جایز است. 
       
      اقتدا به امام جماعت در رکوع
      س. وقتی که می‌خواهیم به امام جماعت در رکوع متصل شویم آیا باید صبر کنیم که ایشان در رکوع قرار بگیرند و بعد تکبیر را بگوییم یا می توان در حال رفتن امام به رکوع تکبیر را گفت؟ و اگر شک در رسیدن به رکوع امام کردیم وظیفه ما چیست؟
      ج. در رکعت اول و دوم خواه امام در حال قرائت یا در حال رکوع باشد داخل شدن در جماعت اشکال ندارد و در رکعت سوم و چهارم اگر پیش از رکوع امام به وی اقتداء نموده باید حمد و سوره را خودش بخواند و اگر وقت برای خواندن سوره ندارد باید لااقل حمد را تماماً بخواند و به رکوع امام برسد و اگر بداند که با خواندن حمد به رکوع امام نمی­رسد احوط آن است که پیش از رکوع امام داخل نشود و اگر در حال رکوع امام اقتداء کرده و به مقدار رکوع خم شده و شک دارد که به رکوع امام رسیده یا نه، نماز صحیح است ولی فرادا است.
       
      مساوی قرار گرفتن مأموم با امام
      س. اگر مأموم مساوی با امام بایستد، نماز کدامیک باطل است؟
      ج. بنابر احتیاط جماعت باطل است و نماز امام در هر حال صحیح است و اگر مأموم به وظیفه منفرد عمل کند، نمازش به طور فرادا صحیح است.
       
      شرط عدالت برای امام جماعت
      س. اگر کسی خودش می‌داند که عدالت ندارد و گروهی مثلاً در یک میهمانی خانوادگی به هنگام نماز او را به عنوان امام جماعت انتخاب کنند، آیا می‌تواند جلو بایستد و نماز بخواند یا باید از این کار پرهیز نماید؟
      ج. نماز آنان که او را عادل دانسته‌اند، صحیح است و بهتر آن است که قبول نکند؛ ولی اگر قبول کرد هم نماز خودش و هم نماز مأمومین صحیح است.
       
      عقب افتادن از امام در افعال          
      س. اگر مأموم در قرائت رکعت اول اقتدا کند و به علت جمعیت زیاد جماعت یا به علل دیگر رفتن رکوع امام را متوجه نشود و موقعی متوجه می‌شود که امام به سجده رفته در این حال رکوع را انجام داده و خود را به سجده اول یا دوم امام می‌رساند، آیا در این صورت نماز وی باطل است یا خیر؟ اگر به سجده دوم امام هم نرسد و در تشهد به امام رسید، چه صورت دارد؟
      ج. در فرض مذکور اگر خود را به سجده امام برساند، نمازش صحیح است و در غیر این صورت نماز جماعتش باطل شده و نماز فرادا می‌شود و مکلّف باید بقیه نماز را فرادا به آخر برساند.
       
      خواندن نماز فرادا همزمان با اقامه جماعت
      س. ادای نماز در مساجد بصورت فرادا در هنگامی که نماز جماعت یومیه در آن توسط روحانی مسجد در حال برگزاری است چه حکمی دارد؟
      ج. اگر این عمل تضعیف نماز جماعت و اهانت و بی‌احترامی به امام جماعت محسوب شود، جایز نیست.
       
      خروج از حرمین در هنگام نماز
      س. گاهی مشاهده می شود که هنگام برپایی نماز جماعت در مسجدالحرام و مسجدالنبی، بعضی از حجاج از مسجد خارج می شوند و یا در کناری ایستاده و تماشا می کنند، لطفاً نظر مبارک را در این باره مرقوم فرمایید.
      ج. باید جداً از این کار اجتناب کنند.

       

      اتصال صفوف جماعت با وجود مأمومین مسافر
      س. آیا از نظر مقام معظم رهبری«دام ظله» در نماز جماعتی که عدّه­ای از مأمومین مسافر هستند و در وسط نماز جماعت سلام می­دهند و بلافاصله اقتدا می­کنند، اتصال نمازهای دیگران بهم می­خورد یا نه؟
      ج. اگر بلافاصله اقتدا ‌کنند، جماعت باقی می‌ماند.
       
      وجود حائل در نماز جماعت
      س. آیا حائل با نبودن یک نفر در بین صف نماز جماعت صدق می­کند بطوری که ارتباط این طرف با آن طرف صف قطع شود؟
      ج. اگر از جلو به امام متصل نباشد، و به واسطه کسی که طرف راست یا چپ او اقتدا کرده نیز به امام متصل نباشد، چنانچه بیشتر از یک قدم بزرگ فاصله نباشد، نمازش صحیح است.
       
      وجود کودکان در صف نماز جماعت
      س. در صف جماعت اگر اطراف مأموم بچه ممیز و غیر ممیز نمازگزار باشد، حکم نماز شخص مکلف چیست؟
      ج. در فرض سؤال اگر بچه ممیز فاصله شود و ندانند نماز او باطل است، نماز جماعت اشکال ندارد، همچنین اگر یک یا چند بچه غیر ممیز یا بچه ممیزی که نمازش باطل است فاصله شود ولی از جلو و یا طرف دیگر اتصال باشد و یا اینکه فاصله بین دو مأموم بیش از یک قدم نباشد، نماز جماعت اشکال ندارد.
       
      اتصال به جماعت به واسط بانوان
      س. در نماز جماعت مانند حرم مطهر رضوی و یا نماز جمعه گاهی اتفاق می­افتد که اتصال آقایان به جماعت توسط بانوان انجام می‌گیرد، آیا اشکال دارد؟
      ج. اشکال ندارد.

       

      نحوه نشستن هنگام اقتدا در تشهد آخر
      س. در صورتی که نماز امام جماعت تمام شده برای درک ثواب نماز هنگام تشهد اقتدا کند و بنشیند و تشهد بخواند .سؤال این است که منظور از نشستن، تجافی است یا نشستن معمولی؟
      ج. نشستن معمولی مراد است.

       

      نماز جماعت در ادارات
      س. برپایی نماز جماعت در ادارات چه حکمی دارد؟
      ج. با توجه به اهمیت خاص نمازهای یومیه و تأکید زیادی که بر اقامه نماز در اول وقت شده است و با توجه به فضیلت بسیار زیاد نماز جماعت، مناسب است کارمندان، روشی را اتخاذ کنند که بتوانند در خلال ساعات کار اداری نماز واجب را به صورت جماعت در اول وقت و در کمترین زمان بخوانند؛ ولی باید به گونه‌ای مقدمات این کار را فراهم کنند که نماز جماعت در اول وقت بهانه و وسیله برای تأخیر انداختن کارهای مراجعه‌کنندگان نشود.
       
      نحوه احراز عدالت امام جماعت
      س. چگونه می‌توان به عدالت امام جماعت پی برد؟
      ج. از هر راهی که اطمینان به عدالت حاصل شود، اگر چه با اقتدای عدّه‌ای از اهل بصیرت و صلاح باشد، کافی است؛ بلکه حسن ظاهر نیز کفایت می‌کند و در صورتی که عدالت محرز بوده، شک و تردید فعلی مانع اقتدا نیست.
       
      اقتدای زن به شوهر در نماز
      س. این که گفته می­شود زن در نماز می‌‌تواند به شوهرش اقتدا کند، آیا به این معنی است که لازم نیست شوهر تمام شروط امام جماعت را داشته باشد؟
      ج. در اقتدای زن به شوهر مثل سایر نمازهای جماعت، تمام شرایط معتبر است.
       
      تبدیل نماز جماعت به فرادا
      س. کسی که می‌خواهد نماز جماعتش را به فرادا تبدیل کند آیا در همه جای نماز مثلاً بعد از دو سجده می‌تواند این کار را بکند یا جاهای خاصی دارد؟
      ج. محل خاصی معتبر نیست.
       
      ترجیح مسجد جامع نسبت به مسجد محله
      س. در صورتی که نماز جماعت در مسجد دیگر غیر از مسجد محله پربارتر باشد(از نظر تعداد شرکت کنندگان یا از نظر معنویت حاکم بر سخنرانی و یا فضای مسجد) آیا برای شرکت در هر یک از این مساجد(مسجد محله و مسجد دیگر) مختار هستیم و اساساً شرکت در کدامیک افضل است؟
      ج. نسبت به شرکت در هر یک از این مساجد مخیّرید، هر چند مسجدی که جامع است یا جمعیت شرکت کنندگان در نماز جماعت آن بیشترند، افضل است.
       
      نیّت جماعت برای امام جماعت
      س. آیا در نماز جماعت، امام باید نیت جماعت بکند؟
      ج. نیّت جماعت لازم نیست؛ ولی اگر بخواهد فضیلت نماز جماعت را درک کند باید قصد جماعت نماید.
       
      شک در رسیدن به رکوع امام
      س. اگر شخصی شک کند که به رکوع امام (موقع اتصال به نماز جماعت) رسیده است یا خیر؟ وظیفه‌اش چیست؟
      ج. اگر به مقدار رکوع خم شود و چنین شکی کند، نماز او به صورت فرادا صحیح است.
       
      اقتدا به امام جماعت مسافر
      س. آیا اقتدا کردن به امام جماعتی که نمازش شکسته است، صحیح می‌باشد؟
      ج. مانع ندارد؛ هر چند کراهت دارد.
       
      وقت نماز فرادای ظهر و عصر روز جمعه
      س. در صورتی که بخواهیم در روز جمعه نماز ظهر و عصر خود را به صورت فرادا در منزل بخوانیم آیا باید صبر کنیم تا نماز جمعه تمام شود یا اینکه می‌توانیم در اول وقت نماز را بجای بیاوریم؟
      ج. صبر کردن لازم نیست.
       
      اختلاف نماز یومیه امام با نماز مأموم
      س. آیا هنگامی که امام جماعت نماز عصر را برگزار می‌نماید ، کسی که نماز ظهر را نخوانده می‌تواند به امام جماعت اقتدا کند؟ این مورد در خصوص نماز مغرب و عشا نیز مورد سؤال است.
      ج. مانع ندارد.
       
      بلندتر بودن محل ایستادن امام از مأموم
      س. موقع نماز جماعت آیا فرد می‌تواند از جهت ارتفاع پایین‌تر از امام جماعت (تقریباً حدود 3 پله) قرار گیرد و به او اقتدا کند؟
      ج. جایز نیست که مکان امام جماعت بلندتر از مکان مأمومین باشد.
       
      عدم وجوب متابعت از امام در اذکار
      س. اگر امام جماعت به خاطر سنّ زیادش نتواند نماز را تند بخواند اگر ما ذکر را زودتر از او بگوییم، آیا اشکال دارد و از ثواب جماعت کم می‌شود؟ من می‌خواهم ثواب زیادی در نماز جماعت درک کنم آیا درست است که ذکر بیشتر بگویم و به این خاطر از امام جماعت پیشی بگیرم؟
      ج. در اذکار نماز متابعت از امام جماعت لازم نیست؛ ولی در افعال نماز لازم است.
       
      تغییر نیّت از جماعت به فرادا
      س. تغییر نیّت در اثنای نماز جماعت به فرادا چه حکمی دارد؟
      ج. اشکال ندارد.
       
      اقتدا به مأموم بعد از فرادا شدن نمازش
      س. در نماز جماعت نماز امام تمام شده و یکی از مأمومین در حال ادامه نماز خود به صورت فرادا است آیا می‌توان به او اقتدا کرد؟
      ج. اشکال ندارد.
       
      ادای تکبیرة‌الاحرام، قبل از امام جماعت
      س. اگر کسی تکبیره‌الاحرام را قبل از امام بگوید حکمش چیست؟
      ج. نماز خود را باید به صورت فرادا بخواند.
       
      اقتدا به نماز قضای امام جماعت
      س. آیا می‌توان در نماز ادا به امام جماعتی که نماز قضا را بجا می‌آورد، اقتدا کرد؟
      ج. اگر نماز قضای حتمی باشد، مانع ندارد.
       
      اقتدا به معلول
      س. کسی که یک دست معیوب دارد و نمی‌تواند در هنگام سجده دست خود را به صورت کامل بر زمین بگذارد، آیا می‌تواند به عنوان امام جماعت به برپائی نماز اقدام کند؟
      ج. اگر بتواند تمام کف دست یا قسمت معتنابهی از آن را در حال سجده بر زمین بگذارد به نحوی که تکیه بر زمین داشته باشد، امامت او اشکال ندارد.
       
      اقتدا در صورت ناتوانی امام از بلند خواندن نماز
      س. شخصی‌ به علت بیماری‌ که دارد نمی‌‌تواند نمازهای‌ صبح و مغرب و عشا را با صدای‌ بلند بخواند، آیا اقتدا به او در آن نمازها صحیح است؟
      ج. محل اشکال است.
       
      اتصال صفوف به وسیله ویلچر و تخت
      س. آیا مأمومی‌ که بیمار است و روی‌ تخت یا ویلچر نماز می‌‌خواند، موجب قطع اتصال صف‌ها می‌‌شود؟
      ج. مجرّد آن موجب قطع اتصال نمی‌شود.
       
      بلند خواندن اذکار نماز توسط مأموم
      س. آیا مأموم مرد تمام اذکار را باید آرام بخواند یا این که برخی اذکار(مثل قنوت یا ذکر رکوع و سجود) را می‌تواند بلند بخواند؟
      ج. مکروه است مأموم ذکرهای نماز را طوری بگوید که امام بشنود.
       
      عدم متابعت از امام جماعت در سلام
      س. اگر در انتهای نماز جماعت هنگام ذکر سلام کمی جلوتر یا عقب تر از امام جماعت نماز را به پایان ببریم آیا در نیّت جماعت اشکالی ایجاد می‌‌گردد؟
      ج. اشکال ندارد.
       
      بلند خواندن قرائت بعد از جدا شدن از جماعت
      س. در نمازهایی که حمد و سوره در آنها باید بلند خوانده شود اگر در نماز جماعت در رکعت آخر به امام ملحق شویم آیا پس از ایستادن برای رکعت دوم باید حمد و سوره را بلند بخوانیم؟
      ج. در فرض سؤال باید قرائت را بلند بخوانید.
       
      خاموش کردن گوشی همراه در حال نماز
      س. اگر فرد از خاطرش برود که گوشی تلفن همراه خود را قبل از نماز جماعت خاموش نماید و در بین نماز، گوشی زنگ‌ بزند، آیا می‌تواند گوشی را از جیب در آورده و خاموش نماید؟
      ج. خاموش کردن آن اگر صورت نماز را بهم نزند اشکال ندارد.
       
      اقتدا به نماز احتیاطی
      س. در صورتی که امام جماعت، علاوه بر خواندن نماز به­‌صورت تمام، یکبار دیگر  نماز را احتیاطاً شکسته هم بخواند، آیا می‌توان در نماز احتیاطی شکسته اقتدا کرد؟
      ج. اقتدا به نمازی که احتیاطاً خوانده می‌شود، صحیح نیست مگر اینکه مأموم  هم همان احتیاط را بخواهد رعایت کند.
       
      علم به بطلان نماز جماعت ظهر بعد از ادای فریضه عصر
      س. اگر نماز جماعت ظهر به امامت فردی و نماز جماعت عصر به امامت فرد دیگری برگزار گردید و پس از نماز عصر، امام جماعت اول (نماز ظهر) بیان کرد که من برای نماز وضو نداشته‌ام، وظیفه مأمومین در این باره چیست؟ آیا دوباره باید نماز ظهر و عصر را بجا آورند؟ و یا اینکه فقط نماز ظهر کافی است؟ و یا نماز مأمومین صحیح است؟
      ج. در فرض سؤال نماز مأمومین صحیح است.
       
      نخواندن سهوی آیه‌ای از سوره توسط امام جماعت
      س. اگر امام جماعت آیه‌ای از سوره را نخواند و مأموم در حین قرائت متوجه بشود، وظیفه‌ی مأموم و حکم نماز امام جماعت چیست؟
      ج. در فرض سؤال به نحوی ـ هر چند با گفتن ذکر یا خواندن آیه ـ امام جماعت را متوجه نماید و در غیر این صورت مأموم نیت فرادا نماید و سوره را بخواند.
       
      تبعیت از امام در نماز جماعت
      س. امام جماعت در رکعت سوم و مأموم رکعت دوم نماز است. در صورتی‌که مأموم بخواهد سوره حمد را تا آخر بخواند امام سر از رکوع برمی‌دارد و وارد سجده می‌شود. در این حال آیا مأموم می‌تواند سوره حمد را رها نموده و همراه امام رکوع را به‌جا آورد؟ یا اینکه باید سوره حمد را تا آخر بخواند و اگر به رکوع امام نرسید، بعد از حمد سوره را نیز بخواند و نمازش را فرادا نماید؟
      ج. باید حمد را تا آخر بخواند و اگر در سجده دوم هم به امام برسد، نماز جماعتش صحیح است.
       
      عدم لزوم نیت فرادا در صورت طولانی شدن سلام مأموم
      س. در آخر نماز، امام جماعت سلام نماز را سریع می‌خواند و سلام مأموم به طول می‌کشد آیا مأموم پس از پایان نماز امام باید نیت فرادا نماید و یا اینکه خودبه‌خود و بدون عدول از جماعت به فرادا، تبدیل به فرادا می‌گردد؟
      ج. لازم نیست نیت فرادا کند.
       
      اتصال بانوان به جماعت از بالکن
      س. بانوان در بالکن مسجدی که به وسیله دیواری آجری که تا سقف ادامه یافته و تنها سه باب پنجره یک متر در یک متر آن را از  شبستان عمومی جدا می‌کند، نماز جماعت را به­جا می‌آورند، این در حالی است که امام جماعت و نمازگزارانِ مرد، قابل رؤیت نیستند. خواهشمند است نظر مقام معظم رهبری (دام ظله) را در این مورد اعلام فرمایید.
      ج. در صورتی که شبستان و بالکن مذکور عرفاً یک محل حساب شوند، نماز صحیح است.
       
      رعایت محسنات تجویدی توسط امام جماعت
      س. نسبت به قرائت نماز بعضی از ائمه جماعات که تلفظ حروفی مثل ذال، ضاد و ... را نمی‌توانند فصیح و عربی ادا کنند، چه باید کرد؟ اقتدا به ایشان به خصوص برای کسانی که افصح هستند چه حکمی دارد؟ و آیا ایشان (ائمه جماعات)‌ نسبت به عموم مردم در این خصوص مسئولیتی ندارند؟
      ج. رعایت نکات و محسّنات تجویدی لازم نیست؛ همین که قرائت او نزد اهل لسان (کسانی که عرب زبان هستند) صحیح باشد، اقتدا جایز است و در صورت شک نیز اقتدا صحیح است.
       
      ادای کامل ذکر رکوع برای مأموم
      س. در نماز جماعت برای اینکه مأموم به سجده امام برسد، آیا می‌تواند در ذکر رکوع یک بار «سبحان الله» بگوید و به سجده برود یا خیر؟
      ج. باید ذکر را کامل بگوید و خود را به سجده برساند و در صورتی که به سجده اول نرسیده، در سجده دوم ملحق شود.
       
      به ‌وجود آمدن مانع ادامه نماز برای امام جماعت
      س. اگر به هنگام نماز جماعت مشکلی برای امام جماعت پیدا شود به‌طوری که نتواند به نماز ادامه دهد، در این صورت وظیفه مأمومین چیست؟
      ج. اگر در صف جلو فرد واجد شرایطی بود و جلو ایستاد مأموم می‌تواند بقیه نماز را با امامت او ادامه دهد، یا ادامه ی نماز را فرادا بخواند.
       
      اشتباه امام جماعت در نماز
      س. اگر امام جماعت در حین نماز اشتباه کند مثلاً در رکعت دوم پس از سجده دوم بدون خواندن تشهد بلند شود در این صورت چگونه باید او را متوجه اشتباه کرد؟
      ج. لازم نیست او را متوجه کنید. شما به وظیفه خود اقدام نمایید.
       
      تجافی در رکعت آخر نماز جماعت
      س. اگر کسی در رکعت چهارم نماز چهار رکعتی به امام اقتدا کرد، هنگامی که امام تشهد و سلام را می‌خواند آیا باید تا پایان نماز امام جماعت به صورت تجافی بنشیند یا این که می‌توان قبل از خواندن تشهد از طرف امام بلند شده و رکعت دوم را شروع کند؟
      ج. در رکعت آخر تجافی لازم نیست، گرچه موافق احتیاط است.
       
      خواندن حمد و سوره در نماز جماعت توسط مأموم
      س. اگر مأموم سهواً یا به‌خاطر ندانستن مسأله در رکعت اول و دوم حمد و سوره را بخواند، آیا نمازش صحیح است یا باید اعاده و قضا نماید؟
      ج. در فرض سؤال، اعاده و قضا ندارد.
       
      ادای دو نماز با یک نماز جماعت
      س. برخی نمازگزاران، موقع اقامه‌ی مثلاً نماز عصر به جماعت ملحق می‌شوند و با اقتدای نماز ظهر خویش به امام، معمولاً زمان انجام قنوت در رکعت دوم از جماعت منفصل و بقیه نماز ظهر را به صورت فرادا اقامه کرده تا این که در رکعت سوم مجدداً به جماعت ملحق و نیت ادای دو رکعت نماز عصر ‌بنمایند. از آن جایی که به نظر بعضی‌ها اقامه نماز به شکل فوق محل اشکال است، مستلزم اعلام نظر مبارک حضرتعالی به مؤمنین می‌باشد.
      ج. اشکال ندارد.
       
      تکلیف مأموم در صورت شکسته شدن نماز امام
      س. اگر امام جماعتی بعد از [گفتن] تکبیرةالاحرام و اقتدای مأمومین، نمازش را به‌ دلیل اشتباهی بشکند و مجدّداً تکبیرةالاحرم بگوید، حکم نماز مأمومین چیست؟
      ج. در فرض سؤال، نماز مأمومین به صورت فرادا صحیح است.

       

      ویژگیهای امام جماعت
      س. چه ویژگی‌هایی را باید در مسلمان مؤمن احراز کنیم تا بتوانیم نماز جماعت را به امامت او ادا کنیم؟(صفات امام جماعت، اعم از صفات سلبی یا ثبوتی).
      ج. امام جماعت باید بالغ و عاقل و شیعه دوازده امامی و حلال‌زاده و عادل باشد و اگر مأموم مرد است، امام مرد باشد.
       
      شرائط فرادا کردن نماز
      در چه حالاتی نزد شارع، تبدیل نماز جماعت به فرادا قبیح نیست؟ اگر بدون دلیل نماز جماعت را تبدیل به فرادا کنیم موجب بطلان و وجوب اعاده نماز می‌شود؟
      ج. عدول از جماعت به فرادا در همه حالات نماز جایز است هر چند که اضطراری در بین نباشد ولی احتیاط آن است که تا ضرورتی هر چند دنیایی برایش پیش نیامده قصد فرادا نکند.

       

      قراردادن پارتیشن بین صفوف خواهران و برادران
      س. آیا استفاده از پارتیشن در بین صفوف نماز جماعت خواهران و برادران در نمازخانه جایز است؟
      ج. اگر حائل مذکور به نحوی نباشد که به صدق وحدت مکان و جماعتِ واحد ضرر بزند، نماز جماعت صحیح است.

       

      احراز شرایط امام جماعت
      س. در مساجدی که به صورت گذری قصد اقتدا بر امام داریم به نظر می‌رسد امکان احراز عدالت فراهم نیست چون فقط به اندازه اقامه‌ی نماز توقف داریم. در این صورت تکلیف چیست؟ آیا می‌توان اقتدا کرد؟
      ج. از هر راهی که اطمینان به عدالت حاصل شود اگر چه با اقتدای عده ای از اهل بصیرت و صلاح باشد کافی است بلکه حسن ظاهر نیز کفایت می کند.
       
      مفهوم حُسْن ظاهر در عدالت امام جماعت
      س. تعریف، مفهوم و محدوده اصطلاح حُسْن ظاهر در احراز عدالت امام جماعت را به صورت شفاف و روشن بیان بفرمایید.
      ج. حسن ظاهر یعنی رفتار و کردار شخص به گونه ای است که نشانه مواظبت او بر امور شرعی و طاعات و ترک محرمات است، و اگر لغزشی از او سر بزند فوراً پشیمان می شود و توبه می کند.

       

      ترک وقت فضیلت نماز برای درک ثواب جماعت
      س. آیا خواندن نمازهای ظهر و عصر و مغرب و عشا در زمان فضیلت و به­ طور فرادا افضل است یا اینکه هر دو نماز در وقت نماز اول و به جماعت خوانده شود؟
      ج. هر دو را با جماعت بخوانید افضل است.

       

      تکرار رکوع نماز جماعت
      س. در صورتی­که در نماز جماعت، امام به قنوت (که مستحب است) برود و مأموم سهواً به رکوع رفته و به دلیل اصل تبعیت، مجدداً به همان قنوت ملحق شود، حکم چیست؟
      ج. نماز مأموم در فرض مذکور صحیح است، هر چند احتیاط مستحب است که در این صورت نماز را اعاده کند.

       

      اقتدا به امام قبل از اقتدای صفهای جلوتر
      س. آیا در نماز جماعت به محض قامت بستن امام می‌توان اقتدا کرد یا باید منتظر شد تا صفهای جلوتر اقتدا کنند؟
      ج. بعد از تکبیر امام اگر صف جلو آماده نماز و تکبیر گفتن آنان نزدیک باشد، کسی که در صف بعد ایستاده، می تواند تکبیر بگوید ولی احتیاط مستحب آن است که صبر کند تا تکبیر صف جلو تمام شود.
       
      فاصله صف‌های نماز جماعت
      س. در نماز جماعت فاصله بین صف‌ها چند متر یا سانتی متر باید باشد؟
      ج. اگر بین جای سجده مأموم و جای ایستادن امام بقدر گشادی بین دو قدم فاصله باشد اشکال ندارد، و نیز اگر بین انسان به واسطه مأمومی که جلوی او ایستاده و انسان به وسیله او به امام متصل است به همین مقدار فاصله باشد، نمازش اشکال ندارد.

       

      ناتوانی امام از تلفظ صحیح یک کلمه
      س. اگر امام جماعت تلفظ یکی از کلمات تشهد را یقیناً صحیح نخواند و علی‌رغم تذکر به وی اصلاح نکند حکم نماز چیست؟
      ج. در فرض مذکور بنابراحتیاط اقتدا صحیح نیست.
       
      تجافی و تشهد مأموم
      س. اگر امام جماعت در حال قرائت تشهد باشد و مأموم یک رکعت دیرتر اقتدا کرده باشد، نشستن در حالت تجافی واجب است یا می‌توان به صورت معمولی هم نشست؟ ذکر تشهد چه طور، قرائت آن واجب است یا خیر؟
      ج. ذکر و تسبیح لازم نیست؛ ولی احوط آن است که تجافی کند و اگر نکرد جماعتش یا نمازش باطل نمی شود.
       
      اقتدا در رکعت دوم
      س. اگر در رکعت دوم نماز جماعت اقتدا کنیم، آیا در رکعت سوم امام(دوم خودمان)، باید هم حمد و هم سوره را بخوانیم، یا خواندن حمد به تنهایی کافی است؟ آیا باید به رکوع رکعت سوم امام، برسیم؟ اگر نرسیدیم چه؟
      ج. اگر می دانید به رکوع امام می رسید باید حمد و سوره را بخوانید. و الا فقط حمد را بخوانید و اگر به رکوع امام هم نرسیدید خود را در سجده به امام برسانید و نماز به جماعت صحیح است و در صورت اخیر بهتر است که احتیاطا نماز را دوباره بخواند.

       

      انحراف امام جماعت از قبله
      س. آیا اقتدا به امام جماعتی که حدود 30 درجه از جهت قبله منحرف گردیده است، صحیح می‌باشد؟ و حدّ مجاز برای این مطلب چقدر است؟
      ج. اگر امام جماعت با داشتن دلیل معتبر شرعی مانند اطمینان یا بیّنه   به آن جهت ایستاده است، اقتدا اشکال ندارد، در غیر این صورت اقتدا صحیح نیست.

       

      تغییر مکان در بین نماز جماعت
      س: آیا نمازگزار در بین نماز جماعت می‌تواند بدون آنکه حالت نماز خود را به هم بزند از صف عقبی به صف جلویی تغییر مکان دهد؟
       
      ج. اگر در حال حرکت، اذکار واجب نماز را نگوید، اشکال ندارد.

       

      اعاده نماز خوانده شده
      س. شنیده ­ام که نظر مبارک در مورد کسی که نمازش را به جماعت خوانده این است که اعاده‌ی آن نماز با جماعت دیگر وجهی ندارد، خواهشمند است در این خصوص و اینکه اگر جماعت دوم از جهاتی رجحان داشته باشد، آیا حکم همین است یا خیر؟
      ج. نمازی که فرادا خوانده است می‌تواند با اقتدا به امام جماعتی اعاده نماید و یا اینکه برای جماعتی امامت کند و نمازی را که برای جماعتی امامت کرده می‌تواند یک بار دیگر برای جماعت دیگر امامت کند، در غیر این دو صورت اعاده وجهی ندارد؛ هر چند جماعت دوم دارای رجحان باشد.

       

      یکبار خواندن تسبیحات اربعه
      س. اگر قبل از اتمام تسبیحات اربعه در نماز جماعت، امام به رکوع رفت، آیا باید تسبیحات را تمام کرده سپس به رکوع برویم یا برای متابعت از جماعت تسبیحات را ناتمام بگذاریم؟
      ج. چنان­چه خوف آن را دارید که اگر تسبیحات را تمام کنید، به رکوع امام نمی‌رسید، در صورتی که یک بار آن را خوانده‌اید، باید آن را رها کرده و به رکوع بروید.
       
      علم به عدم اتصال صفوف
      س: اگر بعد از نماز متوجه شوند که از اول نماز جماعت، اتصال صفوف برقرار نبوده است، نماز نمازگزاران چه حکمی دارد؟
      ج. اگر نمازگزاران رکنی را – مانند رکوع – اضافه نکرده باشند، نمازشان صحیح است.

       

      اتحاد امام و مأموم در جهت احتیاط
      س. اگر نماز امام و مأموم، هر دو احتیاطی است یعنی هر دو برای یک میّت نماز می‌خوانند یا برای دو میّت ولی‌ هر دو نفر نماز فوت شده حتمی ندارند، آیا این جماعت درست است یا نه؟
      ج. اگر جهت احتیاط امام و مأموم یکی باشد، اقتدا مانع ندارد.

       

      کتمان شهادت توسط امام جماعت
      س. در دعوایی، شخصی روحانی و امام جماعت می‌داند حق با کدام یک از متخاصمین است. اما برای ادای شهادت در محکمه حاضر نمی‌شود و از شهادت دادن کتبی نیز خودداری می‌نماید. عمل این روحانی از نظر شرعی چه حکمی دارد و آیا از عدالت ساقط می‌شود؟
      ج. صِرف امر مذکور تا زمانی که احراز نشده شهادت ندادن او بدون مجوّز شرعی بوده، موجب سقوط عدالت نیست.

       

      اتصال جماعت به‌‌واسطه غیرمکلّف
      س. آیا به‌‌واسطه افراد یا فرد ممیّز و غیر مکلّف اتصال نماز جماعت برقرار می‌شود؟ مکلّفین چگونه باید اتصال برقرار کنند تا نمازشان صحیح شود؟
      ج. اگر بین کسانی که در یک صف ایستاده اند بچه ممیز یعنی بچه ای که خوب و بد را می فهمد فاصله شود، چنانچه ندانند نماز او باطل است می توانند اقتدا کنند.

       

      انحراف اندک امام جماعت از قبله
      س. آیا مأمومی که می‌داند امام چند درجه [به میزان کم] از قبله منحرف ایستاده است می‌تواند به وی اقتدا کند؟ و در صورت صحّتِ اقتدا، وظیفه‌ی مأموم در رعایت جهت قبله چیست و آیا مأموم وظیفه دارد امام را از انحرافش از قبله آگاه کند؟
      ج. اگر انحراف امام به مقداری است که عرفا رو به قبله محسوب می شود، اقتدا مانع ندارد و لازم نیست جهت دقیق قبله را به امام اطلاع بدهد و مأموم باید جهت صحیح را مراعات نماید.

       

      شرکت در جماعات اهل تسنن
      س.
      1) در اکثر مأموریت‌های منطقه‌ای در مساجد اهل تسنن حضور پیدا می‌کنیم. آیا می‌توانیم نماز را با آنها به جماعت بخوانیم یا باید فرادا به‌جا آوریم؟
      2) شرکت در مراسمی مثل نماز میّت، مجلس ترحیم و مراسم جشنی که از طرف اهل سنت برگزار می‌شود، چه حکمی دارد؟
      ج.
      1) شرکت در نماز جماعت اهل سنت برای‌ حفظ وحدت اسلامی جایز و صحیح است.
      2) شرکت در مراسم عبادی که موجب حفظ وحدت اسلامی می شود، جایز و مطلوب است.

       

      نماز جماعت با امامت روشندل
      س. همسرم روشندل هستند و من دوست دارم که در منزل با ایشان نماز جماعت بخوانم آیا از نظر شرعی مانعی وجود ندارد؟
      ج. اگر شرایط جماعت را مراعات کنید، مانع ندارد.
       
      عقب افتادن از جماعت
      س. تا چه مقدار اگر از امام جماعت عقب بمانیم، جماعت ما صحیح است؟
      ج. تبعیت از امام جماعت در افعال نماز واجب است، ولی تا زمانی که در دو رکن پی‌در‌پی از امام جماعت عقب نیفتاده‌اید، جماعت صحیح است.
       
      گفتن «الحمدلله رب العالمین» بعد از قرائت حمد
      س. آیا گفتن «الحمدلله رب العالمین» بعد از قرائت حمد توسط امام جماعت جایز و مستحب است؟
      ج. استحباب گفتن (الحمد لله) در پایان سوره حمد مختص به کسی است که سوره حمد را قرائت نموده - خواه امام باشد، در جماعت و یا فرادا می‌خواند - و یا اینکه (مأموم) آن راشنیده است.

       

      قیام اضافی در نمازجماعت
      س. درنماز جماعت در رکعت دوم اگر شخصی حواسش نباشد وبه جای خواندن تشهدبلند شود و متوجه شود همه نشسته اند دوباره زود بنشیند و با همه تشهد بخواند آیا سجده سهو بر او واجب است؟
      ج. واجب نیست هر چند احتیاط مستحب درانجام سجده سهو است.
       
      برگزاری نماز جماعت دوم در کنار نماز جماعت
      س. اگر در نماز جماعت به خاطر تجوید و قرائت نا صحیح امام جماعت در گوشه ای از مسجد دو سه نفری به یک نفر دیگر اقتدا کنیم حکمش چیست؟
      ج. این عمل اگر توهین به امام جماعت محسوب شود جایز نیست در ضمن توجه داشته باشید که به طور کلی ملاک صحت قرائت آن است که قواعد زبان عربی و ادای حروف از مخارج آن به طوری که اهل لسان آن را ادای آن حرف بدانند نه حرف دیگر رعایت شود و رعایت نکات و محسنات تجویدی و لهجه عربی لازم نیست.

       

      اقتدا به پدر
      س. آیا جایز است در خانه برای نماز جماعت به پدر خود اقتدا کرد؟ اگر وی راضی نباشد و بدون اطلاع، به وی اقتدا کنیم حکم چیست؟
      ج. با وجود شرایط امامت جماعت، اشکال ندارد بلکه مستحب است؛ البته با دسترسی به روحانی به غیر روحانی اقتدا نشود.
       
      شرکت در نمازهای اهل تسنن
      س. بنده به علت شرایط کاری در شهری که برادران اهل سنت در آن ساکن هستند زندگی میکنم. آیا میتوانم در نماز جماعت و جمعه آنان شرکت نمایم؟
      ج. نماز جمعه و جماعت با آنان برای حفظ وحدت اسلامی صحیح و مجزی است.
    • نماز جمعه
    • نماز عید فطر و عید قربان
    • نماز مسافر
    • نماز استیجاری
    • نماز آیات
    • نماز احتیاط
    • نماز مستحبی
    • مسائل متفرقه نماز
  • احکام روزه
  • احکام خمس
  • احکام زکات
  • احکام حج و عمره
  • احکام معاملات
کاربر گرامی؛ لطفا قبل از تکمیل فرم، موارد زیر را مطالعه کنید:
  • جهت مکاتبه با دفتر، از قسمت ارسال نامه استفاده نمایید.
  • به منظور استفتاء یا ارسال سوال شرعی، از قسمت ارسال سوال شرعی استفاده نمایید.
  • جهت ارایه انتقاد و پیشنهاد به سایت دفتر، از قسمت ارتباط با پایگاه استفاده نمایید.
  • از فرم زیر فقط برای ارایه نظرات در مورد محتوای همین صفحه استفاده نمایید.
  • مسوولیت ارسال اشتباه بر عهده ارسال کننده آن است.
700 /