پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری
دریافت:

آرشيو استفتائات جديد

  • احکام تقليد
  • احکام طهارت
  • احکام نماز
    • شرايط نماز
    • واجبات نماز
    • مبطلات نماز
    • فراموشى در نماز
    • شک در نماز
    • آداب، مستحبات و مکروهات نماز
    • نماز قضا
    • نماز جماعت
    • نماز جمعه
    • نماز عید فطر و عید قربان
    • نماز مسافر
    • نماز استیجاری
    • نماز آیات
    • نماز احتیاط
    • نماز مستحبی
    • مسائل متفرقه نماز
      چاپ  ;  PDF
       
      مسائل متفرقه نماز

       

      قنوت فراموش شده
      س. اگر قنوت نماز را فراموش کنیم، آیا راهی برای جبران آن هست؟
      ج. اگر در رکوع متوجه شوید قنوت انجام نداده اید، مستحب است بعد از رکوع انجام دهید و اگر در سجده متوجه شوید، مستحب است بعد از سلام نماز، انجام دهید.
       
      نیّت نماز صبح در وقت مشکوک بین ادا و قضا
      س. اگر هنگام نماز صبح ندانیم آفتاب طلوع کرده یا نه، به چه نیتی نماز بخوانیم؟
      ج. تا یقین نکرده‌اید که آفتاب طلوع کرده است، می توانید به نیت ادا نماز بخوانید و در هر صورت می‌توانید به نیت نماز صبح همان روز – بدون نیت ادا یا قضا - نماز را بجا آورید.
       
      وضو داشتن برای سجده سهو
      سوال: آیا داشتن وضو برای سجده سهو، لازم است؟
      جواب: لازم نیست، بلکه احتیاط مستحب است.
       
      کیفیت خواندن نماز در تنگی وقت
      سؤال: در صورتی که برای نماز وقت کم باشد، کوتاهترین نماز که وقت کم نیاز داشته باشد، چگونه است؟
      جواب: نماز بدون سوره، یک مرتبه تسبیحات اربعه در رکعتهای سوم و چهارم و حذف مستحبات مانند قنوت و اکتفاء به یک سلام در پایان نماز.
       
      دست کشیدن به صورت بعد از قنوت
      س. آیا هنگام نماز دست کشیدن به صورت بعد از قنوت، مکروه است؟
      ج. انجام این کار در نمازهای واجب مکروه است.
       
      حکم اذان و اقامه تلویزیون
      س. در رساله​​های عملیه گفته شده: «کسی که اذان و اقامه دیگری را شنیده، چه با او گفته باشد یا نه، در صورتی که بین اذان و اقامه و نمازی که می‌خواهد بخواند زیاد فاصله نشده باشد، می تواند برای نماز خود اذان و اقامه نگوید.» اگر از تلویزیون یا رادیو بشنود هم این حکم جاری است؟
      ج. اگر مستقیم پخش شود، حکم مذکور را دارد.
       
      جواب سلام در حال نماز
      س. اگر در وسط نماز کسی به انسان سلام کند، چطور باید پاسخ او را بدهد؟
      ج. باید فوراً مثل سلامی که به او شده جواب بدهد، به گونه ای که سلام مقدم باشد، مثلاً اگر به او گفت: « سلام علیکم» در جواب بگوید: «السَلام عَلَیکم» یا «سَلامُ عَلَیکم» و نباید بگوید: «عَلَیکم السَلام».
       
      بستن چشم در نماز
      س. آیا بستن چشم به منظور تجمیع حواس در نماز اشکال دارد؟
      ج. بستن چشم ها در نماز مانع شرعی ندارد، گرچه در غیر رکوع مکروه می باشد.
       
      شنیدن آیه سجده‌دار در نماز
      س. اگر در نماز آیه سجده را بشنود حکم چیست؟
      ج. اگر در بین نماز آیه‌ی سجده را بشنود، نمازش صحیح است و باید پس از شنیدن آیه‌‌ی سجده، بجای سجده کردن، اشاره به سجده کند.
       
      سجده سهو برای سلام بی‌جا
      س. اگر در نماز جماعت در رکعت دوم بعد از تشهد اشتباهاً سلام داده شود، آیا سجده سهو لازم است؟
      ج. اگر سلام دوم یا سوم را گفته، بنابر احتیاط واجب باید دو سجده سهو نماید.
       
      ترک عمدی سجده سهو
      س. اگر شخصی عمداً سجده سهو را انجام ندهد، نماز او چه حکمی دارد؟
      ج. معصیت کرده ولی نمازش باطل نمی‌شود و باید سجده سهو را انجام دهد.
       
      فراموش کردن سجده سهو
      س. اگر شخصی سجده سهو را فراموش کند و بعد از شروع نماز دوم، یعنی در بین نماز یادش بیاید که سجده سهو نماز اول را انجام نداده است چه وظیفه‌ای دارد؟
      ج. پس از اتمام نماز دوم، فوراً به‌جا آورد.
       
      دو سجده سهو برای دو نماز
      س. اگر شخصی بعد از نماز اول، سجده سهوی را که بر او واجب شده بود، فراموش کند و در بین نماز دوم یادش بیاید، در صورت وجوب سجده سهو مجدّد در نماز دوم، تکلیف او چیست؟ آیا باید اول سجده سهو مربوط به نماز دوم را به‌جا آورد یا مربوط به نماز اول را؟
      ج. رعایت ترتیب لازم نیست؛ ولی بهتر است سجده سهو نماز دوم را مقدّم بدارد.
       
      تأخیر در انجام سجده سهو
      س. تأخیر در انجام سجده سهو عمداً یا سهواً چه حکمی دارد؟
      ج. عمداً جایز نیست.

       

      تبدیل نیّت از نماز واجب به نماز قضا
      س. اگر فرد بعد از تکبیر نماز ظهر یادش بیاید که نماز صبحش قضا شده می‌تواند نیت را به نماز صبح برگرداند؟
      ج. اگر وقت برای انجام نماز ظهر تنگ نباشد، تبدیل نیّت در فرض سؤال ممکن بلکه مستحب است.
       
       اهدای ثواب اعمال واجب
      س. آیا می‌توان هنگام اعمال واجب(مثلاً نماز واجب) نیّت کرد که ثواب آن را به کسی اهدا کنیم، یا این کار فقط در مورد اعمال مستحب وارد است؟
      ج. اهدای ثواب اعمال واجب به دیگران به امید وصول به آنان، مانعی ندارد.
       
      کیفیت جواب سلام در نماز
      س. اگر در نماز سلام کردند. آیا باید جواب آنها را به عربی فصیح داد؟ یا مثلاً می‌توان گفت «سلام علیکم»؟ در جواب سلام در نماز اگر طرف گفته سلام آیا می توان مثل او گفت: «سلام»؟
      ج. اگر کسی در نماز سلام کند ولو به صورت غلط به گونه‌ای که عرفاً صدق سلام کند واجب است جواب او را با «سلام علیکم» به طوری که اهل لسان آن را صحیح بدانند بدهد.
       
      تبدیل نماز واجب به مستحب به علت عدم تمرکز
      س. در صورت وجود عدم تمرکز در یک رکعت نماز واجب، آیا می‌شود نیّت را به نماز مستحب برگرداند و نماز را تمام کرده دوباره نماز واجب را اعاده نماییم؟
      ج. در فرض مذکور جایز نیست.
       
      سبک شمردن نماز
      س. اگر کسی عمداً نماز خود را به تأخیر اندازد و همیشه در آخر وقت بخواند. آیا این عمل حرام است؟ عقاب اخروی دارد؟
      ج. سبک شمردن نماز شرعاً حرام و موجب استحقاق عقاب است و در غیر این صورت معصیتی نکرده، بلکه فضیلتی را از دست داده است.
       
      مکبّر بودن در نماز جماعت
      س. آیا مکبّر بودن ثواب نماز جماعت را دارد؟
      ج. مکبّر بودن به قصد قربت کاری ارزشمند و دارای ثواب است ولی ثواب نماز جماعت اختصاص به شرکت در نماز جماعت دارد.
       
      تعقیب نماز
      س. بهترین تعقیب مشترکه برای نمازها چیست(اگر شرایطی باشد که فقط امکان خواندن یک تعقیب وجود دارد)؟
      ج. سعی کنید تسبیح حضرت زهرا(سلام الله علیها) را بجا آورید.
       
      عدول از یک نماز به نماز دیگر
      س. آیا تغییر نیّت در میان نماز جایز است؟
      ج. در چند جا عدول(یعنی برگرداندن نیّت) از نمازی به نماز دیگر جایز است:
      مورداول: در نمازهایی که دنبال هم قرار دارند(مانند ظهر و عصر و مانند مغرب و عشا)که اگر مکلّف داخل در نماز دوم شده و یا فراموش کرده که نماز اول را نخوانده است، در صورتی که در بین نماز متوجه شود و از محلِ عدول به نماز سابق، تجاوز نکرده باشد، واجب است نیّت را به نماز اول برگرداند و اما اگر بعد از تمام شدن نماز متوجه شود و یا از محلِ عدول تجاوز کرده باشد(مثل اینکه در رکوع رکعت چهارمِ نماز عشا باشد) دیگر نمی‌تواند عدول کند و در فرض اول که بعد از نماز متوجه شده، نمازی که خوانده بعنوان نماز دوم(یعنی عصر یا عشا) صحیح است و باید نماز اول را بخواند؛ و اما در فرض دوم که در رکعت چهارم در حال رکوع یا بعد از آن متوجه شده، نماز را تمام نموده و نماز قبلی را بعد از آن بیاورد و نزدیک‌تر به احتیاط آن است که از نو نماز مغرب و عشایی به دنبال آن نماز عشا بخواند.

      مورد دوم: از موارد جواز عدول این است که مشغول نماز یومیه شده و  در بین نماز بیادش بیاید که نماز قضایی برگردنش هست که در اینجا مستحب است در صورت بقای محل عدول و وسعت وقت، عدول کند و نماز قضا را  بخواند و سپس به نماز یومیه خود بپردازد؛ مگر آن که در اثر این عدول وقت فضیلت نماز یومیه‌اش فوت شود که در اینجا مستحب بودن عدول محل تأمل است بلکه مستحب نبودنش خالی از قوت نیست.

      مورد سوم: عدول کردن از نماز واجب به نماز مستحب است که در دو جا جایز است یکی در نماز ظهر جمعه است برای کسی که قرائت سوره جمعه را فراموش کرده و بجای آن سوره‌ای دیگر خوانده و به نصف آن سوره رسیده و یا از نصف هم تجاوز کرده باشد که در این صورت می‌تواند نیّت خود را به نافله برگرداند؛ و موضع دوم جایی است که نمازگزار مشغول نماز واجب باشد و در بین نماز، جماعتی برپا شود و او از این نگران باشد که اگر نمازش را تمام کند به جماعت نرسد که در چنین وضعی می‌تواند نیّت خود را از نماز واجب به نافله برگرداند و  دو رکعتی سلام بدهد و به جماعت برسد (و اما اگر از دو رکعت تجاوز کرده و  به رکوع رکعت سوم رسیده باشد، عدول از آن جایز نیست).
       
      نماز خواندن در مقابل نامحرم
      س. آیا خواندن نماز در مقابل نامحرم برای بانوان اشکال دارد؟
      ج. فی نفسه اشکال ندارد.
       
      نماز ناشنوای آموزش ندیده
      س. اگر شخصی ناشنوا به دنیا آمده باشد و هیچگونه آموزشی برای صحبت کردن ندیده باشد تکلیف نماز آن شخص چیست؟
      ج. واجب است که یاد بگیرد و نماز را انجام دهد و آنچه ذکر شده باعث سقوط تکلیف نمی‌شود و اگر یادگیری نماز موجب عسر و حرج شدید باشد به هر مقداری که می‌تواند باید بخواند.
       
      تبدیل نماز قضای دو رکعتی به چهار رکعتی در رکعت سوم
      س. یک نماز صبح و یک نماز ظهر از دو روز مختلف به گردنم بود، به نیت نماز قضای صبح شروع به خواندن نماز کردم اما به اشتباه در بعد از تشهد رکعت دوم قیام نمودم، بعد از اینکه متوجه شدم نیت را به نماز ظهر قضایی که داشتم برگرداندم و نماز را چهار رکعتی به پایان بردم این نماز صحیح است یا خیر؟
      ج. در فرض سؤال صحیح نیست.
       
      قطع نماز برای بردن کودک به دستشویی
      س. آیا می‌توان به جهت بردن کودک به دستشویی و برای جلوگیری از نجس‌شدن اماکن متبرک، نماز را قطع نمود؟
      ج. قطع نماز در مورد مذکور مانعی ندارد.

       

      گفتن ذکر به قصد فهماندن مطلبی
      س. در صورت پاسخ به گوشی همراه با اذکاری چون تکبیر و... نماز نمازگزار چه حکمی دارد؟
      ج. به طور کلی اگر نمازگزار کلمه‌ای را به قصد ذکر بگوید و هنگام گفتن ذکر، صدا را به قصد فهماندن مطلبی به دیگری بلند کند، اشکال ندارد ولی اگر فقط به قصد فهماندن به دیگری بگوید، نماز باطل می‌شود.
       
      وجوب یادگیری مسائل نماز
      س. آیا اگر در نمازم مشکلی پیش بیاید که حکم آن را ندانم و یا به آن‌‌چه می‌دانم یقین نداشته باشم- اگرچه این مسأله در مقدمات نمازم باشد- می‌توانم نمازم را تمام کرده واحتیاطاً دوباره آن را بخوانم؟
      ج. در فرض سؤال باید به گونه ای عمل کند که مطابق احتیاط است و اگر احتیاط ممکن نیست به آنچه گمان دارد عمل نماید و بعد از نماز حکم آن مورد را سؤال کند و طبق وظیفه اش عمل نماید و به طور کلی بر مکلف لازم است قبل از نماز مسائلی را که احتمال می دهد در نماز نیاز به آن پیدا می کند یاد بگیرد.
       
      چرخاندن انگشتر در قنوت
      س. آیا در موقع قنوت نماز چرخاندن انگشتر به طرف صورت مستحب است یا واجب؟
      ج. استحباب آن ثابت نیست.
       
      مخاطب قرار دادن غیر خدا در قنوت
      س. می‌گویند در نماز به غیر خدا نباید توجه شود. سؤال من این است که اگر در قنوت نماز، دعای فرج (الهی عظم البلاء ..) خوانده شود که در آخر آن توسل به حضرت صاحب‌الزمان (عج) وجود دارد و نیز خوانده می‌شود «یا محمدُ یا علی، یا علیُ یا محمد اکفیانی ...»، حکم خواندن چنین دعایی در نماز چیست؟
      ج. خواندن دعای مذکور تا جایی که مخاطب خداست اشکال ندارد ولی مابقی که مخاطب غیر خدا می باشد جایز نیست و باعث بطلان نماز می شود.
       
      دست‌ کشیدن به صورت بعد از قنوت
      س. در قنوت نماز، کشیدن دست‌ها به صورت بعد از دعا چه حکمی دارد؟
      ج. این عمل در نماز های واجب کراهت دارد؛ ولی نماز را باطل نمی‌کند.

       

      متوجه کردن نمازگزار به اشتباهش در نماز
      س. اگر کسی نماز خود را اشتباه بخواند آیا لازم است به او اطلاع بدهیم؟
      ج. در این مورد چیزی بر شما واجب نیست؛ مگر این که اشتباه ناشی از جهل او به حکم باشد که در این صورت ارشاد و راهنمایی وی واجب است.

       

      منظور از ظنِ در نماز و حکم آن
      س. منظور از ظن(گمان) در نماز چیست؟ حکم آن چه می‌باشد؟
      ج. ظن همان احتمال راجح است. اگر ظنّ در رکعات نماز باشد، حکم یقین را دارد و بنا را بر آن بگذارد و اگر در افعال نماز باشد اگر وظیفه‌اش با شاک (شک کننده) مختلف است ـ مثل اینکه گمان‌ به انجام دارد و در محل آن عمل است ‌ـ بنا بر احتیاط واجب در مثل قرائت، باید قرائت را به قصد قربت مطلقه بخواند و نمازش صحیح است و در مثل رکوع احتیاطاً رکوع را انجام دهد و بعداً نماز را اعاده نماید.

       

      قیام اضافی در نمازجماعت
      س. درنماز جماعت در رکعت دوم اگر شخصی حواسش نباشد وبه جای خواندن تشهدبلند شود و متوجه شود همه نشسته اند دوباره زود بنشیند و با همه تشهد بخواند آیا سجده سهو بر او واجب است؟
      ج. واجب نیست هر چند احتیاط مستحب درانجام سجده سهو است.
       
      برگزاری نماز جماعت دوم در کنار نماز جماعت
      س. اگر در نماز جماعت به خاطر تجوید و قرائت نا صحیح امام جماعت در گوشه ای از مسجد دو سه نفری به یک نفر دیگر اقتدا کنیم حکمش چیست؟
      ج. این عمل اگر توهین به امام جماعت محسوب شود جایز نیست در ضمن توجه داشته باشید که به طور کلی ملاک صحت قرائت آن است که قواعد زبان عربی و ادای حروف از مخارج آن به طوری که اهل لسان آن را ادای آن حرف بدانند نه حرف دیگر رعایت شود و رعایت نکات و محسنات تجویدی و لهجه عربی لازم نیست.

       

      تکیه بر عصا در نماز
      س. اگر کسی پایش شکسته باشد و بخواهد بایستد ونماز بخواند باید به عصا تکیه کند اشکال دارد؟
      ج. در فرض مذکور اگر با تکیه به عصا ایستاده نماز بخواند نمازش صحیح است.

       

      اولویت نافله مغرب یا غفیله؟
      س. نماز نافله مغرب و غفیله کدام مقدم بر دیگری است؟ در صورت کمبود وقت کدامیک اقامه شود بهتر است؟
      ج. اولویت با نافله است.
       
      شنیدن آیه سجده در نماز
      س. اگر در نماز آیه سجده را بشنود حکم چیست؟
      ج. اگر در اثنای نماز آیه‌ی سجده را بشنود، نمازش صحیح است و باید پس از شنیدن آیه‌‌ی سجده، بجای سجده کردن، اشاره به سجده کند.

       

      اعتنا به وسواس در عبادات
      س. آیا اعتنا نمودن به وسواس در اعمال عبادی علاوه بر حرمت، سبب بطلان عمل نیز می شود؟
      ج. در نماز، تکرار افعال از روی وسواس جایز نیست، و نماز را باطل می کند؛ و همچنین تکرار اذکار و قرائت از روی وسواس جایز نیست، و بنابر احتیاط واجب نماز را باطل می کند؛ ولی در وضو و غسل تکرار عمل از روی وسواس هر چند حرام است، ولی موجب بطلان عمل نمی شود، مگر در صورتی که یکی از شرایط صحت را مراعات نکرده باشد (مثل این که در وضو دست چپ را بیش از دو بار بشوید یا مسح با آب خارج از وضو انجام شود).
       
       
  • احکام روزه
  • احکام خمس
  • احکام زکات
  • احکام حج و عمره
  • احکام معاملات
کاربر گرامی؛ لطفا قبل از تکمیل فرم، موارد زیر را مطالعه کنید:
  • جهت مکاتبه با دفتر، از قسمت ارسال نامه استفاده نمایید.
  • به منظور استفتاء یا ارسال سوال شرعی، از قسمت ارسال سوال شرعی استفاده نمایید.
  • جهت ارایه انتقاد و پیشنهاد به سایت دفتر، از قسمت ارتباط با پایگاه استفاده نمایید.
  • از فرم زیر فقط برای ارایه نظرات در مورد محتوای همین صفحه استفاده نمایید.
  • مسوولیت ارسال اشتباه بر عهده ارسال کننده آن است.
700 /