پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری
دریافت:

آرشيو استفتائات جديد

  • احکام تقليد
  • احکام طهارت
  • احکام نماز
  • احکام روزه
  • احکام خمس
  • احکام زکات
  • احکام حج و عمره
  • احکام معاملات
    • خرید و فروش
      چاپ  ;  PDF
       
      خرید و فروش
       
      خرید محصول باغ در زمان برداشت
      س. خرید محصول باغ میوه در زمان برداشت (با توجه به اینکه وزن میو ها مشخص نیست و معمولاً به صورت تخمینی و با وزن کمتر از واقع تعیین قیمت می شود) چه حکمی دارد؟
      ج. اگر قبل از چیدن میوه از درخت، با توافق دو طرف خرید انجام شود، اشکال ندارد.
       
      کسب درآمد از سایت​های کلیکی
      س. بنده در یکی از سایتهای کلیکی مقدار دو میلیون تومان سرمایه گذاری کرده ام و آن سایت هم مبلغ ۲۸۰ هزار تومان سود خالص هر ماه به بنده میدهد و طرز کارش این طور است که بنده چهار یا پنج تا تبلیغ کلیکی مشاهده می کنم که به مدت تقریباً ۳۰ ثانیه می باشد و بنده مقداری زیرمجموعه اجاره ای خریداری کردم در همون سایت، که همشون به صورت ربات هستند و آنها هم سود و هم سرمایه را هر شب وارد حساب من می کند یعنی هر شب ساعت ۲۴ مقدار ۷۹ هزار تومان به حسابم واریز میشود که در ماه حساب کنم می شود ۲۸۰۰۰۰ تومان سود یا هر روز ۹ هزار و ۵۰۰ تومان سود، آیا این این کار جایز است یا خیر؟
      جواب: این کار که مبتنی بر امور غیر واقعی، فریب و اغراء به جهل است، جایز نیست.
       
      تعویض طلای کهنه با طلای نو
      س. آیا تعویض طلای کارکرده با طلای نو اشکال دارد؟
      جواب: اگر وزن دو طلا مساوی باشد یا در صورت تفاوت در وزن، مبلغی یا چیزی به طلایی که وزن کمتر دارد اضافه شود، اشکال ندارد، اما در صورت تساوی در وزن، اضافه کردن مبلغ به هیچ کدام جایز نیست، در هر حال بهتر است هر کدام را در بیعی جداگانه معامله کنند، یعنی ـ مثلا ـ ابتدا طلای کهنه را بخرد، سپس طلای نو را بفروشد، یا بر عکس.
       
      خرید سی دی به صورت شراکتی
      س. موسسه هایی هستند که دی وی دی های آموزشی با قیمت بالا می فروشند، چون تمکن ندارم که دی وی دی را به تنهایی بخرم آیا می توانم با دوستم به صورت شراکتی دی وی دی بخرم؟
      ج. اگر فروشنده هنگام فروش، در این مورد شرط خاصی با شما نداشته باشد، اشکال ندارد.
       
      خرید و فروش طلا به صورت اعتباری
      س. یک نوع معامله ای است که به خرید و فروش طلای کاغذی مشهور هست، یعنی در این نوع معامله هیچ طلایی بصورت فیزیکی رد و بدل نمی شود و فقط بصورت لفظی برای مدت معین معامله می شود و در موعد مقرر فقط سود یا ضرر معامله به قیمت روز محاسبه می شود، آیا چنین معامله ای از نظر شرع مقدس اسلام مشروع است؟
      ج. چنین معامله ای نافذ نیست و شرعاً اعتبار ندارد.
       
      باینری آپشن
      س. کسب درآمد از طریق باینری آپشن* چه حکمی دارد؟
      ج سود حاصل را مالک نمی‌شود.
      * شخص با تحلیل و طبق سابقه و تخصصی که دارد، اقدام به تحلیل بازار ارز می کند و تخمین می زند که در زمان مقرر، قیمت فلان ارز به مقدار معین رشد می کند، اگر تحلیل و تخمین درست باشد، حدود ۵۰ تا ۸۰ درصد سود خواهد کرد، وگرنه متضرر خواهد شد.
       
      کسب درآمد از طریق پیش بینی سهام
      س. دربعضی سایت ها مقداری پول میگذاریم و پیش بینی می کنیم که نمودار سهام در یک یا چند دقیقۀ آینده رشد خواهد کرد، اگر پیش بینی درست باشد، به ما سود تعلق میگیرد وگرنه، ضرر میکنیم، آیا چنین درآمدی حلال است؟ ( ضمنا پول معامله شامل دلار یا یورو و...میباشد)
      ج. سود را مالک نمی شوید.

       

      شرط ضمن عقد
      سؤال: شخصی در ضمن قرارداد فروش خانه با خریدار شرط کرده است که اگر تا تاریخ فلان، پول خانه را ندادی، حق فسخ قرارداد برای فروشنده است و بعلاوه فلان مبلغ باید جریمه بدهی، یعنی هم خانه به ملک فروشنده بر می گردد و هم جریمه دریافت می شود؛ آیا این معامله و شرط ضمن آن صحیح است؟
      جواب: شرط صحیح است، ابتدا جریمه را مطالبه کند، سپس عقد را فسخ کند.
       
      فروش جنس معیوب
      س. اگر شخصی جنسی معیوب فروخته ولی از عیب آن خبر نداشته است، حتی هنگام فروش، کارشناس نیز متوجه عیب نشده است، ولی الان خریدار متوجه عیب شده است، آیا فروشنده ضامن است؟
      جواب: اگر ضمن قرارداد معامله سقوط خیار، شرط نشده باشد یا فروشنده نسبت به عیوب کالا تبریّ نجسته باشد (یعنی نگفته باشد عیبی را بر عهده نمی گیرم)، خریدار خیار عیب دارد و می تواند معامله را فسخ کند یا تفاوت قیمت جنس معیوب و سالم را دریافت کند.
      البته اگر کالای معامله شده موجود نباشد یا تغییری در آن ایجاد شده باشد که عرفاً گفته شود همان کالا نیست، حق رد ندارد و فقط می تواند تفاوت قیمت را مطالبه کند.
       
      نگفتن عیوب جنس به خریدار
      س. برخی قطعات اتومبیل بنده به صورت حرفه ­ای تعویض یا تعمیر شده است. اگر هنگام فروش ـ در صورت عدم سؤال خریدار ـ، جزئیات آن را به خریدار اعلام نکنم، معامله و پول حاصل از آن چه حکمی دارد؟
      ج. در فرض سؤال معامله صحیح بوده و مال به دست آمده حلال است.
       
      غش در فروش میوه
      س. شغلم میوه فروشی است، طبیعی است که برای فروش میوه عیبهای آن را مخفی کنیم مثل اینکه جلوی میوه ها را از بهترین پر کنیم، البته هنگام خرید مشتری میوه را دست چین می کند، یا برای جلوگیری از پژمردگی، میوه های مثل هویج را که قرار است فردا بفروشیم، در آب می گذاریم و صبح خشک می کنیم یا میوه های شب قبل را با میوه های جدید مخلوط می کنیم، آیا این کارها غش در معامله است؟
      ج: اگر فروشنده، مال خود را بهتر از آنچه هست نشان دهد و کاری کند که قیمت مال در نظر مشتری زیاد شود، این کار تدلیس است و در این صورت اگر خریدار فریب بخورد، حق فسخ معامله را دارد.
       
      خرید آلات موسیقی
      س. من می خواهم گیتار بخرم، و برای خودم آهنگ بزنم، نه این که برای فساد یا غنا استفاده کنم. آیا مشکل شرعی دارد؟
      ج. هر چند نوازندگی اگر لهوی* نباشد اشکال ندارد، ولی بهتر است جوانان عزیز، وقت با ارزش خود را صَرف یادگیری علوم و فنون لازم و مفید نموده، و اوقات فراغت خود را با ورزش و تفریحات سالم، پر نمایند.
      ------------------------
      * یعنی به سبب ویژگی هایی که دارد انسان را از خداوند متعال و معنویات و فضایل اخلاقی دور نموده و به سمت بی بندوباری، بیهودگی و گناه سوق دهد.
       
      خرید و فروش ارز و سکه و طلا
      س. اگر از طریق قانونی ارز یا طلا بخریم یا از قبل مقادیری ارز یا طلا داشته باشیم و با هدف حفظ ارزش سرمایه حتی در شرایط فعلی نسبت به نگهداری آن اقدام کنیم، آیا این کار اشکال شرعی دارد؟
      ج. این گونه امور تابع مقررات مربوط است، اگر منع قانونی نداشته باشد فی نفسه اشکال ندارد.
       
      گرانفروشی
      س. گرفتن چه مقدار سود در فروش کالا مجاز است؟
      ج. سود گرفتن تا وقتی که به حدّ اجحاف نرسیده و بر خلاف مقرّرات دولت هم نباشد، اشکال ندارد، ولی افضل بلکه مستحب آن است که فروشنده به آن مقدار سودی که هزینه هایش را تأمین می کند، اکتفا نماید.
       
      خرید و فروش سگ در انظار عمومی
      س. خرید و فروش سگ و نگه داری آن در خانه چه حکمی دارد؟
      ج. خرید و فروش سگ نگهبان و سگ گله و سگ شکاری و نگه داری آن در محل مخصوص این حیوانات اشکال ندارد، و سزاوار است از نگه داری سگ به گونه ای که در فرهنگ منحط غرب رایج است جدا خودداری شود.
       
      خرید به شرط سالم بودن
      س. حکم خرید به شرط چاقو چیست؟
      ج. اشکال ندارد.

       

      فروش مواد غذایی حرام
      س. اگر در کشورم رستورانی راه اندازی کنم، آیا می‌توانم از غذاهایی که حاوی خرچنگ، صدف و ماهی‌های بدون فلس است طبخ نموده و به برادران سنی و یا غیر مسلمانان بفروشم؟
      ج. فروش آن دسته از مواد غذایی که خوردن آن حرام می‌باشد، باطل است و پول و درآمد حاصل از آنها نیز حرام می‌باشد؛ هر چند خریدار آنها را حلال بداند.
       
      خرید امتیاز مغازه ‌فروشنده غذای حرام 
      س. آیا خرید امتیاز و مالکیت مغازه‌ای که غذای حرام هم می‌فروشد جایز است؟
      ج. اگر امتیاز، امتیاز صرفاً اغذیه فروشی است، خرید امتیاز محل کسب و ملک آن اشکال شرعی ندارد، ولی شرعاً مجاز به فروش اغذیه حرام نیست.
       
      فروش جنس داخلی با نام یک شرکت خارجی
      س. من در شرکتی کار می‌کنم که محصولات آن مشابه خارجی دارد و البته عمدتاً نمونه خارجی، کیفیتی برتر یا مساوی و قیمتی گرانتر دارد. به درخواست یکی از نمایندگی‌های فروش، محصول تولیدی این شرکت به نام یک شرکت خارجی و به قیمت آن به مردم عرضه می‌شود. با توجه به اینکه مصرف کننده، یقیناً بعنوان جنس خارجی این محصول را خریداری و به همین دلیل پول بیشتری نسبت به جنس ایرانی پرداخت می‌کند؛ در حالی که محصول کاملاً ایرانی است. لطفاً مشخص نمایید که این کار چه حکمی دارد؟
      ج. اگر داخلی یا خارجی بودن خود آن وسیله با مشاهده برای مشتری قابل شناسایی و تمیز باشد، بر  ساخت آنها عنوان تقلّب و تدلیس صدق نمی کند؛ ولی اعلان و اخبار خلافِ واقع راجع به آنها کذب و حرام است و اگر بیع بر کالای مذکور با وصفی که مخالف واقع است صورت بگیرد، معامله صحیح است لیکن اگر مشتری بعد از آن از واقعیت امر مطلّع شود، اختیار فسخ خواهد داشت.
       
      فروش و کرایه فیلم‌های هندی
      س. فروش و کرایه دادن فیلم‌های هندی که آهنگ‌های غیرمجاز هم دارند، چه حکمی دارد؟
      ج. اگر مشتمل بر خوانندگی و نوازندگی که انسان را از خداوند متعال و معنویات و فضائل اخلاقی دور نموده و به سمت بی‌بندوباری، بیهودگی و گناه و شهوترانی سوق دهد، لهوی بوده و حرام می‌باشد و کرایه دادن یا فروش آن جایز نیست.
       
      اشتراط استفاده خاص از مبیع
      س. آیا فروشنده می‌تواند ضمن عقد شرط کند که خریدار مورد معامله را برای منظور خاصی استفاده کند، مثلاً شخصی زمینی را به کسی بفروشد و با خریدار شرط کند که او زمین را فقط برای کشاورزی استفاده کند؟
      ج. می‌تواند شرط کند و خریدار در صورت قبول شرط، مکلّف است که بر طبق آن عمل نماید و تخلّف نکند.
       
      پیش‌فروش به شرط امکان خرید مجدد مبیع توسط فروشنده
      س. شخصی به علت نیاز به پول جهت تکمیل ساختمان و جلوگیری از نزول، تعدادی از واحدهای ساختمان نیمه تمام خود را در غالب بیع پیش‌فروش فرضاً به قیمت متری سیصد هزار تومان معامله کرده است و در ضمن آن شرط کرده که پس از مدتی معین در صورت توانایی فروشنده، همان واحدهای فروخته شده را با محاسبه سود سه درصد بنا به آنچه در عرف بازار است مثلاً به قیمت متری سیصد و ده هزار تومان بخرد و در غیر این صورت معامله به قوت خود باقی بماند، آیا معامله مذکور صحیح است؟
      ج. فروش به نحو مذکور با تعیین مشخصات دقیق واحدهای مورد فروش و شرط خرید از خریدار به مبلغ قراردادی در آینده اشکال شرعی ندارد به شرط آنکه فروش و خرید جدّی باشد نه فرار از ربای قرضی که بخواهد پولی از خریدار اسمی بگیرد و بعداً همان پول را با سود برگرداند.
       
      فروش نسیه به قیمت بیشتر
      س. آیا فروش کالایی به مبلغی بیش از قیمت روز در ازای دریافت چک ده روزه بنا به تصمیم و اختیار خریدار اشکال ربوی دارد؟
      ج. نسیه فروختن اشکالی ندارد اگر چه از قیمت نقد بیشتر بگیرد.

       

      افزودن قیمت کالا به خاطر فروش اقساطی آن

      س. جنسی که بصورت قسطی فروخته می شود و روی هر قسط آن سود کشیده می شود چه حکمی دارد؟ آیا این سود باید به مقدار مشخص باشد؟

      ج. اگر به هنگام فروش جنس، قیمت آن را به طور نسیه و یا قسطی تعیین کنند، معامله صحیح است، هر چند قیمت قسطی بیشتر از قیمت نقدی باشد. ولی اگر معامله بر قیمت نقد انجام گیرد و در تقسیط پرداخت ثمن چیزی بر آن بیفزاید، چنین قراردادی حرام و باطل است.

       

      اختلاف قیمت نقد و اقساط
      س. اگر فروشنده‌ای به خریداری بگوید که اگر فلان کالا را نقداً بخری قیمتش فلان است و اگر به صورت اقساط بخری باید علاوه بر قیمت اصلی ماهی مثلاً 4000 تومان اضافه بپردازی، آیا پرداخت این مبلغ اضافه اشکال دارد؟ در صورت اشکال اگر این کار را انجام داده‌ایم باید چه کنیم؟
      ج. فروختن کالا به صورت اقساط به قیمتی بیشتر از قیمت نقد با تراضی طرفین اشکال ندارد.
       
      تعیین مدت برای پرداخت ثمن و تسلیم مبیع
      س. شخصی ملک معینی را از دیگری خریداری می‌کند؛ برای پرداخت ثمن اجل تعیین می‌شود و برای تسلیم مبیع نیز مدّت معین می‌گردد، آیا این بیع از نوع بیع‌الدین بالدین (کالی بکالی) است و باطل می‌باشد؟
      ج. با فرض این که مبیع، عین شخصی خاص باشد معامله به نحو مذکور اشکال ندارد.
       
      پیش فروش محصول در صورت جهل به مبلغ ثمن
      س. قصد دارم کلیه محصول گندم مزرعه خود را به صورت سلف به خریدار بفروشم، با توجه به این که قیمت دقیق ارزش گندم معلوم نیست و هنگام تحویل به دولت مشخص می‌گردد با خریدار توافق نموده‌ام که 200ریال کمتر از خرید دولت، کلیه محصول به خریدار تعلق گیرد و هم اکنون مبلغی به عنوان علی الحساب از خریدار دریافت نمایم آیا این معامله صحیح است؟
      ج. در هر صورت اگر قیمت گندمی را که به صورت سلف می‌فروشد مشخص نباشد و در همان زمان فروش از خریدار تحویل نگیرد، معامله باطل است.
       
      خرید قسطی همراه با بهره
      س. من در آمریکا راننده تاکسی هستم و ماهانه دو هزار دلار بعنوان اجاره (تاکسی) پرداخت می‌کنم.
      اگر به صورت قسطی همراه با بهره این ماشین را بخرم، بعد از 5 سال صاحب تاکسی می‌شوم. همچنین در آپارتمانی مستأجرم و ماهی 800 دلار می‌پردازم اگر آپارتمان را به همین صورت قسطی همراه با بهره بخرم، در آینده صاحب آپارتمان می‌شوم. آیا دادن سود در این مسایل درست است؟
      ج. اگر مقصود، خرید تاکسی یا آپارتمان به صورت نسیه و اقساطی باشد که قیمت اقساطی آن بیش از قیمت نقدی است چنین تفاوتی ربا نیست و خرید بدین صورت اشکال شرعی ندارد، و اگر بخواهید پول با بهره قرض کنید و با پول قرضی ماشین یا مسکن بخرید و قسط قرض را با بهره بپردازید چنین قرضی شرعاً حرام است ولی اصل قرض صحیح است و خرید ماشین یا منزل یا سایر احتیاجات زندگی با پول قرض این چنینی، اشکال ندارد.
       
      خیار تخلّف شرط در فروش ملک
      س. پدر اینجانب صاحب یک ساختمان تجاری بود که مدتی قبل به دلیل بدهی‌‌هایی که داشت نیمی از آن را بصورت قطعی به شخصی فروخت و آن شخص در عوض متعهد شد بدهی‌‌های پدرم را به طلبکارانش پرداخت کند، اما فقط نصف بدهی‌‌ها را پرداخت کرده است و نسبت به پرداخت بقیه خودداری می‌کند آیا حق فسخ برای پدرم ثابت است؟
      ج. با توجه به اینکه باید ثمن و نیز شرط ضمن عقد بطور دقیق مشخص باشد، در فرض صحت عقد مذکور، خودداری خریدار از پرداخت بدهی فروشنده، مجوّز فسخ معامله نیست؛ ولی اگر در معامله شرط کردند که تا مدّت معیّنی بدهی‌های فروشنده را که دقیقاً قبل از عقد مشخص شده است بپردازد و خریدار عمل به شرط نکرده، از باب تخلّف شرط، حق فسخ ثابت است؛ و ضمناً معلوم باشد اگر خریدار با موافقت طلبکاران طلب آنان را تقبّل کرده، فروشنده دیگر بدهی نسبت به طلبکاران ندارد؛ ولی چنانچه توافق فقط بین خریدار و فروشنده بر پرداخت بدهی فروشنده حاصل شده باشد، هر مقدار بدهی فروشنده را که خریدار نپرداخته، بر عهده شخص فروشنده باقی است که باید بپردازد.
       
      محدوده‌ی حق فسخ بایع
      س. آیا بایع در حالات زیر می‌تواند کالای خود را پس بگیرد؟
      1ـ وقتی معلوم شود که کالا را خیلی کمتر از قیمت واقعی آن فروخته است.
      2ـ وقتی بخاطر پیشگیری از یک وضعیت حرجی آن را فروخته، ولی بعد از آن، وضعیت حرجی رفع شده باشد.
      3ـ در صورتی که مشتری از ابتدا برای انصراف بایع و قصد پس گرفتن او جریمه بگذارد، مثلاً یک سند بدهی مدّت‌دار معتبر از او بگیرد.
      ج.
      1) اگر با ناآگاهی از قیمت عادله، به مقداری معتنی به مغبون شود خیار غبن دارد.
      2) ارتفاع حرج و اضطراری که او را وادار به انجام معامله کرده موجب حق فسخ نمی‌شود.
      3) در مورد داشتن حق فسخ، تعیین جریمه بر فروشنده در ضمن عقد معامله، موجب سقوط حق فسخ او نیست.

       

      تحقیق راجع به گوشت برای خرید
      س. آیا در کشور اسلامی که اکثریت جمعیت آن مسلمان هستند، نیازی به تحقیق و سؤال در مورد گوشت است یا شخص می‌تواند در هر جایی گوشت بخورد؟
      ج. اگر از بازار مسلمین تهیه شود محکوم به حلیت است و فحص لازم نیست.
       
      تفاوت مبیع در معامله و جنس تحویل داده شده
      س. اگر مورد معامله بذر پیاز باشد لکن بعد از زرع معلوم شود بذر محصول دیگری است، آیا بایع می‌تواند معامله را بهم بزند و با رد ثمن محصول را تملک کند؟ آیا مشتری می‌تواند تفاوت قیمت بذر را از بایع مطالبه کند؟ در صورت فساد بیع آیا مشتری می‌تواند غرامتی را که در نتیجه زرع به او وارد شده از بایع مطالبه کند؟
      ج. چون بذر دریافت شده توسط مشتری، مورد معامله نبوده است، در ملک بایع باقی است و اگر بایع بخواهد، می‌تواند آن را پس بگیرد ولکن باید خسارت وارده به مشتری را جبران کند کما اینکه مشتری و بایع می‌توانند در این مورد با یکدیگر مصالحه کنند به این شکل که، مشتری بذر پیازی را که از بایع طلب دارد با این بذر موجود مصالحه کند، و در هر صورت این معامله از موارد قابل فسخ نیست.
       
      مخلوط کردن آب با شیر قبل از فروش
      س. برادر من یک ماست بندی دارد. برای ماست درست کردن، شیر باید جوش بیاید و برای اینکه میکروب تب مالت از بین برود باید حدود نیم ساعت شیر را بجوشانیم؛ حال آیا ما می‌توانیم به اندازه نیم ساعت جوشیدن که مقدار زیادی از شیر بخار می‌شود، در شیر آب بریزیم و به جای 5 دقیقه، 30 دقیقه بجوشانیم ؟
      ج. اگر مشتری مطلع باشد مانعی ندارد.
       
      فسخ معامله پس از قطعی شدن آن
      س. مکانی مصادره سپس توسط دولت واگذار و آپارتمان سازی شده است که پس از خرید و سکونت مطلع شده و عدم رضایت خود را به فروشنده اعلام کردم؛ آیا حق فسخ معامله را دارم؟
      ج. صِرف عدم رضایت سبب فسخ معامله مذکور نیست.
       
      خرید، فروش و استفاده از کالاهای چرمی
      س. خرید، فروش و استفاده از کالاهای ساخته شده از چرم مثل کفش و کلاه و کمربند که احتمال تماس بدن و لباس خیس با آن می‌رود چه حکمی دارد؟
      ج. کالاهای چرمی موجود در بازار مسلمین یا کشورهای اسلامی در حکم مذکی(1) است خرید و فروش و استفاده آن اشکال ندارد و هم چنین اگر کشور سازنده آن کشور اسلامی باشد؛ ولی اگر از بازار غیر مسلمین و از کشور غیر اسلامی برای فروش عرضه شود، خرید و استفاده از آن (برای اعمال مشروط به طهارت) در صورتی که یقین دارید غیر مذکی هست جایز نیست و اگر نمی‌دانید که مذکی یا غیر مذکی است، محکوم به طهارت است و خرید و فروش و استفاده از آن اشکال ندارد؛ اما نماز خواندن با آن صحیح نیست.

      1. حیوانی که ذبح شرعی شده است.
       
      پول گرفتن در ازای خون دادن
      س. آیا انسان می‌تواند در قبال گرفتن پول به نیازمندی خون بدهد یا خیر؟
      ج. پول گرفتن برای اینکه حاضر می‌شود خون بدهد، اشکال ندارد.
       
      خرید و فروش ماهی‌های حرام گوشت
      س. خرید و فروش ماهی های بدون فلس در بازار جهت خوردن انسان یا جهت خوراک دام و طیور جایز است؟
      ج. خرید و فروش ماهی‌های بدون فلس برای خوردن جایز نیست ولی اگر منافع عقلاییِ حلال مثل خوراک دام و طیور داشته باشد، خرید و فروش آن به قصد مزبور مانع ندارد.
       
      فروش آبزیان حرام گوشت به غیرمسلمانان
      س. فروش و صادرات آبزیان حرام گوشت یا حلال گوشتی که در آب مرده به کسانی که در دین و مذهبشان خوردن آن ها را جایز می دانند، جایز است؟ اگر جهت امری غیر از خوردن فروخته شود چه حکمی دارد؟
      ج. فروش آن برای خوردن، جایز نیست اما برای مصارف حلال و عقلائی دیگر، منع شرعی ندارد.
       
      گرفتن پول در قبال جابجایی محل تحصیل
      س. آیا پولی که در جابجایی دانشگاهها گرفته می‌شود و با توافق طرفین همراه است، اشکال دارد؟ (با توجه به این مطلب که شخص در حقیقت حاصل تلاش خودش را می‌فروشد)
      ج. اگر به عنوان صلح در مقابل رفع ید از حقش و یا به عنوان هبه باشد، مانع ندارد.

       

      خرید و فروش محصولات دارای عکس «باربی»
      س. آیا نگهداری و خرید وسایل و لوازمی که دارای عکس‌های «باربی» که ساخت کشور آمریکا می‌باشد و با اهداف خاصی تولید شده، جایز است؟
      ج. هرگونه خرید و فروش و نگهداری وسایل و لوازمی که کمک به کشور غیر مسلمان سازنده آن در جهت بهره‌گیری درآمد حاصل از ساخت آن در معارضه و مبارزه با اسلام و مسلمین باشد و یا موجب اشاعه‌ی فساد گردد، جایز نیست.
       
      خرید کالاهای شانسی
      س. آیا خریدن کالاهای شانسی جایز است؟
      ج. اگر مورد معامله، همان کالای داخل جعبه باشد، اشکال ندارد. ولو به امید یافتن جایزه باشد. اما اگر مورد معامله چیزی است که خصوصیت و مقدار آن مجهول است، چنین بیعی باطل است.
       
      واگذاری منفعت ملک برای مدّت محدود
      س. آیا ملکیت زمانی، برای مدت محدودی در سال به اشخاص حقیقی یا حقوقی قابل واگذاری است؟
      ج. واگذاری منفعت ملک به شخص حقیقی یا حقوقی برای مدّت محدود در یک سال یا برای همان مدّت محدود در چند سال به صورت اجاره یا صلح منفعت اشکال شرعی ندارد خواه واگذاری تمام منفعت به یک شخص و یا واگذاری منفعت به چند نفر به نحو مشاع که در همان زمان واگذاری، همه افراد مورد نظر مالک آن منفعت باشند.
      ولی ملکیت زمانی عین به نحوی که عین را مالک باشد تا زمان مشخصی، این صورت شرعی ندارد خواه به صورت فردی و خواه به صورت جمعی به نحو اشاعه، به نحوی که نفر اول فقط در زمان اول و نفر دوم در زمان دوم مالک عین باشد و یا چند نفر مجموعاً به نحو مشاع تا زمان خاصی مالک آن عین باشد، این صورت شرعی ندارد.
       
      قرارداد سفارش ساخت ( عقداستصناع)
      س. گاهی مردم عادی یا بنگاه‌های اقتصادی برای تهیه کالاهای مورد نیاز خود به سازنده آن کالاها سفارش ساخت می‌دهند. مانند سفارش ساخت در، پنجره، اتومبیل، کشتی، هواپیما، خانه، بیمارستان و... در این موارد سازنده طی قراردادی متعهد می‌شود کالای مورد نظر را با مشخصات معین ساخته در تاریخ مشخص تحویل دهد و سفارش دهنده نیز متعهد می‌شود مبلغ معینی را طبق زمانبندی مشخص بپردازد (برای مثال 25٪ پیش پرداخت، 50٪ زمان تحویل و 25٪ بعد از دو ماه پس از تحویل). در این قراردادها بطور معمول مواد اولیه و مصالح به عهده سازنده است. مستدعی است نسبت به سؤالات زیر راهنمایی فرمایید:
      س1: آیا چنین قراردادی صحیح است؟
      س2: آیا این قرارداد که در کشورهای عربی به عقد استصناع معروف است در قالب یکی از عقود متعارف قرار می‌گیرد یا عقد مستقلی است؟
      س3: در صورتی که عقد استصناع عقد مستقل باشد، آیا عقد لازم است یا عقد جایز؟
      س4: در صورتی که عقد استصناع عقد مستقل باشد، چه نوع خیاراتی در آن جاری است؟
      س5: در صورتی که عقد استصناع عقد مستقل باشد، شرایط صحّت آن چیست؟
      س6: آیا سازنده می‌تواند ساخت کالای مورد نظر را به دیگری واگذار نماید؟
      س7: آیا سازنده می‌تواند کالای ساخته شده‌ای را خریداری و به سفارش دهنده تحویل دهد؟
      ج.
      1) قرارداد مزبور از مصادیق بیع و شراء است و مشمول ادله‌ی صحّت و نفوذ بیع است.
      2) عنوان بیع و شراء بر آن منطبق است اگر چه شرایط بیع نسیه و بیع سلف را ندارد، زیرا شرایط مذکوره شرایط حکم است نه قصد مقوم موضوع.
      3) عقد لازم است.
      4) خیار شرط و خیار غبن در آن جریان دارد.
      5) همان شرایط عامه‌ی صحّت بیع است.
      6) اگر شرط مباشرت خودش نشده باشد، می‌تواند به دیگری واگذار کند.
      7) اگر شرط مباشرت شخص خودش در ساخت آن نشده باشد، مانع ندارد ساخته‌ی دست دیگری را تهیه نماید و تحویل مشتری دهد.
       
      مرجع برای دریافت ثمن در بیع فضولی
      س.
      1) اگر فضولی ملک غیر را بفروشد و ثمن آن را هم دریافت نماید و مالک بعد از اطلاع آن را اجازه نماید، آیا برای دریافت ثمن مخیر است به هر کدام از آنها یعنی مشتری و بایع فضولی رجوع نماید یا اینکه فقط حق رجوع به بایع فضول را دارد؟
      2) در چنین فرضی اگر او برای دریافت ثمن به مشتری رجوع کند آیا مشتری می‌تواند معامله را بهم بزند و ثمن را از بایع فضولی مسترد کند؟
      ج.
      1) اگر ثمن کلّی باشد و مالک قبض بایع را امضا کرده باشد، به بایع مراجعه کند والا به مشتری مراجعه کند.
      2) با فرض امضا، بیع لازم بوده و موجبی برای خیار فسخ موجود نمی‌باشد ولی می تواند بعد از پرداخت ثمن به مالک، به فضولی مراجعه کند.
       
      سودهای حاصل از معامله فضولی

      س. اگر فردی پول شخص دیگری را بردارد و از آن پول استفاده‌های زیادی ببرد، آیا به اندازه‌ی همان پول مسؤول است یا به اندازه‌ی استفاده‌هایی که از آن می‌برد؟

      ج. اگر معاملعه را برای خود انجام میداده و بعد از آن پول پرداخت میکرده فقط ضامن اصل پول با حفظ ارزش روزآن می باشد هرچند معصیت کرده ولی سودهابرای اوست.

       

      اسقاط خیار غبن فاحش

      س. فردی ملک خود را به مبلغ 14 میلیون تومان می‌‌فروشد؛ یکی از شروط قرارداد، اسقاط خیار غبن فاحش برای طرفین عقد است. پس از بیع، فروشنده متوجه می‌‌شود ارزش ملک او بیش از 200 میلیون تومان است، آیا در چنین فرضی حق فسخ دارد؟

      ج. خیار غبن با شرط سقوط خیار ساقط می‌شود ولی به همان اندازه که مورد نظر بوده است؛ بنا بر این اگر هنگام اسقاط خیار غبن، غبن به مقدار یاد شده در سؤال مقصود نبوده است، فروشنده حق فسخ دارد.

       

      شرط پرداخت مبلغی در صورت پشیمانی از معامله
      س. مدتی پیش اقدام به فروش ملک خود نمودم و در پایان قولنامه ذکر شد که در صورت پشیمانی هر یک از طرفین معامله، آن شخص باید مبلغ معیّنی را به طرف مقابل بپردازد.
      آیا این این شرط صحیح است ؟
      ج. این شرط اگر در ضمن عقد لازم باشد و یا عقد مبتنی بر آن منعقد شود اشکال ندارد؛ ولی باید برای این قبیل شرطها که در قیمت مبیع مؤثّر هستند، مدّت معیّنی ذکر شود و الا باطل است.

       

      خیار غبن در بیع مرابحه
      س. آیا احکام خیار غبن در بیع مرابحه نیز جاری است؟
      ج. بله، در صورتی که از مقدار سود عادله کالای مورد معامله در بازار اطلاع نداشته باشند و بعد از معامله معلوم شود سودی که در معامله در نظر گرفته شده موجب غبن مشتری یا فروشنده شده است، مغبون خیار غبن دارد.
       
      فسخ معامله به‌جهت مصادره‌‌ای بودن زمین
      س. آپارتمانی خریده و 80% قیمت آن را پرداخته و در آن سکونت کرده‌ام فروشنده مصادره‌ای بودن زمین آپارتمان مورد معامله را در موقع تنظیم مبایعه نامه مخفی کرده و آپارتمان را به عنوان و قیمت غیر مصادره‌ای فروخته است. نظر به اینکه در موقع تنظیم بیع‌نامه موضوع مصادره‌ای بودن زمین آپارتمان را از فروشنده سؤال کرده‌ام، آیا می‌توانم معامله را فسخ نمایم؟ حکم چنین معامله‌ای چیست؟
      ج. در فرض سؤال، هم از باب عیب (اگر مصادره ای بودن عرفا عیب محسوب شود)  و هم از باب غبن (اگر مغبون شده باشید)، حق فسخ دارید.
       
      بیع شرط
      س. کسی خانه‌ای را بطور مشروط می‌خرد، بدین صورت که با پرداخت سی میلیون تومان مدت یکسال در خانه سکونت کند و پس از یکسال اگر فروشنده‌ی خانه، چهل میلیون به آن شخص پرداخت کند خانه را تخلیه کند و اگر نتوانست، خانه از آن او شود. حکم شرعی این معامله چگونه است؟ اگر فروشنده بعد از یکسال چهل میلیون بپردازد ده میلیون اضافی چه حکمی دارد؟
      ج. اگر بیع شرط، حیله و وسیله‌ای برای فرار از ربا باشد، حکم ربا دارد و معامله باطل است هر چند بیع شرط جدی اگر حیله نباشد، از معاملات شرعیه و صحیح است  لکن در بیع الشرط نباید رد بیش از ثمن شرط شود اگر ثمن سی ملیون بوده نمی شود شرط کنند که چهل ملیون رد کند.
       
      اعتبار ضوابط مندرج در بلیط هواپیما
      س. با توجه به اینکه خریدارِ بلیط هواپیما، بلیط را پس از پرداخت پول دریافت می‌کند، آیا قوانینی که روی بلیط هواپیما چاپ شده، معتبر و لازم‌الاجرا است و آیا قرارداد صحیح است؟
      ج. رعایت شرایط مندرج در پشت بلیط هواپیمایی برای خریدار بلیط لازم است.
       
      مصرف پول تقلّبی
      س. اگر کسی بدون آنکه متوجه باشد به بازار رفته و پول تقلّبی را خرج کرده است و حتی نمی‌داند که به چه کسانی و چه مبلغی داده است، حکم مسئله چیست؟
      ج. اگر ثمن در معاملاتی که انجام داده است کلی بوده و دسترسی به طرف معامله ندارد، با پرداخت پول تقلبی ذمه اش مشغول است و به مقداری که یقین به بدهی دارد باید رد مظالم بدهد.
       
      خرید ماهی از مسلمان
      س. آیا خریدن ماهی جهت خوردن از صیاد مسلمانی که رعایت مسائل شرعی را نمی کند جایز است؟
      ج. جایز است، مگر بدانید مرده از آب گرفته است و یا بدانید فلس ندارد.
       
      خرید و فروش وسایل مشترک بین قمار و غیر آن
      س. من فروشنده انواع صنایع دستی هستم تخته شطرنجی را خرید و فروش می‌کنم که تماماً خاتم‌کاری شده و در وحله اول جنبه تزئینی دارد و چنانچه کسی هم بخواهد می‌تواند براحتی با آن بازی کند. داخل این شطرنج طوری است که اگر کسی مهره‌ها و یک جفت تاس تهیه کند (من این دو قلم را نمی‌فروشم) می‌تواند با آن تخته نرد بازی کند. لطفاً به من بگویید با توجه به این که اصل این کالا تخته شطرنج است و من هم آن را با همین نام و با مهره‌های شطرنج به فروش می‌رسانم و در عرف نیز با همین نام و با هدف شطرنج بازی تهیه و مورد استفاده قرار می‌گیرد. حال از نظر شرعی خرید و فروش این تخته شطرنج برای من چه حکمی دارد؟
      ج. وسیله ای که استفاده از آن مشترک بین حلال و حرام است اگر به قصد حلال خرید وفروش شود مانعی ندارد .

       

      پرورش و خرید و فروش تمساح
      س. آیا تمساح و کرکدیل حرام هستند؟ آیا استفاده از پوست آنها برای ساخت کیف و کفش و مثل اینها که در نماز از آنها استفاده نمی‌شود حرام است؟ آیا پرورش این حیوان که گوشت و پوست آن در خارج از کشور استفاده می‌شود برای صادر کردن و ورود ارز به داخل کشور اشکال دارد؟
      ج.
      1) تمساح و کرکدیل حرام گوشت‌اند.
      2) اشکال ندارد.
      3) پرورش به قصد فروش جهت استفاده های حلال رایج مانع ندارد.
       
       فروش حلقه مردانه از جنس طلای سفید
      س. در زمان خرید لوازم عقد با اصرار خانواده همسرم و با اکراه اجازه خرید انگشتر طلای سفید را دادم و فقط برای چند لحظه در شب عقد و عروسی آنرا بدست کردم. حال با توجه به مردانه بودن آن آیا می‌توانم آنرا بفروشم و از پول آن استفاده نمایم؟ در صورت منفی بودن پاسخ آیا مأذون هستم که آن را با طلای زنانه معاوضه نمایم؟ در صورت مثبت بودن، پرداخت یا دریافت وجه برای تعویض چه حکمی دارد؟
      ج. با توجه به این که استفاده ی معمول و رایج انگشتر مردانه، به دست کردن است که آن هم حرام می باشد، خرید و فروش آن جایز نیست مگر این که به قصد استفاده از ماده آن و تبدیل به انگشتر زنانه و امثال آن بفروشد.

       

      فروش به صورت نسیه

      س. آیا فروش کالایی به مبلغی بیش از قیمت روز در ازای دریافت چک ده روزه بنا به تصمیم و اختیار خریدار اشکال ربوی دارد؟

      ج. نسیه فروختن اشکالی ندارد اگر چه از قیمت نقد بیشتر بگیرد.
       
      مکمل های دارویی و ورزشی
      س. حکم خرید وفروش مکمل های دارویی و ورزشی چیست؟
      ج. در صورتی که اطمینان به وجود چیزی در آن که خوردنش حرام است ندارد، فی نفسه اشکال ندارد.

       

      دریافت دیرکرد در معامله نسیه
      س.
      الف) آیا اگر پس از معامله به مشتری بگوییم، می‌توانی ثمن را دیرتر تحویل دهی به شرط آن که مقدار بیشتری بپردازی، اشکال دارد؟
      ب) آیا اگر پس از معامله به مشتری بگوییم می توانید ثمن را زودتر از زمان تعیین شده بدهید، و مقدار کمتری بپردازید، اشکال دارد؟
      ج.
      الف) ربا و حرام است.
      ب) اشکال ندارد.

       

      تعویض برنج نامرغوب با مرغوب
      س. اگر برنج مرغوب را با برنج غیر مرغوب معاوضه کنیم و مبلغی اضافه دریافت نماییم، معامله مذکور و مبلغ گرفته شده چه حکمی دارد؟
      ج. ربای معاوضی بوده و حرام است، و معامله مذکور هم باطل می باشد.

       

      فروش دَرهم اجناس
      س. در برخی شهرها میوه و امثال آن را به صورت درهم می فروشند، در حالی که بعضی از آنها خراب یا دارای کیفیت پایین هستند. حکم شرعی این نوع معامله چیست؟
           ج. اگر خریدار این امر را قبول کرده باشد معامله صحیح است، و حق خیار فسخ ندارد.

       

           استفاده از قطعات دست دوم به جای نو
      س. آیا استفاده از قطعات دست دوّم و مستعمل رایانه به جای قطعات نو، بدون این که به مشتری گفته شود، اشکال دارد؟
      ج. غشّ در معامله محسوب شده و حرام است.

       

           مواد رنگی برگرفته از حشرات
      س. برخی مواد رنگی از حشرات گرفته می شود، آیا خرید و فروش و یا استفاده از آنها به عنوان رنگ خوراکی در تولید مواد غذایی جایز است؟
      ج. اگر از حشراتی گرفته شده که خون جهنده ندارند، و اجزاء حشره نیز در آن موجود نباشد، خرید و فروش و یا استفاده از آن به عنوان رنگ    خوراکی مانعی ندارد.

       

          خرید اینترنتی کالا
      س. بعضی از کالاها در اینترنت فروخته می­شود و مشتری از پایگاه اینترنتی تصویر کالا را دیده و سفارش می­دهد و خود کالا را رؤیت نمی­کند، آیا این مقدار شناخت از کالا برای صحت معامله کافی است؟
      ج. موارد مختلف است. اگر مصالحه کنند مانع ندارد. ولی اگر خرید و فروش می شود، در صورتی معامله صحیح است که کالای مورد معامله از کالاهایی باشد که معمولاً با مشاهده معامله می شود و با مشاهده در پایگاه تمام اوصافی که در قیمت تأثیر گذار است معلوم شود.

       

            خرید نسیه
      س. اگر در معامله­ای که به صورت نسیه انجام می شود خریدار بگوید هر وقت پول دستم آمد پرداخت خواهم کرد آیا چنین معامله ای صحیح است؟
      ج. با توجه به این که در معامله نسیه باید مدت تعیین شده برای پرداخت ثمن معلوم باشد و احتمال زیاده و نقصان در آن نباشد، در فرض سؤال معامله باطل است، ولی اگر   فروشنده راضی به تصرف مشتری در کالای فروخته شده باشد، تصرف مشتری در آن اشکال ندارد.

       

            تأخیر در پرداخت ثمن
      س. آیا فروشنده می تواند ضمن معامله شرط کند که اگر مشتری در زمان مشخصی پول کالا را نپرداخت، فروشنده حق فسخ معامله را داشته باشد؟
      ج. مانع ندارد و شرط صحیح است.

       

           دروغ در معامله
      س. اگر فروشنده در انجام معامله، دروغ گفته باشد آیا علاوه بر حرمت دروغ گفتن، معامله هم باطل خواهد بود؟
      ج. دروغ گفتن حرام است، ولی در صورتی که شرایط صحت معامله مراعات شده باشد، معامله صحیح است.

       

      قسم خوردن در معامله
      س. آیا قسم خوردن در معامله جایز است؟
      ج. اگر قسم او راست باشد، قسم خوردن او مکروه است و اگر دروغ باشد حرام است.

       

      قسم دروغ در معامله
      س. اگر شخصی در معامله قسم دروغ بخورد، آیا معامله انجام شده و سود حاصله هم حرام است؟
      ج. قسم دروغ خوردن حرام است ولی اگر شرایط معامله رعایت شده باشد معامله صحیح و سود حاصله حلال است.

       

      معامله با بچه نابالغ
      س4. از نظر شرعی، خرید و فروش و معامله با کودکان چه حکمی دارد؟
      ج. معامله با بچه نابالغ باطل است؛ هرچند ممیّز بوده و با اذن ولیّ او باشد. مگر آن که کالا از چیزهای کم ارزشی باشد که معامله آن برای بچه­‌ها متعارف است. یا این که بچه فقط واسطه‌­ای است که پول را به فروشنده و جنس را به خریدار می­‌رساند یا به عکس.

       

      چانه زدن در معامله
      س5. حکم چانه زدن در خرید و فروش چیست؟
      ج. مانع ندارد البته چانه زدن بعد از انجام معامله مکروه است.

       

      س6. چانه زدن در معامله با نامحرم چه حکمی دارد؟
      ج. با حفظ حدود و ضوابط شرعی مانع ندارد.

       

      معلوم نبودن عیار طلا
      س. خرید و فروش طلایی که عیارش معلوم نیست، چه حکمی دارد؟
      ج. خرید و فروش صحیح نیست، اما اگر مصالحه کنند اشکال ندارد.

       

      ساعت و عینک طلای مردانه
      س. آیا خرید و فروش ساعت و عینک طلا برای استفادهی مردان، جایز است؟
      ج. بستن ساعت مچی طلا به دست، برای مرد حرام و نماز خواندن با آن، بنابراحتیاط واجب، باطل است. و احتیاط واجب آن است که از استعمال عینک طلا نیز خودداری شود.

       

      ظروف طلا و نقره
      س.
      الف) ساخت، خرید و فروش ظروف طلا و نقره که بعنوان ظرف خوردن و آشامیدن مورد استفاده قرار می‌گیرد، چه حکمی دارد؟
      ب) حکم ظرف‌هایی که آب طلا یا نقره به آن داده شده، و یا از فلزی ساخته که قدری طلا یا نقره مخلوط دارد، چیست؟
      ج.
      الف) خوردن و آشامیدن از ظرف طلا و نقره حرام است. ولی استفاده های دیگر غیر از خوردن و آشامیدن حرام نیست. و اگر به قصد استفاده برای خوردن و آشامیدن ساخته یا خرید و فروش شود، جایز نیست

      ب) اگر به‌طوری است که به آن ظرف طلا یا نقره نمی‌گویند، حکم ظروف طلا و نقره را ندارد.

       

      فروش مردار به غیر مسلمان
      س. اگر حیوانی مردار شود یا ذبح شرعی نشده باشد، آیا می­توان گوشت و فرآورده­های غذایی آن را به غیرمسلمانان فروخت؟
      ج. فروش آن برای خوردن، به هیچ فردی، چه مسلمان و چه غیرمسلمان، جایز نیست.

       

       

    • اجاره
کاربر گرامی؛ لطفا قبل از تکمیل فرم، موارد زیر را مطالعه کنید:
  • جهت مکاتبه با دفتر، از قسمت ارسال نامه استفاده نمایید.
  • به منظور استفتاء یا ارسال سوال شرعی، از قسمت ارسال سوال شرعی استفاده نمایید.
  • جهت ارایه انتقاد و پیشنهاد به سایت دفتر، از قسمت ارتباط با پایگاه استفاده نمایید.
  • از فرم زیر فقط برای ارایه نظرات در مورد محتوای همین صفحه استفاده نمایید.
  • مسوولیت ارسال اشتباه بر عهده ارسال کننده آن است.
700 /