پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری
دریافت:

احکام خمس

  • فصل اوّل: مسائل مربوط به محاسبه و پرداخت خمس
    • وجوب فورى پرداخت خمس
    • کافى نبودن کنار گذاشتن خمس
    • نحوه‌ى محاسبه و پرداخت خمس
    • مخلوط شدن مال متعلّق خمس با غير آن
      چاپ  ;  PDF
       
      مخلوط شدن مال متعلّق خمس با غیر آن
       
      مخلوط شدن مال مخمّس و غیرمخمّس
      س38. اگر در حساب پسانداز قرضالحسنه، مثلاً 1000 تومان مبلغ مخمّس داشته باشیم و پس از آن، 500 تومان غیرمخمّس هم بر مبلغ قبلی بیفزاییم، در صورتی که در طول سال مقداری از آن پول برداشت کنیم، آیا در پایان سال خمسی لازم است تا خمس مجموع را محاسبه کنیم یا اینکه تنها لازم است خمس مقدار اضافه را که باقی مانده است، پرداخت نماییم؟
      جواب: اگر مالی که خمس آن داده شده، در سال جدید مصرف نشود و باقی بماند، دوباره خمس ندارد و اگر درآمد آن سال بهطور مشترک با مال مخمّس در مؤونهی سال مصرف شود، واجب است که خمس باقی‌مانده در پایان سال به نسبت غیرمخمّس به مخمّس پرداخت شود.(1)
       
      س39. پس از پرداخت خمس در فروردین امسال مبلغ 5 میلیون و 500 هزار ریال در حساب اینجانب باقی ماند، به مرور حقوق ماههای بعد هم اضافه شده بهطوری که پول خمس داده شده و نشده با هم مخلوط شده است. وظیفهی من در هنگام هزینه کردن این پولها چیست؟
      جواب: با نیت خود می‌توانید مشخّص کنید که پول مخمّس را از حساب خود دریافت می‌کنید یا پول مربوط به حقوق سال جدید را.
       
      س40. مالی متشکّل از هدیهی عروسی و وام ازدواج و حقوق شخص است اگر از کلّ پول به اندازهی خود وام و هدیه مانده باشد آیا به آن خمس تعلّق می‌گیرد؟
      جواب: واجب است که خمس مبلغ باقی‌مانده را به نسبت مال غیرمخمّس به مخمّس، بپردازد مگر اینکه هنگام برداشت به قصد حقوق برداشت کرده باشد.
       
      س41. اگر شخصی پساندازی داشته باشد که مخلوطی از مال مخمّس و غیرمخمّس است و گاهی از آن برای مخارج خود برداشت کرده و گاهی هم به آن اضافه می‌کند، با توجّه به اینکه مقدار مال مخمّس معلوم است، آیا پرداخت خمس مجموع مبلغ باقی‌مانده واجب است یا اینکه باید فقط خمس مال غیرمخمّس را بدهد؟
      جواب: واجب است که خمس مبلغ باقی‌مانده را به نسبت مال غیرمخمّس به مخمّس، بپردازد.
       
      پولهای در حال گردش
      س42. بنده در بانک مقداری پول داشتهام که خمس آن را هم سر سال پرداخت نمودهام، امّا در طی سال مالی بعد چندین بار به این پول افزوده و یا از آن برداشت کردهام. اکنون که سال خمسی پایان یافته خمس این پول را چگونه باید محاسبه نمایم؟ آیا با توجّه به اینکه پول تا حدودی گردش داشته است به تمام آن خمس تعلّق می‌گیرد و یا اینکه تنها در صورتی که موجودی فعلی بیش از سال گذشته باشد به اضافهی آن خمس تعلّق می‌گیرد؟
      جواب: اگر پول مذکور به عنوان سرمایهی در گردش بوده، پرداخت خمس نسبت به اضافهی آن کافی است ولی اگر به عنوان پسانداز نگهداری شده و تمام آن مصرف شده و پسانداز جدید جایگزین آن شده باشد، تمام آن متعلّق خمس است. و اگر بخشی از آن مصرف شده، به نسبت مال غیرمخمّس به مخمّس محاسبه گردد.

       

      مخلوط شدن مالی که متعلّق خمس نیست با مال غیرمخمّس
      س43. من و همسرم از کارمندان وزارت آموزش و پرورش هستیم، همسرم همیشه حقوق خود را به من هدیه می‌کند و با مقداری پول در شرکت کشاورزی کارمندان آموزش و پرورش که عضو آن هستم، سهیم شده ام، ولی نمیدانم که آن مبلغ از حقوق خودم بوده یا همسرم، با توجّه به اینکه پولی که از حقوق ماهیانه همسرم تا پایان سال خمسی‌ام پسانداز شده کمتر از پولی است که او در طول سال می‌گیرد، آیا به مبلغ مذکور خمس تعلّق می‌گیرد؟
      جواب: آنچه از اموال پسانداز شده و از پولی که بابت خرید سهام شرکت پرداخته اید و مربوط به حقوق خودتان است، خمس دارد و آن قسمت که توسّط همسرتان هدیه شده، اگر هدیه به قصد فرار از خمس نباشد و در حدّ شأن باشد خمس ندارد و آنچه را هم که شک دارید از حقوق خودتان است یا همسرتان، پرداخت خمس آن واجب نیست، اگر چه احوط پرداخت خمس و یا مصالحهی آن است.

       

      تفکیک پول مخمّس و غیرمخمّس با نیت
      س44. طبق فتوای جنابعالی تفکیک مال مخمّس و غیرمخمّس موجود در یک حساب بانکی واحد، با نیت میسّر است، آیا نیت کلّی برای این امر کافی است؟ مثلاً فردی مایل است که اموال مخمّس به حال خود باقی مانده و در طول سال تنها از درآمد جاری استفاده کند، ولی بهطور موردی در برداشتها این امر را نیت نکرده است. در این شرایط تکلیف شرعی چگونه است؟
      جواب: چنانچه ابتدائاًً نیت کند که هر چه از بانک برداشت می‌کند از اموال غیرمخمّس باشد، مادامی که خلاف آن را قصد نکرده لازم نیست بهطور موردی در هر مرتبه چنین نیتی داشته باشد.
       

      1. بر اساس مثال سؤال اینگونه می‌شود: نسبت مال مخمّس (1000 تومان) به مال غیر مخمّس (500 تومان)، دو به یک است. حال اگر مثلاً 600 تومان سر سال خمسی باقی مانده باشد، 400 تومان آن خمس ندارد و باید خمس 200 تومان را بپردازد.
    • سال مالى
    • ولى امر خمس
    • مصالحه‌ى خمس، مهلت گرفتن و دست‌گردان کردن
    • توکيل در پرداخت خمس
    • نکات و چکيده‌ى فصل اول
  • فصل دوّم: موارد وجوب خمس
  • فصل سوّم: مستثنيات خمس
  • فصل چهارم: مصارف خمس و مستحقّين آن
  • فصل پنجم: تصرّف در اموال بعد از تعلّق خمس
  • فصل ششم: متفرّقات خمس
کاربر گرامی؛ لطفا قبل از تکمیل فرم، موارد زیر را مطالعه کنید:
  • جهت مکاتبه با دفتر، از قسمت ارسال نامه استفاده نمایید.
  • به منظور استفتاء یا ارسال سوال شرعی، از قسمت ارسال سوال شرعی استفاده نمایید.
  • جهت ارایه انتقاد و پیشنهاد به سایت دفتر، از قسمت ارتباط با پایگاه استفاده نمایید.
  • از فرم زیر فقط برای ارایه نظرات در مورد محتوای همین صفحه استفاده نمایید.
  • مسوولیت ارسال اشتباه بر عهده ارسال کننده آن است.
700 /