پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری
دریافت:

احکام خمس

  • فصل اوّل: مسائل مربوط به محاسبه و پرداخت خمس
    • وجوب فورى پرداخت خمس
    • کافى نبودن کنار گذاشتن خمس
    • نحوه‌ى محاسبه و پرداخت خمس
    • مخلوط شدن مال متعلّق خمس با غير آن
    • سال مالى
      چاپ  ;  PDF
       
      سال مالی

       

      سال خمسی
      س45. مقصود از سال خمسی چیست و چگونه سال خمسی قرار می‌دهند؟
      جواب: سال خمسی، قراردادی نیست، بلکه یک امر قهری و واقعی است یعنی تاریخ دریافت اوّلین درآمد، ابتدای سال خمسی شما بوده و در هر سال همان روز سرِ سال خمسی شماست و آنچه از درآمد بین سال در زندگی مورد نیاز و در حدّ شأن صرف شده، خمس ندارد و آنچه تا سرِ سال خمسی باقی مانده به اضافهی جنس‌های مصرفی از قبیل برنج، نخود و امثال آن که تا آخر سال مصرف نشده و چیزهای خریداری شده که مورد نیاز نبوده یا بیش از حدّ شأن بوده، متعلّق خمس هستند. البتّه مهریه، ارث، هدیه، عیدی و پاداش، خمس ندارد با این وجود اگر در محاسبهی خمس مشکلی دارید می‌توانید به دفتر یا یکی از نمایندگان مجاز مقام معظّم رهبری (دام ظلّه) در امر وجوهات مراجعه و محاسبه نمایید.
       
      س46. تعیین ابتدای سال برای پرداخت خمس چگونه است؟
      جواب: شروع سال خمسی نیاز به تعیین از سوی خود مکلّف ندارد، بلکه قهراً بر اساس چگونگی حصول درآمد سالانه متعین می‌شود. بنابراین ابتدای سال خمسی امثال کارگران و کارمندان از اوّلین روز امکان دریافت اوّلین درآمد از درآمدهای کار و کارمندی است و سال خمسی تجّار و مغازهداران از تاریخ شروع به خرید و فروش و سال خمسی امثال کشاورزان از تاریخ برداشت اوّلین محصول کشاورزی سال، شروع می‌شود.
       
      س47. سر سال خمسی‌ام را اوّل ماه سوّم سال گذشته قرار داده ام و در همین تاریخ برای محاسبهی خمس سود حساب بانکیام مراجعه کردم، آیا این روش برای حساب سال مالی درست است؟
      جواب: ابتدای سال خمسی شما، روزی است که برای اوّلین بار سود قابل دریافت برای شما حاصل شده است و عقب انداختن سر سال خمسی از آن روز برای شما جایز نیست.
       
      س48. کسی که اطمینان دارد به اینکه چیزی از درآمد سالانه اش تا پایان سال باقی نمی‌ماند، بلکه تمامی درآمد و منفعت او در خلال سال خرج هزینههای زندگی او می‌شود، آیا واجب است برای خود سال خمسی تعیین کند؟ کسی که بر اثر اطمینان به اینکه چیزی از درآمدش زیاد نمی‌آید، سال خمسی تعیین نکرده، چه حکمی دارد؟
      جواب: ابتدای سال خمسی با تعیین از جانب مکلّف مشخص نمی‌شود، بلکه یک امر واقعی است که برای کسی که شغل او کاسبی است با شروع کاسبی و برای کشاورز با رسیدن وقت برداشتِ محصول و برای کارگر و کارمند با دستیابی به اوّلین درآمد، آغاز می‌شود. حساب سرِ سالِ خمسی و محاسبهی درآمد سالانه واجب مستقلّی نیست، بلکه راهی برای شناخت مقدار خمس است و وقتی محاسبه واجب می‌شود که بداند خمسی به او تعلّق گرفته، ولی مقدار آن را نمی‌داند و اگر از منفعت کسب چیزی نزد او نماند و همهی آن در مؤونهی زندگی مصرف شود، خمس هیچکدام از آنها بر او واجب نیست.
       
      س49. آیا ابتدای سال مالی همان ماه اوّل کار است یا اوّلین ماهی که حقوق دریافت می‌کند؟
      جواب: شروع سال خمسی حقوقبگیران اعمّ از کارگران و کارمندان و غیره همان روز اوّلی است که مزد یا حقوق خود را دریافت می‌کنند و یا می‌توانند دریافت نمایند.
       
      س50. آیا تاریخ گرفتن اوّلین چک را باید برای سال خمسی در نظر گرفت یا تاریخ نقد شدن آن را؟
      جواب: سال خمسی زمانی است که امکان دریافت وجه باشد.

       

      سال شمسی و قمری
      س51. آیا سال خمسی باید شمسی باشد یا قمری؟
      جواب: مکلّف در این مورد مخیر است.

       

      تغییر سال خمسی
      س52. شخصی می‌گوید که سر سال خمسی‌اش ماه دهم سال بوده است، ولی بر اثر فراموش کردن آن، قبل از پرداخت خمس در ماه دوازدهم برای خانه اش فرش و ساعت و موکت خریده است و در حال حاضر تصمیم گرفته که سال خمسی‌اش را به ماه رمضان تغییر دهد. نظر شریف حضرتعالی راجع به سهم امام و سادات کالاهای مذکور چیست؟
      جواب: تقدیم و تأخیر سال خمسی جایز نیست مگر با اجازهی نمایندهی مرجع و بعد از حساب کردن مدّت گذشته و مشروط است به اینکه موجب وارد شدن ضرر به صاحبان خمس نشود و در مورد اجناسی که پول پرداختی بابت خرید آن از درآمد سال قبل بوده است، باید خمس آن پول ها پرداخت شود.

       

      پرداخت خمس درآمدها به محض دریافت
      س53. قصد دارم به محض کسب هرگونه درآمد خمس آن را پرداخت نمایم تا نیاز به تعیین سال خمسی و محاسبهی اموال باقی‌مانده نباشد، آیا این کار صحیح است و کفایت از خمس می‌کند؟
      جواب: مانع ندارد ولی چون ممکن است در پرتو چنین محاسباتی بهخاطر کثرت و تنوّع آنها دچار مشکل شوید، لازم نیست این کار را بکنید، بلکه می‌توانید اوّلین درآمدی که به دست آوردید، همان روز را اوّل سال خمسی خود قرار دهید و خرج‌های لازم را از درآمد خود بردارید و سر سال خمسی، خمس آنچه که از مخارج اضافه آمده را بپردازید.

       

      سال خمسی شاغلین موقّت
      س54. من در دوران دانشجویی خودم چند بار بهصورت موردی کاری انجام داده و حقوق دریافتی را طی همان سال مصرف کردهام، در حال حاضر هم فقط دانشجو میباشم، آیا باید سال خمسی تعیین می‌کردم؟
      جواب: اگر در سالهای اخیر درآمدی نداشته اید، سال خمسی ندارید و پرداخت خمس بر شما واجب نیست.

       


      سال مالی برای جوانان مجرّد
      س55. آیا تعیین سال خمسی بر جوانان مجرّدی که با پدر و مادر خود زندگی می‌کنند، واجب است؟ ابتدای سال خمسی آنان از چه زمانی است و چگونه باید آن را حساب کنند؟
      جواب: اگر جوان مجرّد درآمد شخصی هرچند به مقدار کم داشته باشد، واجب است که سال خمسی تعیین نموده و درآمد سالانهی خود را محاسبه کند تا در صورتی که چیزی از درآمد تا پایان سال باقی ماند، خمس آن را بپردازد و ابتدای سال خمسی او هنگام حصول اوّلین درآمد است.

       

      تعیین سال مالی مشترک
      س56. آیا زن و شوهری که حقوق خود را بهطور مشترک در امور منزل مصرف می‌کنند، می‌توانند سال خمسی مشترک داشته باشند؟
      جواب: هر یک از آنان سال خمسی مستقلّی به حساب درآمد خودش دارد و واجب است، هر کدام خمس باقی‌ماندهی حقوق و درآمد سالانهی خود را در پایان سال خمسی بپردازد.

       

      سال مالی برای زنان خانهدار
      س57. من زنی خانه دارم، همسرم سال خمسی دارد که در آن هنگام خمس اموال خود را می‌پردازد و من نیز گاهی درآمدی دارم، آیا می‌توانم برای خود سال خمسی جهت پرداخت خمس قرار دهم و ابتدای آن را زمان دستیابی به اوّلین سودی که خمس آن را نداده ام، قرار دهم و در پایان سال، خمس باقی‌مانده را بعد از کم کردن مؤونه بپردازم؟ آیا به آنچه در طول سال خرج زیارت، هدیه و مانند آن کردهام، خمس تعلّق می‌گیرد؟
      جواب: بر شما واجب است که زمان دستیابی به اوّلین درآمد سال را ابتدای سال خمسی خود قرار دهید و هر چه را در طول سال از منفعت کسب، خرج مصارف شخصی خود از قبیل آنچه ذکر کردهاید، می‌کنید خمس ندارد و هر چه از منفعت کسب سال، از مؤونه و مخارج سالانه تان تا سر سال زیاد بیاید، واجب است که خمس آن را بپردازید.

       

      سال خمسی نسبت به دورهی آموزشی کارمندان
      س58. اینجانب به تازگی در یکی از نهادهای دولتی مشغول به کار شدهام. در اوّل آبان 83 برای گذراندن دورهی آموزشی معرّفی شدیم و دورهی آموزشی ما حدود پنج ماه بود، در مدّت این پنج ماه، حقوق آموزشی می‌گرفتیم. در فروردین ماه بود که حقوق من کامل شد، حال سؤال من این است که سال خمسی من از چه تاریخی شروع می‌شود از اوّلی که حقوق کامل دریافت کردهام یا قبل از آن، از زمانی که حقوق آموزشی میگرفتم؟
      جواب: اگر حقوق دورهی آموزش به عنوان اجرت به شما داده شده است، از همان زمانی که اوّلین حقوق را دریافت کردهاید اوّل سال خمسی شماست، ولی اگر به شکل کمک و هدیه بوده است، خمس نداشته و اوّل سال خمسی شما زمانی است که اوّلین حقوق رسمی خود را دریافت می‌کنید.
    • ولى امر خمس
    • مصالحه‌ى خمس، مهلت گرفتن و دست‌گردان کردن
    • توکيل در پرداخت خمس
    • نکات و چکيده‌ى فصل اول
  • فصل دوّم: موارد وجوب خمس
  • فصل سوّم: مستثنيات خمس
  • فصل چهارم: مصارف خمس و مستحقّين آن
  • فصل پنجم: تصرّف در اموال بعد از تعلّق خمس
  • فصل ششم: متفرّقات خمس
کاربر گرامی؛ لطفا قبل از تکمیل فرم، موارد زیر را مطالعه کنید:
  • جهت مکاتبه با دفتر، از قسمت ارسال نامه استفاده نمایید.
  • به منظور استفتاء یا ارسال سوال شرعی، از قسمت ارسال سوال شرعی استفاده نمایید.
  • جهت ارایه انتقاد و پیشنهاد به سایت دفتر، از قسمت ارتباط با پایگاه استفاده نمایید.
  • از فرم زیر فقط برای ارایه نظرات در مورد محتوای همین صفحه استفاده نمایید.
  • مسوولیت ارسال اشتباه بر عهده ارسال کننده آن است.
700 /