اگر هر دو احتمال قابل توجه و عقلایی باشد، امر یا نهی واجب نیست؛ در ضمن توجه داشته باشید، مقصود از احتمال خلاف این است که احتمال بدهد امر یا نهی او اثر عکس داشته باشد و مخاطب، بیشتر مرتکب گناه بشود.

منظور از "احتمال تأثیر"، یعنی احتمالی که عقلایی باشد حتی با درصد پایین.

اگر احتمال بیشتری به اعلمیت فرد معینی از آن دو می دهید، بنابر احتیاط واجب باید از او تقلید کنید.

از شرائط امر به معروف و نهی از منکر، احتمال ثأثیر است؛ یعنی آمر و ناهی، باید احتمال دهد که امر و نهی او در طرف مقابل اثر دارد و اگر یقین یا اطمینان داشته باشد که امر و نهی در او هیچ تأثیری ندارد، امر به معروف و نهی از منکر، واجب نیست.

اگر بدانید نهی از منکر اثر نمی‌کند یا مفسده دارد و یا احتمال قابل توجه تأثیر خلاف بدهید، نهی از منکر واجب نیست.

ج1) در فرض سؤال اگر احتمال دهد عمل مزبور، نزد کسی که مرتکب آن شده یا ترک کرده است، جایز است، نهی او از منکر واجب نیست.
ج2) اگر احتمال ضرر برای خودش قابل توجه باشد، نهی از منکر واجب نیست، مگر این که منکر از امور بسیار مهم باشد.

مقصود، احتمال عقلایی تاثیر است؛ یعنی عقلاء در آن مورد احتمال تاثیر بدهند و تشخیص آن بر عهده مکلف است. بنابراین اگر انسان، بداند یا اطمینان پیدا کند که امر و نهی او، تأثیر ندارد، امر به معروف و نهی از منکر، واجب نیست. اما به صرف گمان به عدم تأثیر و لو اینکه ظنّ قوی باشد، وجوب (امر یا نهی) ساقط نمی‌شود.

به هر حال اگر احتمال عقلایی در تأثیر داده شود، امر به معروف و نهی از منکر واجب است و تشخیص آن بر عهده مکلف می باشد.

اگر زن بگوید شوهر ندارد و در عدّه نیست و احتمال داده شود که راست می گوید ازدواج با او اشکال ندارد، البته اگر زن متهم به دروغ گویی باشد، احتیاط مستحب است که قبل از ازدواج در این زمینه تحقیق شود.

مراد از اعراض از وطن، خروج از آن با تصمیم بر عدم بازگشت به آن برای سکونت است؛ بنا بر این اگر حتی احتمال برگشت به وطن را بدهد، اعراض محقق نشده است و همچنان احکام وطنیت باقی است.

نزدیکی در دو فرض ظن یا احتمال به دیدن خون مجدد، جایز است؛ اما در فرضی که عادتاً و معمولاً خون می بیند، احتیاطاً نزدیکی نکند.

صرف ضعف و احتمال بارداری مجوّز شرعی برای ترک روزه نیست. بله زن بارداری که زایمان او نزدیک است، اگر می‌‌ترسد که روزه برای جنین یا خودش ضرر داشته باشد، روزه بر او واجب نیست و در صورت اول (ضرر برای جنین) باید برای هر روز یک مدّ طعام، یعنی گندم یا جو و مانند این‌ها (به عنوان فدیه) به فقیر بدهد و بعد از ماه رمضان نیز قضای آن را به جا آورد و در صورت دوم، که روزه برای خودش ضرر دارد، باید روزه‌هایی را که نگرفته، قضای آن‌ها را به جا آورد و بنابر احتیاط، فدیه هم بدهد و در مورد زنی که زایمان او نزدیک نیست، پرداخت فدیه مبنی بر احتیاط وجوبی است.

در فرض سؤال اگر می داند خون پایین می رود نباید بدون ضرورت اقدام به کشیدن دندان کند و در صورت کشیدن دندان بدون ضرورت و فرو رفتن خون به حلق، علاوه بر امساک تا مغرب، قضا و کفاره نیز بر عهده او می آید اما در صورت احتمال، کشیدن دندان اشکال ندارد و باید مراقب باشد که خون از حلق پایین نرود و اگر بی اختیار پایین رفت روزه صحیح است.

به طور کلی اگر احتمال عقلایی برای ضرر جانی یا آبرویی در امر به معروف و نهی از منکر وجود داشته باشد، امر به معروف و نهی از منکر، واجب نیست و تشخیص آن با مکلف است. البته مکلف، موظف است ملاحظۀ اهمیت را بکند؛ یعنی باید در تمام معروف و منکرها بین مفسدۀ امر و نهی و مفسدۀ ترک امر و نهی مقایسه کند و سپس به آن چه مهمتر است عمل نماید و تشخیص با خود مکلف است.

در مواردی که احتمال می‌رود، منشأ عمل شخص، اختلاف نظر مرجع تقلیدش و یا جهل به موضوع (غیر از موضوعات مهمی که شارع مقدس راضی به ارتکاب آن نیست) باشد، امر به معروف و نهی از منکر واجب نیست؛ اما در موارد جهل به حکم، و موضوعات مهمه، ارشاد جاهل و امر و نهی، واجب است.