پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

موضوعات

پرسش و پاسخ

ارتباط با پایگاه PDF
آیا می توان کفاره را به شماره حساب خیریه واریز کرد؟ آیا حتماً باید گفته شود که این پول، صرف طعام شود؟
در اطعام، طعام و پوشاندن فقیر، دادن پول کفاره کفایت نمی کند؛ مگر این که اطمینان داشته باشید که مسئولین خیریه به وکالت از شما آن چیزی را که در نظر دارید، می خرند و به فقرا می دهند.
پولی که به عنوان صدقه از مردم جمع آوری شده است و صدقه دهنده، شرطی برای مصرف آن نگذاشته است، آیا در هر عنوانی که صدق خیریه کند، به صلاحدید مؤسسۀ خیریه، می‌توان هزینه کرد؟
موارد مختلف است؛ به طور کلی مورد مصرف صدقه، فقیر است و اگر مؤسسۀ خیریّه، وکیل از طرف فقراء باشد، به محض دریافت کمک از مردم، به ملکیت فقرا در می‌آید و صرف آن در امور خیر دیگر، جایز نیست. اما اگر صاحبان پول اختیار مصرف آن را به مؤسسه بدهند، مؤسسه می تواند در امور خیر هزینه کند، هر چند ثواب آن به عنوان ثواب صدقه محسوب نمی شود.
در خیریه ها حساب های بانکی افتتاح می شود که به آنها «وجوه اداره شده» یا «مسدودی» می گویند؛ این حساب ها جهت پرداخت وام قرض الحسنه از نفس مبالغ موجود حساب (نه کارکرد آنها) می باشد. خیّرین با هماهنگی مسئولین خیریه وجوهاتی را به صورت امانی به این حساب ها واریز کرده و خیریه نیز آن را به نیازمندان قرض می دهد تا آنها به نحو اقساط عودت دهند؛ حال سوال اینجاست در مواردی که نیازمندان اقساط خود را تا چند ماه عودت نمی دهند، یعنی قسط خیّرین از وجوهات سایر خیرین پرداخت می شود؛ به عبارتی به جای این که پول برخی از خیّرین به نیازمندی به عنوان وام داده شود، به خیّری دیگری به عنوان قسط قرض او داده می شود؛ آیا این کار شرعا جایز است؟
اگر خیّرین مبلغی را برای پرداخت وام قرض الحسنه، به صندوق خیریه می دهند، جایز نیست آن مبلغ به عنوان اقساط وام عقب افتاده، به خیّر دیگری پرداخت شود؛ مگر آن که این کار با کسب رضایت پرداخت کننده آن مبلغ انجام شود.
1- کسی که حکم کفاره را نمی‌دانسته و سال قبل، پول کفاره را به فقیر داده و امسال متوجه شده است که حتماً باید طعام باشد، آیا باید مجدداً کفاره سال قبل را بپردازد؟
2- اگر در شهر خود فقیری را نشناسیم که بتوانیم یک ماه کفاره که همه‌اش نان است را به او بدهیم یا شرایط تهیه این همه نان را نداریم، آیا می‌شود به خیریه‌ای در یک استان دیگر پول را بدهیم تا برای فقرای آن شهر، نان تهیه کنند؟
ج1) اگر مبلغ مذکور به وکالت از صاحب پول در مورد کفاره، مصرف نشده است، باید مجدداً کفاره را پرداخت نماید.
ج2) اگر یقین دارید خیریه مذکور مبالغ دریافتی را به وکالت از طرف شما در مورد کفاره مد نظر شما، هزینه کرده و به دست فقیر می رسانند، اشکال ندارد.
سرپرست مجموعه ای علمی-پژوهشی هستم. بر اساس قانون مصوّب مجموعه، افراد حق جا گذاشتن هیچ وسیله ای را ندارند. اما گاهی برخی از وسایل شخصی جا می ماند و افراد حتی با گذشت چند سال، مراجعه نمی کنند. آیا می توان وسایل را به عنوان اشیای اعراض شده تلقی کرد تا مأموران جمع آوری زباله آنها را ببرند؟ آیا می توان به موسسات خیریّه داد و یا اشیاء را فروخت و صرف امور عام المنفعه کرد؟
اگر از قرائن و شواهد و یا بر اساس تعهد اولیه مبتنی بر قانون مصوب مجموعه، مطمئن هستید که این افراد از وسائل خود اعراض کرده و یا اجازه تصرف داده اند، مخیّرید که از آنها در مجموعه خود استفاده کنید و یا به مجموعه خیریّه دیگر بدهید؛ اما اگر نسبت به اعراض از این وسائل یا رضایت صاحبان آنها مطمئن نیستید و امیدی به پیدا کردن صاحبان آنها ندارید، باید آن اشیاء و یا قیمت آن را به فقرای متدین صدقه بدهید هرچند مطابق احتیاط، آن است که با اذن حاکم شرع باشد.
1. شخصی بدین صورت وصیت کرده است که بعد از فوت من فلان زمین مشخص را (که کمتر از ثلث مال میت بوده و نیاز به اجازه وراث ندارد) به مرکز خیریه بدهید، منتها ورثه به دلایل مختلف از اعطاء آن به خیریه امتناع می‌کنند؛ آیا بر مسئولین مرکز خیریه، لازم است که پیگیری کنند و زمین را (و لو از طریق توسل به قانون) از ورثه بگیرند؟
2. آیا کسی می‌تواند بگوید فلان مال، پس از مرگ برای یک خیریه با مشخصات خاص باشد (به نحو شرط نتیجه)؟
ج1) لازم است نسبت به انجام وصیت ـ در حدّ توان ـ اقدامات لازم را انجام دهند.
ج2) به عنوان وصیت صحیح است.
اموال و ما ترک متوفی تا کنون بین ورثه تقسیم نشده؛ آیا یکی از ورثه می‌تواند بخشی از اموال تقسیم نشده را برای صَرف در امور خیریه وصیت کند؟
در فرض سؤال چنانچه مقداری که به ایشان می رسد بیشتر از ثلث اموالش نباشد، وصیت، صحیح است و در صورتی که از ثلث مالش بیشتر باشد، اگر وارثان او اجازه بدهند، وصیت صحیح است.
پارچه و لباس هایی که صاحبان آنها بخاطر فراموشی از تحویل لباس هایشان و یا عدم پرداخت کامل حق الزحمه، نزد خیاط مانده است، آیا می توان آنها را به افراد مستحق داد و یا صرف امور خیریه کرد؟
اگر دسترسی به صاحبان پارچه ها ندارید، باید آنها یا قیمتشان را از طرف صاحبانش به فقیر عفیف متدین، صدقه بدهید.
اگر مؤسسه خیریه برای تأمین جهیزیه یک خانواده از مردم، کمک مالی جمع کند و در تبلیغات خود هم عنوان "خرید جهیزیه" را مطرح کرده باشد، آیا از پول‎های جمع آوری شده می توان جهت حمل و نقل همان جهیزیه، استفاده کرد؟
در فرض سؤال دادن مقداری از کمکهای مردمی جهت حمل و نقل همان جهیزیه به عنوان اُجرت المثل کارشان، اشکال ندارد؛ به شرطی که برای رساندن جهیزیه به افراد مستحق به کمک آن‎ها نیاز باشد؛ به خصوص اگر ظاهر امر نشان دهد که صاحبان اموال، راضی به این کار هستند.
برخی خیریه‌ها از مردم پول گرفته و از طرف آنها آرد یا نان تهیه کرده و به فقرا بابت کفاره پرداخت می‌کنند؛ ولی اینکه از طرف کدام‌ فرد است هرچند به نحو اجمال، تعیین نمی‌شود. فقط به طور کلی نیابت از طرف پرداخت کنندگان‌ پول است. آیا صحیح است؟
صحیح است.
اگر پولی را در پلاستیک یا قلّک یا صندوق شخصی (که مربوط به کمیته امداد یا خیریه خاصی نیست) به نیت صدقه روزانه کنار بگذاریم، آیا حق برداشت این پول را داریم؟ مثلاً پول‌های خرد را برداریم و درشت بگذاریم؟ به طور کلی این صدقه، حکم صدقه شرعی را دارد؟
در فرض مذکور حق برداشت یا تبدیل با پول دیگر را دارید و تا زمانی که به فقیر تحویل نداده اید، صدقه محسوب نمی شود.
یک مسئول خیریه در چند سال اخیر فطریه هایی را دریافت می کرده اما در تقسیم بین فقرا، وعده های فطریه (یک صاع) شکسته می شده. مثلاً فطریه ای که 60 هزار تومان بوده است، ایشان به فقرا سهمیه های 200 هزار تومانی می داده و یک وعده فطریه بین چند نفر تقسیم شده است. با توجه به اینکه از مسأله آگاه نبوده آیا ضامن است؟
شکسته شدن یک صاع در فرض سؤال اشکال ندارد؛ مهم این است که به یک فقیر کمتر از سه کیلو داده نشود. لذا در فرض سؤال تکلیفی ندارید.
با توجه به عدم جواز پرداخت صدقات از جانب غیر سادات به سادات فقیر، جهت حفظ حرمت آن‌ها، واسطه شدن مسئولین مراکز خیریّه جهت رساندن صدقات جمع آوری شده‌ از جانب سادات به سادات فقیر چیست؟ (مفروض آن است که مسئولین خودشان سید نیستند.)
به طور کلی پرداخت صدقات مستحب از جانب غیر سادات به سادات فقیر حتی با واسطه شدن مسئولین غیر سید مانعی ندارد، اما پرداخت زکات و زکات فطره غیر سادات به سادات ولو از طریق واسطه جایز نبوده و مُجزی نیست.
خیریه ای فرهنگی هنری در راستای عمل به گسترش مسائل فرهنگی هنری و بورسیه افراد مستعد در مناطق کم برخوردار و محروم فعالیت می نماید و در همین زمینه اقدام به جمع آوری نذورات فرهنگی از عموم مردم با همین عنوان می نماید. آیا جایز است مبلغی از این نذورات را جهت هزینه عوامل اجرایی و دفتری به نسبت عرف و تحت عنوان حقوق پرداخت نمود؟
مصرف نذورات در فرض سؤال تابع قصد افرادی است که آن را طبق نذر شرعی خود پرداخته اند؛ بنا بر این چنانچه یقین ندارید که نذر آنها به نحوی بوده که شامل عوامل اجرائی هم بشود، دادن از نذورات جمع آوری شده به عوامل اجرائی جایز نیست.
اینجانب بنا به وصیت متوفّی، وصیّ ایشان هستم تا یک سوم از اموالش را در امور خیریه صرف کنم. حال سوالات زیر مطرح می گردد:
1. چنانچه یکی از ورثه از وصیت خبر نداشته و آن را مورد پذیرش قرار ندهد، آیا می توان آن وصیت را اجرا نمود؟
2. آیا یک سوم مال متوفی باید به صورت یکجا و توسط وصیّ اجرا گردد؟
3. با توجه به این که ورّاث افراد متدین می باشند، آیا می توان یک سوم مال وصیت شده را بین ورّاث تقسیم نمود تا ورّاث آنرا هزینه نمایند؟
ج1) عمل به وصیت در ثلث اموال میت نیاز به اجازه ورثه ندارد.
ج2) نباید بدون عذر نسبت به انجام وصیت، تأخیر و تسامحی صورت گیرد.
ج3) حق ندارید امر وصیت را به دیگری - هر چند ورثه - تفویض نمایید؛ البته می توانید در بعضی از امور متعلق به وصیت کسی را وکیل نمایید، مخصوصاً اگر از چیزهایی باشد که عادتاً مانند شما مباشرت به آن نمی کند و مباشرت هم از طرف میت بر شما شرط نشده باشد.