پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

موضوعات

پرسش و پاسخ (معاملات و شغلها)

ارتباط با پایگاه
من ساعتی را که در خانه داشتم برای کسی از اقوام بردم تا از آن استفاده کند. اما پس از سال‌ها دیدم از این ساعت استفاده نمی‌کنند؛ لذا من بدون اطلاع آنها این ساعت را برداشتم و به خانه خودمان آوردم. آیا کارم اشتباه بوده و گناهی انجام شده است؟ باید چکار کنم؟
در فرض مذکور اگر ساعت را به او بخشیده بوده اید، چنانچه هدیه گیرنده از فامیل‌های نسبی شما نبوده و در عوض هدیه ای که داده اید مالی از او نگرفته اید و همچنین به قصد قربت و برای رضای خدا نبخشیده بوده اید، حق پس گرفتن آن را دارید.
اگر به کسی بدهی داشته باشم و توانایی پرداخت قسمتی از دین را نیز داشته باشم ولی آن را نپردازم یا به زمان دیگری موکول کنم، آیا از نظر شرعی گناهی مرتکب می‌شوم؟
با رسیدن زمان پرداخت و مطالبه طلبکار، واجب است بدهکار به هر مقدار که می تواند بدهی خود را بپردازد و کوتاهی در پرداخت آن گناه است.
آیا در عقد مزارعه که یک نوع عقد مشارکتی است شرعاً به عامل، حق ریشه تعلق می‌گیرد یا خیر؟
اگر ریشه‌های زراعت بعد از جمع کردن حاصل و گذشتن مدت در زمین بماند و بعد از آن در سال آینده سبز شود، اگر چنانچه قراری که بین آن‌ها بوده بر این باشد که در زرع و ریشه آن شریک باشند، زراعت جدید به حسب زراعت سابق بین آن‌ها مشترک است و اگر قرارشان بر این بوده است که در زراعت همان سال شریک باشند، پس زراعت جدید مال صاحب بذر است. در هر حال اگر نزاعی در میان باشد، مرجع رسیدگی به آن محاکم قضایی است.
در مورد خرید بلیط بخت آزمایی، می‌فرمایند: «اشکال دارد.» این حکم در مورد خرید در کشورهای مسلمان و از مسلمین است یا خرید از کشورهای غیر مسلمان هم مشمول این حکم است؟ مثلاً آیا از کشور فرانسه می‌شود بلیط بخت آزمایی خرید و در صورت برنده شدن از آن پول استفاده کرد؟
به طور کلی خرید بلیط بخت آزمایی بنابر احتیاط واجب، حرام است و فرقی بین کشورها نیست.
1- آیا با وجود علم شفیع به بیع و جهل وی نسبت به وجود حق شفعه و حصول این علم بعد از چند سال، امکان اعمال حق شفعه وجود دارد؟
2- آیا عدم امکان تقسیم و افراز حصه، متعلق به هر یک از شرکاء به علت برخی مقررات، نافی حق شفیع برای اعمال حق شفعه است؟
ج1) حق شفعه باقی است، البته اگر در این مدت تغییر و تبدلی در آن عین، صورت گرفته احکامی دارد که باید مراعات شود.
ج2) اگر امکان تقسیم نباشد، احتیاط واجب برای شریک این است که از حق شفعه استفاده نکند، مگر این که مشتری راضی باشد و احتیاط واجب برای مشتری هم آن است که اگر شریک اخذ به شفعه کرد، او را اجابت نماید.
اگر پدر یا مادری اموال خود را در زمان حیاتش به گونه‌ای بین اولادش تقسیم کند که موجب ایجاد تبعیض بین اولاد و موجب ایجاد عداوت و دشمنی و قطع رحم بین فرزندان او شود که تمامی این موارد جزء گناهان کبیره است، آیا این عمل، شرعی و مجاز است؟
انسان می‌تواند تمام اموال خود یا قسمتی از آن را به بعضی از فرزندان خود ببخشد و شرعاً مجاز است، ولی چنانچه این کار موجب فساد و فتنه باشد، حرام است و باید از این کار اجتناب کند.
آیا در عقد معاوضه، با تفاوت قیمت فاحش و غبن یکی از طرفین و عدم توازن قیمت دو عوض، موجب بطلان معامله است؟
اگر معامله (در غیر مکیل و موزون و) با توافق و رضایت طرفین بوده، صحیح است؛ هر چند در صورت تفاوت قابل توجه قیمت و جهل از اختلاف قیمت، برای مغبون خیار غبن ثابت است و می‌تواند معامله را فسخ کند یا به معاوضه راضی باشد.
من می‌خواهم محصول یک مؤسسه را که کپی و تکثیر آن را اجازه نداده اند به صورت دست دوم از دیگری بخرم و آن شخص، اطمینان داده که حلال است و اجازه گرفته است؛ آیا اگر دروغ گفته باشد، وظیفه ای بر عهده من است؟
در فرض سؤال، معامله اشکال ندارد و تا زمانی که خلاف آن ثابت نشده است، تکلیفی ندارید.
بنده تعدادی کتاب از بیت المال در اختیارم بود که متأسفانه با کتاب‌های شخصی قاطی شده است و نمی‌دانم چه کتاب‌هایی برای من و چه کتبی برای بیت المال است. ضمناً من از آن محل جا به جا شده ام ولی می‌توانم کتاب‌ها را در محل جدید قرار بدهم. مسئولیت بنده در قبال این کتب چیست؟
اگر با تحقیق و مراجعه به مسئول مربوطه امکان تشخیص کتاب‌های شخصی از بیت المال وجود ندارد، در صورت امکان با کسی که در این مورد اختیار قانونی و شرعی دارد مصالحه کنید و اگر مصالحه نیز ممکن نبود، با قرعه، کتاب‌های بیت المال را از کتاب‌های شخصی جدا کرده و تحویل بدهید.
بنده مهندس کامپیوتر هستم و پروژه‌های کامپیوتری مختلفی ممکن است به من پیشنهاد شود؛ آیا می‌توانم پروژه‌ها را به فرد دیگری بسپارم و مقداری از قیمت پروژه را به عنوان کسی که کار را معرفی کرده است، برای خودم بردارم؟
اگر شرط شده باشد که خودتان عمل مذکور را انجام دهید و یا از قرائن، چنین مطلبی فهمیده شود، واگذار کردن آن به دیگری جایز نیست؛ در غیر این صورت فقط می‌توانید به مبلغ بیشتر یا مساوی به دیگری واگذار کنید ولی کمتر کردن مبلغ زمانی جایز است که قسمتی از عمل را خودتان انجام داده باشید.
با عنایت به این که درخواست کاشت ناخن از طرف مراجعه کنندگان به آرایشگری‌ها خیلی زیاد شده، کاشت ناخن توسط من برای خانم‌هایی که می‌دانم در هنگام غسل و وضو به وظیفه شرعی خود عمل نمی‌کنند، چیست؟ حتی می‌دانم که با این ناخن‌ها جلوی نامحرم خودنمایی می‌کنند. آیا با این حال، درآمد من بابت کاشت ناخن، برای این گونه افراد، حلال است؟
اگر آرایشگر، قصد کمک به گناه نداشته باشد و ناخنی که می‌کارد ـ برای اولین وضویی که بر زن لازم است ـ قابل برداشت باشد، کاشت آن و دریافت دستمزد فی‌نفسه اشکال ندارد؛ در غیر این صورت از کاشت ناخن و دریافت اجرت برای آن اجتناب شود.
فردی در دوران نامزدی و قبل از جاری شدن صیغه عقد نکاح، به وعده ازدواج، مالکیت چهاردانگ از یک قطعه زمین را به نام همسر آینده خود انتقال می‌دهد ولی بعد از مدتی، وصلت فوق به علت عدم تفاهم طرفین به عقد نکاح، منتهی نمی‌شود و دختر با فرد دیگری ازدواج می‌کند؛ در فرض مذکور آیا پسر می‌تواند مالکیت خود نسبت به ملک فوق که در دوران نامزدی هبه کرده است را اعاده و درخواست نماید؟
اگر مرد و زن، فامیل نسبی نباشند و زن سهم خود را از زمین به دیگری منتقل نکرده باشد، مرد حق رجوع از هبه خودش را دارد.
اگر عوض در قرارداد صلح، عین معین باشد و بعداً مستحق للغیر درآید و یا تحویل و تسلیم آن شرعاً یا قانوناً غیرممکن باشد، آیا این صلح، باطل است یا باید معوّض، داده شود؟
صلح بر مال دیگری و یا بر مالی که متعلّق حق دیگران است، فضولی و متوقف بر اجازه مالک یا صاحب حق است و در صورتی که عوض صلح، مال معین باشد و قابل تحویل دادن نباشد، صلح باطل است.
من در ژاپن زندگی می‌کنم و به عنوان یک خارجی از داشتن کارت بانکی محروم هستم. یک شرکتی به من یک کارت بانکی داده است ولی 10 درصد بهره می‌گیرد؛ آیا استفاده از این کارت و پرداخت بهره، اشکال شرعی دارد؟
اگر بهره مذکور بیش از نرخ تورم و بابت قرض دادن مبلغ داخل کارت باشد، ربا و حرام است، ولی اگر در مقابل ارائه خدمات و استفاده از کارت باشد، اشکال ندارد.
به حساب بانکی شخصی، پولی واریز شده ولی صاحب حساب، نمی‎داند که به چه دلیل این پول واریز شده است. آیا می‌تواند فعل دیگران را حمل بر صحت نماید و در پول، تصرف کند؟
اگر حساب، شخصی است و فقط مبالغی که متعلق به خودش است در آن واریز می‎شود، مصرف کردن آن مانعی ندارد.