1
00:00:10,020 --> 00:00:12,150
بسم‌الله‌الرّحمن‌الرّحيم‌

2
00:00:12,710 --> 00:00:24,040
خيلى متشکّريم از برادران عزيز و حقيقتاً امروز
استفاده کرديم

3
00:00:24,240 --> 00:00:35,860
جلسه جلسه‌ى بسيار خوب، متنوّع، شيوا، زيبا، پرمغز
[است‌]؛ الحمدلله

4
00:00:38,750 --> 00:00:55,110
اينکه ميبينم بحمدالله هر سالى، نشانه‌هاى پيشرفت
در امر تلاوت قرآن

5
00:00:56,440 --> 00:01:01,680
در بين جوانهاى ما، در بين مردم ما مشهود است

6
00:01:03,880 --> 00:01:05,790
بنده را عميقاً خرسند ميکند؛ خدا را سپاسگزاريم

7
00:01:06,270 --> 00:01:12,350
امروز هم بحمدالله به برکت اين تلاوتهاى بسيار خوب

8
00:01:13,660 --> 00:01:19,510
جلسه‌ى پر مغز و پرمعنا و با حالى بود

9
00:01:21,240 --> 00:01:30,260
بخصوص با تذکّرى که اين مجرى خوش‌ذوقِ خوشسخن ما
دادند

10
00:01:30,260 --> 00:01:37,800
در مورد اهداء ثواب اين تلاوتها و آنچه امروز در
اين جلسه گذشت

11
00:01:37,800 --> 00:01:43,040
به ارواح طيّبه‌ى شهداى اخيرى که در تهران تشييع
شدند

12
00:01:45,660 --> 00:01:55,350
تلاوت قرآن با صوت خوش و با لحن خوب و با آداب و
رسوم تلاوت

13
00:01:57,820 --> 00:02:03,570
مقدّمه‌اى است براى نفوذ مفاهيم قرآن در دلها

14
00:02:05,330 --> 00:02:10,370
اگر اين فايده را [از آن‌] بگيريم

15
00:02:11,680 --> 00:02:20,640
و به تلاوت قرآن به‌عنوان يک خوش صدايى و يک
آوازه‌خوانى فقط نگاه کنيم

16
00:02:22,130 --> 00:02:27,510
مطمئنّاً از اين رتبه‌ى والا سقوط خواهد کرد

17
00:02:30,200 --> 00:02:37,840
 اين‌همه تأکيد بر اينکه قرآن را با صوت خوش بخوانند

18
00:02:38,620 --> 00:02:43,400
و با آداب بخوانند و با الحان مطلوب بخوانند

19
00:02:44,860 --> 00:02:52,640
براى اين است که مفاهيم قرآن در دلها اثر کند، با
قرآن انس بگيريم

20
00:02:54,350 --> 00:02:59,970
به رنگ قرآن و به خُلق قرآن و به شکل قرآن در بياييم

21
00:03:04,770 --> 00:03:14,730
اگر اين مقصود است، پس يک شرايطى دارد، يک آدابى
دارد

22
00:03:15,640 --> 00:03:23,330
اوّلين ادب، اين است که خواننده‌ى قرآن و تلاوتگر
قرآن

23
00:03:23,710 --> 00:03:30,020
با اذعان به قرآن، با باور مفاهيم قرآن

24
00:03:32,150 --> 00:03:38,570
باورِ آن مفاهيمى که دارد تلاوت ميکند، تلاوت کند

25
00:03:41,220 --> 00:03:54,220
اگر ندانيم چه داريم ميخوانيم، مفهوم را درک نکنيم،
در عمق جانمان اثر نداشته باشد

26
00:03:54,440 --> 00:04:05,200
تأثير تلاوتمان بر روى ديگران و بر روى خودمان کم
خواهد بود؛ اين شرط اوّل است

27
00:04:08,800 --> 00:04:17,400
من خواهشم از قرّاء محترم و اساتيد و خوانندگان قرآن

28
00:04:18,080 --> 00:04:27,930
اين است که به اين نکته توجّه کنند؛ آن آياتى را که
ميخواهند تلاوت بکنند

29
00:04:28,770 --> 00:04:34,840
اين آيات را در ذهنشان مرور کنند، در آنها تدبّر
کنند

30
00:04:37,620 --> 00:04:45,020
اعماق اين مفاهيم را بدرستى در دل خود و در باور خود ثبت کنند

31
00:04:46,260 --> 00:04:54,480
با اين روحيّه، با اين زمينه، با اين آمادگى تلاوت
کنند

32
00:04:55,240 --> 00:04:59,910
 اين تلاوت تا اعماق جان مخاطب اثر خواهد کرد

33
00:05:04,420 --> 00:05:08,110
 البتّه تا امروز، شما خيلى پيش رفتيد

34
00:05:09,710 --> 00:05:19,570
بنده سالهاى متمادى است که سِير حرکت قرآن را در
کشور دارم مشاهده ميکنم

35
00:05:20,220 --> 00:05:24,660
امروز جوانهاى ما خيلى خوب پيش رفتند

36
00:05:25,000 --> 00:05:29,950
قرّاء ما، اساتيد، ما حقّاً و انصافاً خيلى خوبند

37
00:05:32,660 --> 00:05:39,350
 لکن جا براى تأثيرگذارىِ بيشتر هنوز زياد است

38
00:05:41,110 --> 00:05:45,080
 من دو سه نکته را يادداشت کردم

39
00:05:46,060 --> 00:05:55,130
يکى اين است که شما ميخواهيد با تلاوتتان، مفاهيم
قرآنى را به مستمع القاء کنيد

40
00:05:57,910 --> 00:06:05,330
درست است که غالب مستمعين شما عربى و زبان قرآن را
نميدانند

41
00:06:07,750 --> 00:06:15,000
امّا معجزه‌ى قرآن اين است که اگر با همين وضعيّت هم

42
00:06:16,000 --> 00:06:30,750
درحالى‌که آنها نميدانند  اين آيات را با عمق جان و
با شرايط القاء کنيد

43
00:06:31,000 --> 00:06:36,240
مفاهيم ولو به‌نحو اجمال به ذهنها منتقل خواهد شد

44
00:06:41,530 --> 00:06:43,530
خب، اين طبعاً شرايطى دارد

45
00:06:44,970 --> 00:06:52,860
بنده مى‌شنوم تلاوتهايى را که پخش ميکنند در راديوى
تلاوت 

46
00:06:52,860 --> 00:06:59,480
که فرصت خوبى است، امکان خوبى است براى شنيدن
تلاوتها

47
00:07:03,220 --> 00:07:10,040
و مى‌شنوم آنچه را اساتيد ما، قرّاء خوب ما ميخوانند

48
00:07:10,660 --> 00:07:19,860
خب، انصافاً از لحاظ صوت خوش، قرّاء ما خيلى خوبند،
برجسته‌اند

49
00:07:19,860 --> 00:07:25,170
اين را قرّاء بيگانه تصديق کرده‌اند و تصديق ميکنند

50
00:07:25,370 --> 00:07:32,950
شنفته‌ايم از آنها که اصوات ايرانى را تمجيد ميکنند

51
00:07:33,950 --> 00:07:40,710
بعضى از اصوات شما انصافاً اصوات خوش‌ذات، خوش‌جنس

52
00:07:41,820 --> 00:07:50,260
و داراى شرايط خوبِ يک صداى برجسته است که اين را
بايد همراه کرد با شرايط تلاوت

53
00:07:50,680 --> 00:07:57,860
يکى از شرايط تلاوت اين است که اين آيه‌ى قرآن را
که تلاوت ميکنيد

54
00:07:59,170 --> 00:08:08,950
بر روى نکاتى که در حال عادى اگر بخواهيد آن را
تفهيم کنيد

55
00:08:08,950 --> 00:08:13,350
روى آن تکيه ميکنيد، بر روى اين نقاط حتماً تکيه
کنيد

56
00:08:13,620 --> 00:08:26,480
اگر بخواهم تشبيهى بکنم، به اين آقايان مدّاحى که
شعر فارسى را ميخوانند

57
00:08:28,280 --> 00:08:37,370
مى‌بينيد هر کلمه‌اى را، هر مقصودى را که از يک
جمله‌اى

58
00:08:37,480 --> 00:08:43,000
يا از يک کلمه‌اى يا از يک فِقره‌اى مطلوب است

59
00:08:43,750 --> 00:08:49,620
جورى ادا ميکنند که آن مفهوم در ذهن مخاطب بنشيند

60
00:08:49,930 --> 00:08:55,660
در حرف زدن عادى هم همينجور است. به شکل عادى هم که
شما صحبت ميکنيد

61
00:08:57,020 --> 00:09:06,370
آن کلماتى را که مفاهيم آنها از نظر شما يک برجستگى
دارد

62
00:09:06,840 --> 00:09:13,200
کلمات حامل آن مفاهيم را با تکيه‌ى خاص ادا ميکنيد

63
00:09:13,530 --> 00:09:20,510
قرآن را اين‌جورى بايد بخوانيد؛ بر روى کلمات خاص
تکيه کنيد

64
00:09:21,260 --> 00:09:34,680
جملات و فقرات را آن‌چنان‌که مضمون و معناى آن در
ذهن مخاطب بنشيند ادا کنيد

65
00:09:35,110 --> 00:09:38,130
تعبير خوب، اداى خوب

66
00:09:41,910 --> 00:09:49,950
گاهى لازم است براى اينکه مطلب در ذهن مخاطب مستقر
بشود

67
00:09:50,200 --> 00:09:55,040
آن جمله تکرار بشود؛ اين تکرار را بکنيد

68
00:09:57,310 --> 00:10:03,330
بنده شايد چند سال قبل از اين در همين جلسه انتقاد
کردم 

69
00:10:03,480 --> 00:10:09,170
از کسانى که زيادى آيات را تکرار ميکنند

70
00:10:09,800 --> 00:10:15,860
ميخواهم عرض بکنم يک جاهايى تکرار لازم است، حتمى
است

71
00:10:16,950 --> 00:10:23,440
با يک بار خواندن، معنا منعکس نميشود و بايد آن را
تکرار کرد

72
00:10:23,510 --> 00:10:30,750
دو بار، سه بار، گاهى آيه را بايد تکرار کرد

73
00:10:31,680 --> 00:10:34,840
گاهى دو آيه و سه آيه را بايد تکرار کرد

74
00:10:36,820 --> 00:10:40,660
مقصودم اين نيست که در اين زمينه افراط انجام بگيرد

75
00:10:40,840 --> 00:10:52,040
بعضى از خواننده‌هاى قرّاء مصرى را ديديم در اين
زمينه افراط ميکنند؛ تأثير منفى دارد

76
00:10:52,970 --> 00:10:54,370
افراط منظورم نيست 

77
00:10:54,370 --> 00:11:01,880
اينکه ما ده بار يا هشت بار يک چيزى را تکرار کنيم،
اين مطلوب نيست

78
00:11:02,150 --> 00:11:06,880
حالا شايد در آوازه‌خوانى‌هاى عربى اين کار معمول
است

79
00:11:06,880 --> 00:11:09,910
امّا در قرآن‌خوانى اين کار مطلوب نيست

80
00:11:12,260 --> 00:11:20,150
امّا تکرار به قدرى که اين مفهوم در ذهن مخاطب
بنشيند، لازم است

81
00:11:21,400 --> 00:11:24,280
گاهى اوقات انسان احساس ميکند که قارى

82
00:11:24,570 --> 00:11:27,770
مثل اينکه همين‌طور يک کتابى را گرفته و دارد
ميخواند

83
00:11:28,860 --> 00:11:33,620
عبارت را ميخواند و دنبال ميکند؛ اين خوب نيست؛
مطلوب نيست

84
00:11:35,930 --> 00:11:43,620
شما بايد مفهوم را منتقل کنيد و منعکس کنيد به ذهن
مخاطب

85
00:11:44,510 --> 00:11:47,370
اين گاهى با تکرار است، گاهى با تکيه است

86
00:11:48,200 --> 00:11:54,550
گاهى با تکيه‌ى بر روى يک جمله است، گاهى تکيه‌ى يک
کلمه است

87
00:11:55,640 --> 00:11:57,440
اين کار بايد انجام بگيرد

88
00:12:01,330 --> 00:12:10,110
يک نکته‌ى ديگرى که مورد توجّه بايد قرار بگيرد،
رعايت موازين لحن است

89
00:12:11,220 --> 00:12:21,820
البتّه اين الحان عربى، الحان قرآنى براى مردم ما و
خوانندگان ما بيگانه است

90
00:12:22,330 --> 00:12:24,550
 اينها الحان مأنوسى نيست

91
00:12:26,730 --> 00:12:35,060
لذا شما مى‌بينيد شعر فارسى را که ميخواند، با آهنگ
متناسب خودش ميخواند

92
00:12:35,220 --> 00:12:41,530
اگر همين آدم بخواهد يک شعر عربى را يا يک جمله‌ى
عربى را بخواند

93
00:12:42,420 --> 00:12:50,130
ممکن است نتواند آهنگ مناسب را انتخاب بکند؛ [چون‌]
اين الحان بيگانه است براى ما

94
00:12:50,130 --> 00:12:56,620
الحان آشنا و مأنوسى نيست؛ مثل الحان فارسى و
آهنگهاى فارسى نيست

95
00:12:58,570 --> 00:13:06,660
لکن الحان قرآنى به خاطر تکرار در بين اهل قرآن و
اهل تلاوت

96
00:13:07,020 --> 00:13:14,220
يواش يواش مأنوس شده و [مردم‌] آشنا شدند؛ اين
الحان را درست بايد ادا کرد

97
00:13:15,000 --> 00:13:23,510
بنده گاهى ميشنوم خواننده‌اى تلاوتهايى را با صداى
خوش، با صداى بسيار خوب

98
00:13:24,950 --> 00:13:29,000
صدايى که هم جنس خوبى دارد، هم قوّت خوبى دارد

99
00:13:29,840 --> 00:13:36,880
هم کشش و قدرت تحرير خوبى دارد، يک آيه‌اى را
ميخواند

100
00:13:36,880 --> 00:13:50,910
منتها لحن را رعايت نميکند؛ رعايت لحن کلام، يعنى
آن نظم آهنگ

101
00:13:51,200 --> 00:13:55,330
 آن چيزى که تلاوت شما بر اساس آن است

102
00:13:55,480 --> 00:14:01,460
قرآن را به طور معمولى نميخوانيد، با آهنگ ميخوانيد

103
00:14:01,570 --> 00:14:08,330
شايد در همه‌ى اديان متون مقدّس را

104
00:14:09,730 --> 00:14:16,600
در بعضى اديان توحيدى و حتّى اديان غيرتوحيدى ديدم
متون مقدّس را با آهنگ ميخوانند

105
00:14:18,680 --> 00:14:21,000
اين را ما از نزديک مشاهده کرديم 

106
00:14:22,550 --> 00:14:29,660
پس تلاوت را با آهنگ ميخوانيد، اين آهنگ بايستى
درست ادا بشود

107
00:14:30,260 --> 00:14:39,620
لحن بايستى با موازين خودش ادا بشود، والّا اگر
رعايت نشد

108
00:14:41,260 --> 00:14:45,910
مطمئنّاً آن اثر مطلوب را نخواهد بخشيد؛ گاهى اثر
عکس ميبخشد

109
00:14:49,220 --> 00:14:55,400
يک نکته‌اى را من عرض بکنم؛ شما همه تقريباً قرّاء
هستيد که اينجا تشريف داريد

110
00:14:56,770 --> 00:15:04,570
يکى از چيزهايى که رايج شده است در بين قرّاء عرب
اين مصرى‌ها و ديگران

111
00:15:05,260 --> 00:15:13,600
و از آنجا به داخل کشور ما منعکس شده است، اهميّت
دادن به نفَس بلند است

112
00:15:13,770 --> 00:15:16,130
 من نميفهمم وجه اين کار چيست

113
00:15:19,020 --> 00:15:27,420
هيچ لزومى ندارد که ما کلمات قرآن را، گاهى آيات را
به همديگر وصل کنيم

114
00:15:27,420 --> 00:15:34,040
به‌خاطر اينکه نفَس ميخواهيم بدهيم؛ به نظر من هيچ
لزومى ندارد

115
00:15:34,110 --> 00:15:42,770
يک وقتى لازم است و اداى مفهوم آيه متوقّف به اين
است که با يک نفَس خوانده بشود

116
00:15:43,370 --> 00:15:44,680
 خب بله، اين کار را بکنند 

117
00:15:46,710 --> 00:15:57,200
والّا زيبايى تلاوت و تأثيرگذارى تلاوت به‌هيچوجه
وابسته به نفَس بلند نيست

118
00:15:57,330 --> 00:16:03,750
که حالا بعضى از قرّاء معروف مصرى هنرشان در اين
است که با نفَس بلند [بخوانند]

119
00:16:04,640 --> 00:16:12,200
مستمعين هم عوامانه وقتى با نفَس بلند ميخوانند
بيشتر تشويق ميکنند و الله، الله ميگويند

120
00:16:12,220 --> 00:16:16,020
به نظر من، هم کار اين [قارى‌] غلط است، هم کار آن
مستمع غلط است

121
00:16:17,710 --> 00:16:23,350
ما در بين قرّاء خوب مصرى، قرّاء برجسته‌ى مصرى

122
00:16:24,000 --> 00:16:28,060
کسى يا کسانى را داريم که نفَسشان کوتاه است

123
00:16:28,550 --> 00:16:33,310
هم خواندنشان خيلى خوب است، هم تأثيرگذارى‌شان خوب
است

124
00:16:34,530 --> 00:16:36,460
 از جمله عبدالفتّاح شعشاعى

125
00:16:36,460 --> 00:16:45,840
شما ميدانيد نفسش کوتاه است امّا درعين‌حال يکى از
بهترين و اثرگذارترين تلاوتها

126
00:16:47,150 --> 00:16:55,000
که ان‌شاءالله خداى متعال ايشان و همه‌ى قرّاء قرآن
را مشمول رحمت و مغفرت کند

127
00:16:55,950 --> 00:16:57,950
 از اين مرد شنيده ميشود

128
00:16:57,950 --> 00:17:04,950
بنابراين من خواهش ميکنم که آقايان در مسئله‌ى
نفَس، خودشان را اذيت نکنند

129
00:17:06,840 --> 00:17:14,750
افزودن همين‌طور، تکرار کلمات و آيات پشت سرِ هم
هيچ لزومى ندارد

130
00:17:15,000 --> 00:17:19,020
حالا چون وقت هم ديگر تمام شد و ظاهراً ميخواهند
اذان بگويند

131
00:17:19,420 --> 00:17:26,020
اين کلمه را هم عرض بکنم: خواهش ميکنم در تشويق کردن

132
00:17:26,730 --> 00:17:33,730
و «الله الله» گفتن که اين هم تقليدى است از عرب‌ها
حد را مراعات کنند

133
00:17:34,680 --> 00:17:40,350
بعضى‌ها بمجرّد اينکه خواننده شروع کرد به خواندن

134
00:17:41,060 --> 00:17:44,440
شروع ميکنند پشت سرِ او ترنّم «الله» که 

135
00:17:45,800 --> 00:17:50,950
مثل اينکه يکى از دنباله‌هاى لازمِ خواندن او اين
است که

136
00:17:50,950 --> 00:17:53,800
اين طرف بگويد «الله»! هيچ لزومى ندارد

137
00:17:55,710 --> 00:18:01,770
يک‌وقت شما تحت تأثير قرار ميگيريد يا شديداً زيبا
ميخواند

138
00:18:01,770 --> 00:18:06,410
يا شديداً مؤثّر ميخواند، بى‌اختيار حالا ميخواهيد
تشويق کنيد

139
00:18:06,460 --> 00:18:13,040
تشويق قرآن هم طبق آنچه معمول عربها است، «الله
الله» گفتن است

140
00:18:13,040 --> 00:18:17,500
البتّه آنها مخصوص قرآن [هم‌] نيست؛ آهنگ معمولى را
هم که ميخوانند الله الله ميگويند

141
00:18:21,230 --> 00:18:26,430
اين حالا اشکالى ندارد امّا اينکه بمجرّد اينکه
قارى شروع کرد

142
00:18:26,760 --> 00:18:33,050
به خواندن و ما از اينجا بنا کنيم «الله الله»، هيچ
لزومى ندارد

143
00:18:33,820 --> 00:18:41,370
من خواهش ميکنم خود شماها و در جلساتى که شماها
استاد آن جلسات هستيد

144
00:18:41,390 --> 00:18:45,290
و شرکت ميکنيد، سفارش کنيد که در گفتنِ «الله الله»
افراط نکنند

145
00:18:45,760 --> 00:18:49,610
آنجايى که واقعاً طرف، خيلى خوب ميخواند

146
00:18:49,870 --> 00:18:53,020
خيلى زيبا ميخواند، آنجا خب اشکالى ندارد تشويق کنند

147
00:18:53,440 --> 00:18:57,790
امّا اينکه از اوّل [طورى که‌] گاهى انسان فقط
انتظار دارد که

148
00:18:57,840 --> 00:19:01,100
تا گفت «اعوذ بالله من الشّيطان الرّجيم»، بگويند
«الله اکبر» [صحيح نيست‌]

149
00:19:02,270 --> 00:19:06,430
اميدواريم که خداوند ان‌شاءالله همه‌ى شما را با
قرآن محشور کند

150
00:19:07,370 --> 00:19:12,270
و دنيا و آخرتتان را به برکت قرآن آباد کند

151
00:19:12,320 --> 00:19:14,890
والسّلام عليکم و رحمةالله و برکاته‌