بسم‌الله‌الرّحمن‌الرّحيم
و الحمدلله ربّ العالمين و الصّلاة و السّلام علي سيّدنا و نبيّنا ابي‌القاسم المصطفي محمّد
و علي آله الاطيبين الاطهرين المنتجبين الهداة المهديّين المعصومين سيّما بقيّةالله في الارضين
خيلي خوشحالم از اين ديدار. غير از اينکه با جمع طلبه نشست‌وبرخاست کردن و گفت‌وشنود کردن
براي ما شيرين و لذّت‌بخش است، مطالبي که در اين جلسه گفته شد -چه آنهايي که اينجا دوستان بيان کردند
و نوشته‌هايشان را من گرفتم که ان‌شاءالله بعداً شايد بتوانم بيشتر تدقيق در آن بکنم
چه آن مطالبي که چند نفري از برادران عزيز ايستادند و به‌عنوان اعتراض يا به‌عنوان درخواست مطرح کردند
همه‌ي اينها مطالب خوبي بود و براي بنده خرسندکننده است
من وقتي نگاه ميکنم، شما را -جوانها را، طلبه‌هاي جوان را- نهالهاي قدکشيده‌ي بوستان امامت و ولايت ميبينم
بحمدالله اين نهالها قد کشيده‌اند؛ بعضي به ثمر رسيده‌اند، بعضي هم انسان را خاطرجمع ميکنند که به ثمر خواهند رسيد
از حرفها و از مجموع ديدار، انسان اين را احساس ميکند
وَ مَثَلُهُم فِي‌ الاِنجيلِ‌ کَزَرعٍ اَخرَجَ شَطئَه‌و فَئازَرَه‌و فَاستَغلَظَ فَاستَوﱝ‌ عَليٰ سوقِهٖ يُعجِبُ الزُّرّاعَ لِيَغيظَ بِهِمُ الکُفّار
اين نکته‌ي اخير خيلي مهم است. ايستادن شما بر روي پا، قد کشيدن شما
حجيم شدن معنوي شما، توانايي‌هاي گوناگون شما، هم زُرّاع را به شگفت مي‌آورد، هم آن کساني که اين بذرها را پاشيده‌اند
وقتي نگاه ميکنند و اين پيشرفتها را، اين فکرهاي نو را، اين چهره‌هاي اميدوار را مي‌بينند، خودشان به شگفت مي‌آيند
و مهم‌تر از اين، «لِيَغيظَ بِهِمُ الکُفّار» است، دشمنانِ شما را خشمگين ميکند؛ و اين[طور] بايد باشد
اگر ما ديديم رفتار ما جوري است که دشمنان دين، دشمنان اسلام، دشمنان حاکميّت قرآن
نسبت به ما خشمگين نيستند و از وجود ما ناراحت نيستند، بايد در مفيد بودن خودمان شک کنيم
اگر اميرالمؤمنين است و آن قاطعيّت و آن حرکت و مانند اينها، بايد [هم] کساني مثل معاويه يا عمروعاص يا ديگران از او خشمگين باشند
شما هم همين راه را داريد حرکت ميکنيد؛ لِيَغيظَ بِهِمُ‌ الکُفّار
الحمدلله انسان مشاهده ميکند که در حوزه‌ي علميّه، رويشهاي برجسته‌اي وجود دارد
مطالبي که گفتيد، من به دقّت گوش کردم؛ البتّه مجددّاً ان‌شاءالله بايستي
همين مطالبي که گفته شد را مرور کنم، نگاه کنم و اگر خداوند توفيق بدهد رويَش فکر کنم
ولي همين مقداري که الان شنيدم براي من خرسندکننده و اميدوارکننده بود؛ بسيار خوب بود
من دو سه نقطه‌ي کوتاه را بگويم؛ البتّه يادداشت‌هايي کرده‌ام که با شما درميان بگذارم
حالا اگر شد ان‌شاءالله بعضي‌ از آنها را هم در ميان ميگذارم- لکن اين دو سه نکته‌ي کوتاه را عرض بکنم
اوّلاً درس خواندن را دستِ کم نگيريد. اين حرفهايي که شما زديد، اين عبارات خوب
اين مطالب خوب، معنايش اين نيست که شما خوب درس خوانده‌ايد؛ معنايش اين است که شما خوش‌فکريد، خوش‌بيانيد
امّا آيا درس هم خوب خوانده‌ايد؟ از اين حرفها نميشود فهميد که شما خوب درس خوانده‌ايد. بايد خوب درس بخوانيد
من مشهد درس رسائل و مکاسب ميگفتم، هر چند وقت يک‌بار هم ما را ميگرفتند، زندان ميبردند، شاگردهاي ما متفرّق ميشدند
بعد که از زندان مي‌آمديم، درس را شروع ميکرديم، باز جمع ميشدند مي‌آمدند
شوق مبارزه و ملاحظه‌ي حال بنده -آن کتک‌خوريِ ويژه‌اي که ما آن روز از دستگاه داشتيم
گاهي آنها را نسبت به اين درسي که ما به آنها ميداديم، دچار ترديد ميکرد؛ حالا جزئيّات فرمايش شيخ
در مکاسب يا مثلاً کفايه که مراد از عبارت اين است [را وقتي ميگفتم]، من ميديدم دچار ترديدند
هميشه من به اينها ميگفتم: بچّه‌هاي عزيز من! بدانيد اگر درس نخوانيد نميتوانيد تأثيرگذار خوبي باشيد
به اينها ميگفتم بي‌مايه فطير است، بايد درس بخوانيد
اگر ميخواهيد افکارتان، پيشنهادهايتان، خصوصيّات برجسته‌اي که روحيّه‌ي شما بحمدالله از آن برخوردار است
در جامعه تأثير بگذارد، بايد باسواد باشيد، بايد درس بخوانيد، بايد ملّا باشيد
درس را جدّي بگيريد؛ نگوييد حالا دنيا دارد براساس پيشرفتهاي فنّي و فنّاوري و مانند اينها اداره ميشود
ما نشسته‌ايم داريم مثلاً فرض کنيد حاشيه‌ي ملّاعبدالله ميخوانيم يا فرض کنيد منطق مظفّر ميخوانيم! نه، اين منطق مظفّر را بايد بخوانيد
اين کتاب نحو را يا کتاب صرف را به‌عنوان مقدّمه بايد بخوانيد؛ اين کتاب فقه را و کتاب اصول را بايد بخوانيد
تا بتوانيد به‌عنوان يک روحاني -که حالا عرض خواهم کرد روحاني يعني چه- اثرگذار باشيد. بايد درس خواند
ما در بين روحانيّون کساني را داشتيم که ازلحاظ مبارزه چيزي کم نداشتند
امّا ازلحاظ علمي، نصاب لازم را نداشتند
اينها نتوانستند تأثير قابل توجّهي در پيشرفت اين مبارزه يا در ايجاد اين حرکت عظيم بگذارند
آن کسي توانست که -مثل امام- در حدّ نصاب کامل بود. درس بخوانيد! اين توصيه‌ي اوّل من است؛ درس را جدّي بگيريد
نکته‌ي دوّم اين است که شما انتقادهايي به حوزه داريد -حالا يا حوزه‌ي تهران يا کلّاً حوزه‌ي علميّه- خيلي خب
اين حوزه‌اي که شما ميخواهيد و به قول شما الان وجود ندارد، اين را شما به وجود بياوريد
حوزه را اراده‌ي شما و خواست شما به وجود مي‌آورد؛ بله، شما آن جايگاه مديريتّي
و پشتيباني‌هاي منابع مالي‌ را نداريد که بخواهيد مثلاً يک تصميمي بگيريد و فوراً عمل بکنيد
امّا تحقّق خواسته‌هاي مطلوب، صرفاً با داشتن يک مديريّت و داشتن منابع مالي به دست نمي‌آيد
حتّي گاهي با داشتن آنها [هم] به دست نمي‌آيد؛ چيز ديگري لازم است. آن چيز ديگر همان است که شما داريد
انگيزه، ميل، وضوحِ مطلوب و غايت مورد نظر؛ اينها لازم است. و بايد مبارزه کرد
بدون مبارزه هيچ چيز به دست نمي‌آيد، اين حوزه‌ي مطلوب را هم بايد با مبارزه به دست آورد
البتّه معناي مبارزه، [گفتنِ] «زنده باد مرده باد» نيست، معنايش مبارزه‌ي سياسي نيست
مبارزه] يعني تلاش، مجاهدت، گفتن، فکر کردن، همفکري کردن، متشکّل شدن
بنابراين، اين حوزه را شما درست کنيد. البتّه ما وظيفه داريم کمک کنيم به شما؛ آقايان مديران حوزه وظيفه دارند تسهيل کنند کارها را
امّا آنچه بايد در آينده به ‌وجود بيايد، سنگينيِ بارِ مسئوليّتِ آن را بر دوش خودتان احساس کنيد
شما هستيد که بايد اين کارها را انجام بدهيد؛ حالا ممکن است ده سال ديگر، پنج ‌سال ديگر، پانزده سال ديگر
نوبت شما بشود که نقش ايفا کنيد؛ به‌هرحال اين کار خواهد شد
و شما هستيد که ميتوانيد اقدام کنيد و کار کنيد. اين‌هم يک نکته
يکي از دوستان درباره‌ي حوزه گفتند که «ما به حوزه آمده ‌بوديم که اين کار بشود، آمده بوديم که آن کار بشود
من با اين تعبير مخالفم. نگوييد «آمده بوديم»؛ بگوييد «آمده‌ايم». «بوديم» يعني چه‌؟ بگوييد «ما آمده‌ايم براي اينکه اين کار بشود
يعني دوام حضور خودتان را در تعبيرتان هم بيان کنيد
در بيانات خودتان، آن عزم راسخ را، مثل يک رونده، مثل يک دونده
مثل يک پيماينده‌ي قاطع و مصمّمِ اين راه، همين‌طور عزم را شما نشان بدهيد و بگوييد
بگوييد «آمده‌ايم که اين کار بشود». بله، بايد هم بشود و خواهد هم شد؛ وقتي شماها تصميم بگيريد
پايش بِايستيد، حرف را پخته کنيد، حتماً انجام ميگيرد. البتّه اين را هم بدانيد که مقام عمل
با مقام فکر و مطالعه و طرّاحي و مانند اينها فاصله دارد
يک فاصله‌ي کاملاً معني‌دار و محسوسي دارد. خيلي از حرفهايي که ما ميزنيم
آرزوهايي است که بر زبان جاري ميشود در قالب جملات و کلمات؛ امّا همين آرزو را وقتي شما بخواهيد عمل بکنيد
تلاشهاي بسيار زيادي لازم دارد. اشتباه نکنيم ما؛ ميدان کار، ميدان عمل، ميدان واقعيّت
با عرصه‌ي ذهنيّت و مطالعه و تصوير ذهني، فاصله‌ي کاملاً آشکاري دارد
در مقام عمل، خيلي از کارها به اين آساني پيش نميرود
يکي از گرفتاري‌هاي ما در دوران دفاع مقدّس [همين بود]. بنده آن‌وقت رئيس‌جمهور بودم
در دفتر ما [جلسات نظامي] تشکيل ميشد؛ مي‌آمدند اين نقشه‌ها و کالک‌هاي نظامي را پهن ميکردند
و ميگفتند که ميخواهيم از اينجا حرکت کنيم، برسيم به اينجا
مثلاً فرض کنيد اين تعداد نيرو يا چيزهايي مانند آن لازم است
بعضي از دوستان ما که تدريجاً دست‌اندرکار جنگ شده بودند، نگاه ميکردند ميديدند از اينجا تا آنجا يک خطّ خيلي کوتاهي است
لذا] خيلي زود قانع ميشدند، قول ميدادند و تصميم ميگرفتند
درحالي‌که واقعيّتِ «از اينجا تا آنجا» يعني مثلاً فرض کنيد يک عمليّات رمضان
عمل فرق دارد؛ ميدان عمل با عرصه‌ي ذهن و فکر و مانند اينها تفاوت دارد؛ اين هم يک نکته که [خواستيم] عرض بکنيم
يک نکته‌ي ديگر اين است که بعضي از حرفهايي که ما ميزنيم، راجع به روحانيّت است
يعني مجموعه‌ي جامعه‌ي علمي‌ـ‌دينيِ ما که اسمش را ميگذاريم روحانيّت که يک طيفي است
از طلبه شروع ميشود و تا مراجع را شامل ميشود؛ توقّعاتي ابراز ميکنيم از روحانيّت
يک‌وقت اين‌جور است نگاه ما. يک‌وقت نه، مخاطبِ ما روحانيّت نيستند، [بلکه] حوزه‌هاي علميّه‌اند
حوزه‌هاي علميّه يعني پرورشگاه‌هاي روحانيان، محلّ پرورش علمي و فکري و روحي طلّاب؛ اين يک مقوله‌ي ديگر است
بعضي از چيزهايي که ما مخاطبمان را حوزه‌ي علميّه قرار ميدهيم، اموري است که مخاطبش حوزه‌ي علميّه نيست
مخاطبش کلّ روحانيّت است؛ به اين تفکيک توجّه کنيد
توقّعاتي وجود دارد که اين توقّعات مربوط به مجموعه‌ي روحانيّت است؛ حالا بِمافيهِم
مرجع تقليد يا مدرّس يا يک روحانيِ مسئولِ در تشکيلات کشوري و امثال اينها
يک‌وقت نه، توقّعاتِ مربوط به حوزه‌ي علميّه را مطرح ميکنيم
در اين جلساتِ اين‌جوري، اين دوّمي بيشتر مورد نظر است تا آن اوّلي، اگرچه اوّلي هم مهم است و راجع به آن هم حرفهايي داريم
دوستان! موضوعاتي را که مطرح کرديد، به نظر من خيلي خوب بود
دوستانِ ما مسائل اساسي را مطرح کردند
من از اينکه توجّهِ به اين نکات هست، واقعاً لذّت بردم و خدا را شکر ميکنم
که بحمدالله جوانهاي روحاني و طلبه‌ي ما اين‌جور با مسائلِ مهمِّ جاريِ زندگيِ کشور و جامعه مرتبطند
رويَش فکر ميکنند، بحث ميکنند. منتها اين را هم ما عرض بکنيم، انقلاب ادامه‌ دارد
اينکه بعضي‌ها اين‌جور القا کنند، اين‌جور بنويسند و بگويند که «خب انقلاب يک حادثه‌اي بود، تمام شد
برگرديم به زندگي عادي»، اين خيانت به انقلاب است؛ انقلاب تمام نميشود
من آن روز در اين جمعِ اين آقايانِ مسئولين گفتم
انقلاب، هنجارهاي گذشته را به هم ميريزد، هنجارهاي جديدي را در جامعه به وجود مي‌آورد
حفظ اين هنجارهاي جديد، تداوم انقلاب است؛ و اينها سخت است، اينها کارهاي مشکلي است
همان دستها و همان قدرتهايي که با اصل انقلاب با همه‌ي وجود مخالف بودند و کارشکني ميکردند
با همين تداوم هنجارهاي انقلابي [هم] مخالفت خواهند کرد، دشمني خواهند کرد؛ کمااينکه مي‌بينيد دارند ميکنند
بنابراين اگر انقلاب مبارزه لازم داشت تا به پيروزي برسد، امروز هم مبارزه لازم است
تا بتوانيم اين هنجارهاي انقلاب را تثبيت کنيم؛ بايد به نتيجه برسانيم تا جامعه بشود جامعه‌ي اسلامي
ما جامعه‌ي اسلامي نداريم، ما دولت اسلامي هم نداريم! از آن مراحل چندگانه‌اي که ما مطرح کرديم
هنوز در دولت اسلامي‌اش مانده‌ايم؛ بعد از دولت اسلامي نوبت جامعه‌ي اسلامي است
ما اين مراحل را در پيش داريم. ما توانستيم يک انقلاب اسلامي
يعني يک حرکت انقلابي- به وجود بياوريم؛ [بعد] توانستيم بر اساس آن، يک نظام اسلامي به وجود بياوريم
خيلي خب، تا اينجا توفيق حاصل شده که خب خيلي هم مهم است؛ لکن بعد از اين، ايجاد يک دولت اسلامي است
يعني [ايجاد] تشکيلات مديريّتيِ اسلامي براي کشور؛ ما در اين قضيّه هنوز خيلي فاصله داريم تا به مقصود برسيم
البتّه معنايش اين نيست که کسي احساس نااميدي کند؛ ابداً؛ داريم پيش ميرويم
با همه‌ي مخالفتها، با همه‌ي کارشکني‌ها، با همه‌ي دهن‌کجي‌هايي که ميشود
حرکت ميکنيم و پيش ميرويم بلاشک داريم
دلايل زيادي وجود دارد؛ لکن [هنوز] کار داريم، کار دارد؛ هنوز خيلي فاصله داريم تا اينکه بتوانيم يک دولت اسلامي به وجود بياوريم
بعد که دولت اسلامي به وجود آمد، آن‌وقت تازه نوبت [ايجاد] جامعه‌ي اسلامي است
خب، بنابراين بايد مبارزه کرد عزيزان من
آن روز هم در دوره‌ي قبل از انقلاب کساني بودند
که مبارزين را دوست ميداشتند امّا خودشان دست به هيچ بخشي از مبارزه نميزدند
اصلاً هيچ دامن را تر نميکردند، اصلاً نزديک ميدان مبارزه هم نميشدند؛ امّا [آن را] دوست ميداشتند و از مبارزين خوششان مي‌آمد
حالا کساني هم بودند که از مبارزين بدشان مي‌آمد
کساني هم بودند که با اينها دشمني ميکردند و با دشمن همکاري ميکردند -اينکه به جاي خود محفوظ
امّا داخل آدمهاي خوب، کم نبودند کساني که از مبارزين خوششان مي‌آمد امّا وارد ميدان مبارزه نميشدند
خب، اينها کاري نميکردند. بله، آن روزي که جبهه‌ي دشمن ضعيف شد و معلوم شد که
رژيم طاغوت رو به سقوط است، طبعاً آن سواد عظيم وارد ميدان شدند
که کار را يکسره کردند؛ امّا در دوران سختي مبارزه، مبارزين
همان] عدّه‌اي بودند که تلاش ميکردند و درون ميدان بودند. امروز هم همان‌جور
همچنان‌که آن روز مبارزه لازم بود و کنار نشستن و مبارزين را دوست داشتن کافي نبود
امروز هم مبارزه لازم است؛ نشستن و مبارزين را مدح کردن و تمجيد کردن، کافي نيست
بايد وارد شد. البتّه مبارزه‌ي امروز با مبارزه‌ي آن روز تفاوت ماهوي دارد
لکن مبارزه، مبارزه است؛ تلاش است، مجاهدت است. راه اين مبارزه را بايد پيدا کنيد
يک نکته هم در مورد پيشنهادهايي که ميشود -چند نفر از خانمها و آقايان پيشنهادهايي هم مطرح کردند
که حالا بايد ان‌شاءالله نگاه کنيم، به برادران و آقايان محترم مديريّت اين پيشنهادها عرضه بشود که بروند دنبال کنند
ان‌شاءالله نگاه کنيم ببينيم ميتوانيم تحقّق بدهيم يا نه- عرض بکنم؛ پيشنهاد عملي بايد داد
هر پيشنهادي که ميخواهيد بدهيد، نگاه کنيد ببينيد چقدر قابل عملي شدن است؛ برنامه‌ي منطبق با وضعيّت زمين بدهيد
اينجا هم من اشاره کنم به حرفي که باز همين پريروز
به اين آقايان مسئولين -چون [در آنجا] همين‌طور برنامه گفته ميشود برنامه‌ي چه، برنامه‌ي چه- [گفتم]؛ بنده به اينها گفتم برنامه
چيزي فراتر از هدف‌گذاري است؛ هدف‌گذاري، برنامه نيست
برنامه عبارت است از کشيدن راه، کشيدن جادّه به سمت مقصد؛ اين برنامه است، به اين ميگويند برنامه
اگر چنانچه شما جادّه‌اي که ميخواهيد بکشيد، خصوصيّات و مميّزات زمين را در نظر نگيريد
و خودتان را آماده نکنيد براي برخورد با اين خصوصيّات، خيلي زود دچار مانع ميشويد
ميرسيد به يک فرض کنيد ارتفاعي، ميگوييد نشد؛ خب از اوّل ميخواستيد فکرش را بکنيد که اين راه ارتفاع دارد
اين راه ارتفاعات صخره‌اي دارد، اين راه رودخانه دارد، پل لازم دارد
وقتي اينها را قبلاً پيش‌بيني نکرديد و در برنامه نگنجانديد و برنامه را بر اساس واقعيّت زمين تنظيم نکرديد، طبعاً گير ميکنيد
برنامه را با توجّه به واقعيّتها [بايد نوشت]؛ آن چيزي که واقعيّت است و ميشود عمل کرد
خب، وقت هم خيلي گذشته؛ من دو سه نکته عرض بکنم
يکي اينکه مجموعه‌ي روحانيّت -که شماها جوانهاي روحاني جزو بخش پُرشور و تأثيرگذارِ در حرکت روحانيّت هستيد
کارش ادامه‌ي کار انبيا است؛ با اين ديد بايد کار روحانيّت را نگاه کرد
درسي که شما ميخوانيد، برنامه‌اي که براي آينده‌تان ميريزيد، با اين نگاه باشد؛ شما دنباله‌روي کار انبيا هستيد
خب، کار انبيا در سوره‌ي مبارکه‌ي اعراف [چنين آمده
وَ اِليٰ عادٍ اَخاهُم هودًا قالَ‌ يٰقَومِ‌ اعبُدُوا اللَهَ‌ ما لَکُم مِن اِلٰهٍ غَيرُه‌
مسئله، مسئله‌ي توحيد است
حرکت انبيا، حرکت براي توحيد است؛ اصلاً اساس کار دعوت انبيا، دعوت به توحيد است
دعوت به توحيد فقط به معناي اين نيست که عقيده پيدا کنيد که خدا يک است و دو نيست و اين بتها يا اين خدايان
موجودي که هستند- ارزش الوهيّت ندارند؛ فقط اين نيست
عقيده‌ي به توحيد، يک پايه و استوانه‌ يا زمينه‌ي اساسيِ يک جهان‌بيني است که زندگي را ميسازد
عقيده‌ي به توحيد يعني جامعه‌ي توحيدي به وجود آوردن؛ جامعه‌اي که بر مبناي توحيد شکل بگيرد و اداره بشود
عقيده به توحيد اين است؛ اگر اين نبود، دشمني‌هاي با انبيا هم به وجود نمي‌آمد
وَ کَذٰلِکَ جَعَلنا لِکُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَيٰطينَ‌ الاِنسِ‌ وَ الجِنِّ‌ يوحي بَعضُهُم اِليٰ‌ بَعضٍ زُخرُفَ القَولِ غُرورًا
اين دشمني‌ها به‌خاطر اين است که انبيا آمدند، شکل جامعه را مورد اعتراض و تعرّض خودشان قرار دادند
يک شکل جديد را، يک هندسه‌ي جديد را براي شيوه‌ي زندگي بشر ارائه کردند
آن شيوه‌ي زندگي، همان حيات طيّبه است که يکي از برادرها اين آيه‌ي شريفه را تلاوت کردند
يٰاَيُّهَا الَّذينَ ءامَنُوا استَجيبوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسولِ اِذا دَعاکُم لِما يُحييکُم
حيات، حيات طيّبه است
مَن عَمِلَ صٰلِحًا مِن ذَکَرٍ اَو اُنثيٰ‌ وَ هُوَ مُؤمِنٌ فَلَنُحيِيَنَّهو حَيوٰ‌ةً طَيِّبَة‌
يعني فراتر از اين حيات ظاهري يک چيزي وجود دارد که به آن گفته ميشود حيات طيّبه، آن چيست؟ آن همين زندگي است
درحالي‌که با ايمان باشد. زندگي احتياج دارد به آب و به هوا و به
خوراک و به علم و به فنّاوري و به همه‌چيز؛ زندگي به همه‌ي اينها احتياج دارد
منتها اگرچنانچه بدون ايمان شد، اين حيات نيست؛ مرده است. اين را قرآن حيات نميداند
حيات آن‌وقتي است که اين مجموعه‌ي تحرّکات زندگي و عوامل زندگي همراه بشود با حيات؛ نور پيدا کند
مثل محيط ظلماني است که در آن نوري تابانده ميشود
اين شأن روحانيّت است. شما ميخواهيد حيات ببخشيد به جامعه‌ي بشري
اين طبعاً همان مشکلات انبيا را دارد، همان اجر نبوّتها را هم دارد، همان توفيقات انبيا را هم دارد
چون انبيا موفّق شدند، انبيا توفيق پيدا کردند
همه‌ي انبيا حتّي آنهايي که به شهادت رسيدند، حتّي آنهايي که قومشان آنها را انکار کردند، بالاخره حرفشان سبز شد
شما نگاه کنيد ببينيد حرف حضرت نوح و حضرت هود و پيغمبرهاي گوناگون که آن‌روز اين‌همه دشمن داشت
امروز در دنيا خواستگاران و طلبکاران و علاقه‌مندان و مريدان بي‌شمار دارد
خب، پس اين حرف زنده ماند، پيروز شد
آن‌روز با انکار مواجه شد امّا بعد بتدريج همين‌طور سلسله‌ي انبيا آمدند، حرف پيروز شد
پس کار شما کار پيغمبران است؛ هم حرفتان سبز خواهد شد و بلاشک پيش خواهد رفت، هم
توفيقات الهي شامل حالتان خواهد بود يعني خداي متعال کمکتان ميکند
اِنّا لَنَنصُرُ رُسُلَنا وَ الَّذينَ آمَنوا فِي الحَيوٰةِ الدُّنيا
خداوند نصرت ميکند شما را -اين هم يک بخش ديگر
و همچنين مثل انبيا بلاشک دشمنان و مخالفين و معارضيني هم خواهيد داشت، پس همان وضعيّت است
خود را براي آن آماده کنيد
همه‌ي شما هم جوان هستيد، بعد از اين ان‌شاءالله شايد شصت سال، هفتاد سال شما وقت داريد
که زندگي کنيد و کار کنيد و تلاش کنيد. خودتان را آماده کنيد براي پنجاه سال، شصت سال، هفتاد سال
تلاش کردن و کار کردن و زحمت کشيدن، و بدانيد
که در پايان اين راه، دنيا دگرگون خواهد شد بر اثر تلاش شما و بدون ترديد به سمت مطلوب پيش خواهد رفت؛ حتماً اين‌جور خواهد شد
يک نکته‌اي که من اينجا يادداشت کرده‌ام به شما بگويم، اين است که دوران کنوني
براي حوزه‌هاي علميّه و براي روحانيّت يک اختصاصاتي دارد، يک ويژگي‌هايي دارد که با دورانهاي قبل فرق ميکند
که اين اختصاصات به نفع روحانيّت است، در جهت توفيق روحانيّت است
يکي تشکيل نظام اسلامي است؛ نظام اسلامي وقتي تشکيل ميشود
يعني فضا اسلامي است. نه اينکه معارضت وجود ندارد؛ چرا، معارضه که هست، هميشه هست، باز هم خواهد بود
امّا جريان اصلي، جريان اسلامي است. آن روزي که ما در سنين شماها بوديم
جريان اصلي، جريان ضدّ اسلامي بود؛ نه غير اسلامي، [بلکه] ضدّ اسلامي بود
بنده در مشهد طلبه‌اي بودم که هم در حوزه درس ميگفتم، هم جلسه براي دانشجوها داشتم؛ مسجد پر ميشد از دانشجو، تفسير برايشان ميگفتم
با يک دوستي -خدا رحمتش کند- ميخواستيم بياييم تهران، داخل ايستگاه راه‌آهن قدم ميزديم تا وقت حرکت قطار بشود
آن جوانهايي که آنها هم مثل ما داشتند راه ميرفتند براي اينکه وقت قطار بشود
همين‌طور گُله‌به‌گُله بنده را مسخره ميکردند؛ آن رفيقي که با من همراه بود دانشگاهي بود، او خجالت ميکشيد
حالا آن کسي که بنده را مسخره ميکرد، نه دشمني‌اي با هم داشتيم، نه سابقه‌اي با هم داشتيم، نه بنده به او بدي‌اي کرده بودم
نه او احتمالاً سواد درستي [هم] داشت، امّا درعين‌حال اين کارش بود
روحانيّت -يعني يک طلبه‌ي جواني که حالا مشغول هم هست و درس هم ميخواند و درس هم ميدهد
بي‌دليل و بي‌جهت بايد مورد تمسخر قرار ميگرفت؛ فضا اين‌جوري بود
حالا مشهد قبّةالاسلام بود و اين‌جوري بود، تهران خيلي بدتر [بود]؛ تهران هم براي ما پيش مي‌آمد، براي خيلي‌ها پيش مي‌آمد
امروز اين‌جوري نيست؛ نه‌اينکه امروز طلبه و روحاني و عمامه‌به‌سر دشمن و مخالف و مسخره‌کن نداشته باشد؛ چرا
امروز هم هستند و هميشه هم خواهند بود -پيغمبران را هم مسخره ميکردند
لکن امروز جريان، جريان اسلامي است. اين يک خصوصيّت؛ اين به نفع شما است؛ از اين خصوصيّت هرچه ميتوانيد بايد استفاده کنيد
يک امتياز ديگرِ اين دوران اين است که در سطح جهان
يک احساس خلأ فکري و نياز به يک فکر جديد موج ميزند؛ در سطح جهان اين‌جور است
دل‌زدگي و سرخوردگي از «ايسم»هاي مختلف -چه «ايسم»هاي چپ، چه «ايسم»هاي راست
در بين کشورها و بين انديشمندان و بين جوانها بسيار زياد شده؛ يک حالت خلأ فکري [وجود دارد
حرف نو جا مي‌افتد. جمهوري اسلامي، هم در مسئله‌ي انسان، هم در مسئله‌ي جامعه، هم در مسئله‌ي سياست
حرفهاي نو دارد؛ اسلام حرفهاي نو دارد
ما اگر بتوانيم اين حرفهاي خودمان را حرفهاي نويي است در دنيا منتشر کنيم و به گوشها برسانيم
پذيرنده و طلبکار زياد خواهد داشت. اين يکي از خصوصيّات امروز است. يک روزي بود که اين‌جور نبود
يک‌ روزي» که عرض ميکنم، نه صد سال پيش، [بلکه] همين زمان جواني ما. فرض بفرماييد مارکسيسم
در بين جوانها در اغلب کشورها [رايج بود]؛ فقط در بعضي‌ از کشورها مثل آمريکا يا بعضي کشورهاي اروپا
به اين شدّت نبود امّا در اغلب کشورها جاذبه‌ي مارکسيسم [بود]؛ بخصوص در زمينه‌ي اقتصادي،جاذبه‌ي سوسياليسم
يک جاذبه‌ي همه‌گير بود؛ [حتّي] در کشورهاي اسلامي
در کشور خود ما و در بين علاقه‌مندانِ همين خطّ اسلامي
کساني بودند از معاريف -که اگر بگويم مي‌شناسيد؛ يعني همه‌تان مي‌شناسيد
که صريحاً با همين تعبير «سوسياليسم» از آن دفاع ميکردند و حمايت ميکردند
و ميل داشتند که فکر اقتصادي اسلامي را تطبيق بدهند با سوسياليسم يا آن را در غالب تعبيرات سوسياليسم بيان کنند
ما جلساتِ صحبت گوناگون و بحث و مباحثه و مانند اينها با بعضي از اينها داشتيم
امروز اين‌جوري نيست؛ امروز سوسياليسم شکست‌خورده است
و آن چيزي که به آن ميگفتند «سوسياليسم علمي»، غلط بودنش تقريباً براي همه ثابت شده
تفکّر مارکسيستي بکلّي منزوي شده
ليبراليسم -با آن معنايي که غربي‌ها برايش ميکردند در زمينه‌ي فرد و جامعه و مانند اينها- محکوم شده
خلأيي وجود دارد؛ يعني همه احساس نوميدي و سرافکندگي و سرخوردگي ميکنند
امروز جاي حرفهاي اسلام است؛ نظر اسلام نسبت به انسان، نظر اسلام نسبت به علوّ مسير انساني
و منتَهاي حرکت انسان -همين سفر الي‌الله- حرفهاي مهمّي است
نظر اسلام در مورد جامعه‌ي سياسي کشوري [يعني] همين مسئله‌ي مردم‌سالاري اسلامي
نظر اسلام در مورد مسائل گوناگون؛ اينها چيزهايي است که جاذبه دارد و اگر بخصوص به گوش
نسلهاي جوان دنيا برسد، مورد قبول قرار ميگيرد. اين‌هم يکي از خصوصيّات امروز است که ديروز نبود
يکي از خصوصيّات ممتاز ديگر امروز، آماده بودن وسايل رساندن پيام است؛ همين فضاي مجازي که
اين برادرمان به تفصيل و خيلي خوب بيان کردند و تعبير خوبي است که ايشان کرد و به ذهن بنده هم اتّفاقاً همين تعبير قبلاً رسيده بود
که «اسمش فضاي مجازي است درحالي‌که واقعاً فضاي حقيقي است
يعني اين فضا درون زندگي بسياري از مردم حضور دارد. خب همين فضاي مجازي يک ابزار است؛ يک ابزار بسيار کارآمد
براي اينکه شما بتوانيد پيامتان را به اقصيٰ‌ نقاط دنيا برسانيد، به گوش همه برسانيد
اين [امکان] ديروز نبود، امروز هست. يکي از امتيازات اين است
يکي از امتيازات، خلق سؤال است؛ سؤال خيلي چيز بابرکتي است
در گذشته اين‌همه سؤال خلق نميشد، به ‌وجود نمي‌آمد
اين خطا است که ما خيال کنيم سؤال و شبهه را دشمن هميشه به ‌وجود مي‌آورد؛ بله، گاهي هم دشمن يک سؤال يا شبهه‌اي را به‌ وجود مي‌آورد
امّا سؤال و شبهه از ذهن خلّاق انسان متولّد ميشود. جامعه‌ي جوان اهل درس و بحث و تحصيل
يعني همين مجموعه‌ي دانشگاهي و امثال اينها- همه‌ي اينها مزارع توليد سؤالند؛ اشکالي هم ندارد
شما خودتان هم همين‌جور هستيد؛ شما هم جوانيد، ذهن خلّاقي داريد
اين ذهن ميتواند سؤال به ‌وجود بياورد و البتّه همين ذهن ميتواند پاسخ به‌ وجود بياورد و براي سؤالها جواب ارائه بدهد
البتّه] در سؤالها متوقّف نمانيد! اين توصيّه‌ي من به شما است. در سؤالها متوقّف نمانيد
برويد سراغ جواب. همه‌ي سؤالها جواب دارد؛ لازم است که ذهن، کار کند، تلاش کند، فعاليّت کند و به جواب مناسب [برسد
البتّه در مورد جوابها هم سهل‌انديشي و سهل‌انگاري نبايد کرد؛ يعني هر سؤالي
با هر جوابي تناسب ندارد؛ پاسخ بايد پاسخ منطقي و محکم و صحيح باشد
يکي از امتيازات امروز، کثرت سؤالات است؛ سؤال زياد است. وقتي سؤال زياد بود
مسائلي که به‌ وجود مي‌آيد، ميدان را باز ميکند براي فعاليّت ذهني، براي عبور از مرزهاي علم؛ آن‌وقت آثار توليد ميشود
يک نويسنده‌ي متعصّب مصري سالها پيش يک کتابي عليه تشيّع نوشت به‌نام فجرالاسلام
که] در آن حرفهاي واقعاً غيرمنصفانه‌اي عليه تشيّع [بود
البتّه بعد دنباله‌ي آن ضحي‌الاسلام و ظهرالاسلام و عصرالاسلام و مانند اينها را هم نوشت. اينها همه را بنده آن‌وقت‌ها
در همان سالهاي اواخر [دهه‌ي] ۴۰ يا اوايل [دهه‌ي] ۵۰ خوانده‌ام
اين کتاب فجرالاسلام موجب شد که چند نفر از برجستگان علماي ما چند اثر برجسته به ‌وجود بياورند
يکي از آن آثار برجسته الذّريعة است؛ ذريعه‌ي آشيخ آقا بزرگ تهراني
يکي از آن آثار برجسته تأسيس‌الشّيعةلفنون‌الاسلام است؛ مال مرحوم صدر. همه‌ي اينها در مقابل فجرالاسلام [نوشته شد
گمان ميکنم يکي از آن آثار برجسته‌اي که تحت تأثير کار فجرالاسلام
نوشته‌ي احمد امين مصري- به ‌وجود آمد، کتاب مرحوم سيّدمحسن امين است؛ اين کتابِ شرح حال علما يا اعيان‌الشّيعة
خب، يعني يک مسئله ايجاد شد، براي پاسخ به آن مسئله چند کار مهم انجام گرفت که اگرچنانچه آن سؤال نبود
اين کارهاي مهم انجام نميگرفت. اين هم يک نکته
بنابراين امتيازات اين دوره امتيازات زيادي است؛ خدا را شکر کنيد که در اين دوره قرار گرفته‌ايد
و ميتوانيد از امتيازاتش استفاده کنيد
و آخرين توصيه‌ي من هم مسئله‌ي تقوا و ورع و عبادت است
عزيزان من! بدانيد اين راه احتياج دارد به تقوا
بدانيد بهترين تبليغ، تبليغي است که شخصيّت عملي شما
نسبت به آن اهداف و آرمانهاي شما انجام خواهد داد و اثري که خواهد گذاشت
مَن نَصَبَ نَفسَهُ لِلنّاسِ اِماماً فَليَبدَأ بِتَعلِيمِ نَفسِهِ قَبلَ تَعليمِ غَيرِه
اوّل روي خودمان بايد کار کنيم
اينکه در گذشته برخي از رؤساي مدارس، سحر ميرفتند، نگاه ميکردند ببينند کدام‌يک از طلبه‌ها دارد نماز شب ميخواند و کدام نميخواند
يعني مراقبت ميکردند که طلبه حتّي‌المقدور از نماز شب محروم نماند، خيلي حرف پُرمعنايي است
البتّه آن روز اين کار آسان‌تر بود؛ امروز با تلويزيون و سريالهاي تلويزيوني و از اينها حرفها، کار مشکل است
امّا اين کار مشکل را بايد شما انجام بدهيد
امروز شما جوانها، راه خدا، راه توسّل، راه دعا
راه بهره‌مندي از ادعيه‌ي زاکيه‌ي حضرت بقيّة‌الله (ارواحنافداه) را براي خودتان باز کنيد
راه استفاده‌ي از اين دعاهاي مأثوري که از ائمّه رسيده براي خودتان باز کنيد، از اينها استفاده کنيد
بعضي از دعاها واقعاً با سندهاي صحيح در روايات هست که انسان وقتي نگاه ميکند لذّت ميبرد
خود همين دعاهاي صحيفه‌ي سجّاديّه، همه از همين قبيل است
اين باب را براي خودتان باز نگه داريد؛ پرهيز از گناه، اساسي‌ترين کارها است
اوّلين توصيه‌ي اين کساني که در راه‌هاي سلوکي حرکت ميکردند و ما ارادت به اينها داشتيم و علاقه‌مند [اينها بوديم
به جوانها و ما -که آن‌وقت جوان بوديم- همين بود که ميگفتند سعي کنيد از گناه اجتناب کنيد
فَرِّق بَيني وَ بَينَ ذَنبِيَ المانِعِ لي مِن لُزومِ طَاعَتِک‌
که در دعاي شريف ابوحمزه [هست]، يعني اگرچنانچه انسان مبتلاي به گناه شد
اين گناه موجب ميشود که انسان لزوم طاعت را هم از دست بدهد؛ يعني ملازم با طاعت الهي هم نباشد
توفيقات از انسان گرفته ميشود؛ اين را در نظر داشته باشيد
نماز اوّل وقت، نماز با توجّه و با حضور قلب، تلاوت قرآن
اُنس با دعا و زيارت، اينها آن چيزهايي است که براي شما برادران عزيز، خواهران عزيز، جوانهاي عزيز من لازم است
اينها را بايستي در نظر بگيريد. آن‌وقت ان‌شاءالله به برکت درس خوبي که خواهيد خواند
و به برکت تقوا و پرهيزکاري‌اي که ان‌شاءالله رعايت خواهيد کرد
و به برکت اين ذهنهاي جوّال و فعّالي که شما داريد و امروز ما نمونه‌هايي از آن را مشاهده کرديم
جامعه‌ي علمي‌ - مذهبي ما که اسمش روحانيّت است، فرداي بمراتب بهتري از امروز ان‌شاءالله خواهد داشت
والسّلام عليکم و رحمةالله و برکاته