بسم الله الرّحمن الرّحيم
من خيلي خرسند شدم وقتي اطّلاع پيدا کردم که بنا است از مرحوم علّامه‌ي جعفري تجليل بشود
علّت هم اين است که نسبت به اين بزرگوار که يک عنصر بسيار فعّال
در زمينه‌هاي علمي و تبليغي و ديني و هنري و مانند اينها بودند
بعد از درگذشت ايشان کار مناسبي متناسب با شخصيّت ايشان انجام نگرفت
خب معمول اين است که بزرگان در يک جامعه‌اي -بهتر اين است که در زمان حياتشان
اگرنه لااقل بعد از وفاتشان- ياد اينها، نام اينها به نحوي گرامي داشته ميشود
که از هويّت علمي و ماهيّت وجودي حقيقي اينها که با مرگ از بين نميرود، ديگران استفاده کنند
و اين سنّت در بين ما هم بحمدالله رايج است. من نميدانم چرا نسبت به مرحوم
علّامه‌ي جعفري (رضوان‌الله‌تعالي‌عليه) ما به اين عادت هميشگي و رايج و دايرِ خودمان عمل نکرده‌ايم
لذا وقتي شنيدم که بنا است نسبت به ايشان کنگره‌اي تشکيل بشود و
تبريزي‌ها از سويي، فضلاي قم از سويي و مرتبطين علمي ايشان از سويي
دست‌اندرکار اين کار هستند، خرسند شدم؛ واقعاً حق همين است و اين کار به‌جا است
يکي از بارزترين خصوصيّات مرحوم علّامه‌ي جعفري، جامعيّت بود
يعني ايشان در يک رشته‌ي خاص منحصر نشده بود. در کارهاي طلبگيِ ماها، ايشان هم در فقه و هم در فلسفه کار کرده بود
در فقه، ايشان در تبريز شاگرد مرحوم آميرزا رضي تبريزي بودند. آميرزا رضي شاگرد آخوند بود؛ بنده ديده بودم مرحوم آميرزا رضي را
شخص اوّل از علماي تبريز بود؛ در يک برهه‌اي از زمان، شخص اوّل روحاني تبريز بود
آقاي جعفري در دوره‌ي جواني با ايشان مأنوس بودند، به درس ايشان ميرفتند و شاگرد ايشان بودند که خود ايشان قضايايي را
در مورد ارتباط با مرحوم آميرزا رضي نقل ميکردند براي ما. بعد هم ايشان ميروند نجف
خب چند سال در نجف به درس آقاي خويي، درس ديگر بزرگان و علي‌الظّاهر مرحوم آشيخ کاظم شيرازي ميرفتند
اينها خب [از آدم] فقيه ميسازد ديگر؛ يعني با اين‌جور درسها، کساني که دست‌اندرکار مسائل علمي و ديني هستند
حس ميکنند که اين فقيه [است]. بعد هم ايشان در زمينه‌ي مسائل فلسفي هم کار کرده بودند
و ازجمله‌ي خصوصيّات ايشان در اين بخشِ مربوط به فلسفه، توجّه به نظرات فلاسفه‌ي غربي بود
که از قديم، از همان دوره‌ي جواني که ما ايشان را در مشهد زيارت کرديم
به همين مسائل -حرفهاي هگل و مانند آن؛ اين چيزهايي که آن‌وقت هنوز معمول نبود
و از اينها هيچ‌کسي در حوزه‌هاي علميّه هيچ يادي نميکرد و بلد نبود يا
مرتبط نبود با اين مسائل- ايشان وارد بود و بحث ميکرد
من سال ۳۳ يا ۳۴ بود که ايشان را در مشهد ديدم؛ خب ما نوجوان بوديم
و ايشان تازه از نجف آمده بودند. در مشهد يک خويشاوندي داشتند
عمويشان در مشهد بود و به مناسبتي -که حالا [ذکر] جزئيّاتش لزومي ندارد
ايشان و برادرانشان در مشهد به‌اصطلاح يک جاپايي داشتند، يک حقّ آب‌وگلي در مشهد داشتند
به همين مناسبت ايشان آمدند مشهد و مدّتي -حالا يادم نيست چقدر- در مشهد بودند
مدرسه‌ي نوّاب که ما بوديم، جايي بود که ايشان به‌طور مستمر مي‌آمدند، ميرفتند، مي‌نشستند، حرف ميزدند
آن‌هم با آن بيان گرم و شيرين و لهجه‌ي زيبا؛ و کار ايشان جذّاب بود
آن کتاب ايشان که ارتباط انسان - جهان [نام داشت] -ايشان اصرار داشتند که نگوييد «انسان و جهان»، بگوييد «انسان - جهان
ايشان بخصوص اين را تأکيد کرد؛ خود من شنفتم از ايشان که ميگفت نه، «انسان و جهان» نيست
تازه جلد اوّلش چاپ شده بود؛ ايشان مي‌آوردند مدرسه‌ي نوّاب و بعضي از طلبه‌ها جمع ميشدند، ايشان شرح ميدادند که
اين کتاب اين است، اين را ميخواهيم بگوييم، اين کار را ميخواهيم بکنيم
البتّه بيان علمي ايشان بيان آساني نبود، کمااينکه بيانِ علميِ مکتوبِ ايشان هم بيان آساني نيست
لذا حالا بنده نميتوانم در مورد نظرات فلسفي ايشان حرفي بزنم و ادّعايي بکنم
کساني از دوستان که بيشتر مرتبط بودند، بيشتر ميتوانند [نظر بدهند]، لکن ايشان خب وارد بود، مطّلع بود
ايشان بسيار پُرکار بود. واقعاً شخصيّت آقاي جعفري (رحمة‌الله‌عليه) از‌اين‌جهت که هيچ بخشي از گستره‌ي عظيم علمي و فکري
ايشان را از بخش ديگر غافل نميکرد [برجسته بود]. حالا ملاحظه کنيد ايشان در آنِ واحد، هم شرح‌مثنوي دارد، هم شرح‌نهج‌البلاغه دارد
خب مثنوي و نهج‌البلاغه يک تفاوتهاي عمقي و جوهري با‌ هم دارند. ايشان يک شرح مفصّل براي مثنوي
بعد هم يک شرح مفصّل براي نهج‌البلاغه نوشته‌اند، و در اختيار افکار عمومي گذاشته‌اند
و از‌لحاظ ادبي و هنري هم همين‌جور بود؛ ايشان روحاً يک انسان هنرمند بود و هنر‌شناس
من يادم هست اوايل انقلاب، يک جلسه‌ي کوچکي هفته‌اي يک بار يا دو هفته‌اي يک بار تشکيل ميشد
که بنده هم با همه‌ي گرفتاري‌هاي فراواني که داشتم، سعي ميکردم شرکت کنم
ايشان در تهران پاي ثابت آن جلسه بودند؛ شعرهايي خوانده ميشد
شعرهاي مشکلي هم گاهي خوانده ميشد، [امّا] ايشان آن‌چنان مسلّط
بر فهم شعر و شعرفهمي و شعرشناسي و مانند اينها بود که من تعجّب ميکردم
معروف است کساني که حافظه‌ي خوبي دارند، ازلحاظ فکري عمق ندارند؛ آنهايي [هم] که از لحاظ فکري عمق دارند، حافظه‌ي خوبي ندارند
ميگويند اين دو با هم نميسازد. آقاي جعفري غلط بودن اين فکر را اثبات کرده بود
يعني آدم فکوري بود، متفکّر بود و حافظه‌ي فوق‌العاده‌اي [هم] داشت؛ يعني واقعاً و حقيقتاً حافظه‌ي ايشان جزو عجايب بود
ما در مشهد يک سفر ييلاقيِ پياده‌رَوي‌اي داشتيم با
مرحوم آقاي جعفري و سه نفر ديگر از دوستان -که پنج نفر بوديم
يک نفر از آن دوستان حيات دارد و آن سه نفر ديگر که ازجمله خود ايشان باشند، از دنيا رفته‌اند
در اين ييلاقات مشهد پياده‌رَوي ميکرديم روي اين کوه‌ها و صحبت [ميکرديم]؛ آقاي جعفري نميگذاشت آدم
طول راه را حس کند، از بس خوش‌صحبت و گرم
و مسلّط و حاضريراق در همه‌ي بحثها بود
آن‌وقت ازجمله، حافظه‌ي ايشان [عجيب بود]. آدم يک اشاره به يک شعري ميکرد [بقيّه را ميخواند
من يادم هست به يک مناسبتي صحبت منوچهري شد، من يک اشاره کردم، گفتم بله «الا کجاست جمْل بادپاي من
يک مصرع از يک قصيده [را خواندم]. ايشان شروع کردند قصيده را از اوّل تا آخر خواندن؛ از حفظ
عني ايشان اين‌جوري بود؛ حافظه، حافظه‌ي فوق‌العاده و همه‌چيزحاضر
ازجمله‌ي خصوصيّات ايشان، احساس مسئوليّت نسبت به
گستردن معارف اسلامي بود. ايشان اهل سخنراني [بود
و خب لهجه‌ي شيريني هم داشت و زبان گويايي هم داشت
از قبل از انقلاب من يادم هست ايشان دعوت ميشدند؛ ما آن‌وقت مشهد بوديم. مشهد گاهي بعضي از جلسات خاص
ايشان را دعوت ميکردند و از تهران مي‌آمدند؛ در خود تهران، در جاهاي ديگر، بعد از انقلاب هم که فراوان
ايشان جلسات داشتند براي جوانها، براي دانشجويان، براي اساتيد
براي علما، براي عامّه‌ي مردم و به تبليغ و ترويج معارف ديني ميپرداختند
يعني سطح علمي و جايگاه فکري و علمي ايشان مانع از اين نميشد که ايشان بيايد در سطح افکار مخاطبين خودش و بحث کند
ازجمله‌ي خصوصيّات ايشان، که واقعاً خصوصيّات مثبت در ايشان خيلي زياد بود
يکي آن تعصّب ديني بود. ايشان بشدّت نسبت به مسائل ديني
متعصّب و پايبند بود و نسبت به انحرافاتي که در گفتار و افکارِ بعضي بُروز ميکرد، حسّاس بود و برخورد صريح ميکرد
خب با ايشان هم زياد دشمني کردند و حتّي به ايشان اهانت کردند، امّا درعين‌حال ايشان در اين ميدان
سخت ايستاده بود. و حقّاً و انصافاً آقاي جعفري (رضوان‌الله‌عليه) يک عنصر و يک شخصيّت برجسته‌اي بود
انسان صبوري [هم] بود. با همه‌ي اين خصوصيّات روحي و ظرافتهايي که داشت
انسان صبوري بود. مصائبي براي ايشان پيش آمد، صبيّه‌ي ايشان از دنيا رفت، [همچنين] همسر ايشان
يعني مشکلاتِ اين‌جوري هم در زندگي داشتند، درعين‌حال ايشان قرص و محکم؛ مرد قوي و مرد صبور و پرمقاومتي بود
اميدواريم ان‌شاءالله خداوند متعال به شماها توفيق بدهد که بتوانيد
روي افکار ايشان کار کنيد. يعني اين را ما بايد ياد بگيريم از غربي‌ها که
شخصيّت‌هاي فکري خودشان و برجستگان خودشان را رها نميکنند. حالا فقط شرح‌حال‌گويي نيست
بلکه توصيف افکار و جوانب گوناگون افکار آنها مورد توجّه آنها است
کتابهايي فراوان و متعدّد مينويسند درباره‌ي آنها، نقّادي ميکنند؛ بعضي مخالفت
بعضي تأييد، بعضي استدلال؛ اين کارها بايد انجام بگيرد نسبت به بزرگان فکري ما ازجمله مرحوم آقاي جعفري
که اميدوارم ان‌شاءالله اين بزرگداشتي که شما ترتيب داده‌ايد
بتواند اين کار را، اين حرکت را به راه بيندازد و خود آقاي جعفري و افکار ايشان را از غربت خارج کند
به‌هرحال ما، هم از همه‌ي شما آقايان محترمي که دست‌اندرکار هستيد تشکّر ميکنيم
هم از تبريزي‌ها، هم از فضلاي قم، هم از فضلاي تهران
از همه‌ي کساني که دست‌اندرکار اين کار هستند متشکّريم
والسّلام عليکم و‌ رحمة‌الله و برکاته