BULUĞA ERMEMİŞ ŞAHISLARIN HUMUSLARI

ÇOCUKLARIN HUMUS VE ZEKATLARI

312-Acaba henüz buluğa ermemiş olan çocuklara humus ve zekat vacip olur mu?

Cevap: Buluğa ermemiş çocuğun mallarına zekat vacip olmaz. Ama onun malına humus düşerse (örneğin madeni veya harama karışmış helal malı olursa) onun şer'i velisine humusunu ödemek vacip olur. Ama çocuğun mallarıyla ticaret yapılırsa veya çocuğun kazancı olursa bunların humusunu ödemek çocuğun velisine vacip değildir. Eğer bu karlar çocuk buluğa erinceye kadar kalırlarsa ihtiyatı vacip gereği buluğa erdikten sonra çocuğun kendisinin humusu ödemesi vaciptir.

313-Acaba çocukların kazançlarına humus düşer mi?

Cevap: Farz ihtiyat gereği bu çocuklar buluğa erdikten sonra eğer buluğa ermeden kazandıkları kazançlar hala ellerindeyse onun humusunu vermeleri gerekir.

ŞEHİT ÇOCUKLARININ SERMAYELERİNİN HUMUSU

314-Şehit ailelerini koruma kuruluşunun küçük şehit çocuklarına verdiği paralardan ve bazı şehitlerin geçinmek için sahip oldukları işyeri veya tarlanın gelirlerinden şehit çocukları için biriktirmiş bulunuyoruz. Bu biriktirilen paraların bir kısmı bazen onların zaruri ihtiyaçları için kullanılmaktadır. Acaba bu kar ve verilen maaşlardan biriktirilen paralarda humus var mıdır, yoksa büyüyünceye kadar bu mallarda humus yok mudur?

Cevap: Aziz şehit çocuklarına babalarından miras kalan ve şehit kurumu tarafından verilen mallarda humus yoktur. Ama şehit kurumu ve mirastan kalan malların karı çocuklar buluğa erinceye kadar ellerinde kalırsa ihtiyatı vacip gereği kendileri onun humusunu vermeleri gerekir.

BULUĞ ÖNCESİ HEDİYENİN KARININ HUMUSU

315-Ben 10 yaşında bir kız çocuğuyum. 2004 yılının eylül ayında mükellef oldum ve o günden beri aldığım bütün bayram harçlıklarını ve bana verilen hediyeleri anne ve babam bir bankada biriktirmişler ve bir miktar da üzerine kar gelmiştir. Bu Eylül’de mükellef olmamın üzerinden bir yıl geçmiş olacağından humus hesabımı nasıl yapabileceğimi bilmek isterdim.

Cevap: Soruda ki durumda mükellef olmadan elde ettiğiniz kar mükellef olduktan sonra da elinizde kaldığı için ihtiyat gereği onun humusunu vermeniz size vaciptir. Aynı şekilde buluğa erdikten sonra elde ettiğiniz karın da humusunu vermeniz size vaciptir.

ŞUURUNU KAYBEDEN BİRİSİNİN HUMUSUNUN VERLİMESİ

316- Sağlığı yerinde olan birisi oğluna bir miktar para vererek onu humus olarak ödemesini ister. Çocuk humusu ödemek isterken babasının şuurunu kaybattiğini öğrenir. Acaba bu para humus olarak kabul edilebilir mi?

Cevap: Eğer şuurunu kaybeden baba mükelleflikten çıkacak durumdaysa onun kendi mallarında humus ve benzeri tasarruflarda bulunması sahih değildir. Ama bu durumda olan birisi ölürse varisler kalan mallarda tasarrufta bulunabilmek için onun humusunu ayırıp ödmek zorundadırlar.

ALTINCI FASIL İLE İLGİLİ BAZI NOKTALAR VE ÖZETLER HUMUS HAKKINDA FARKLI MESELELER

Humus meselelerini bilen ancak kendi malında humus olup olmadığını bilmeyen şahsın bir vazifesi yoktur. Fakat oluşan şüphe meseleyi bilmemesinden kaynaklanıyorsa, araştırması farzdır.

-Şahsın, ona emanet verilen paranın humusunu ödemesi farz değildir.

- İslam Cumhuriyeti kanun ve kurallarına göre belirlenmiş olan vergilerin kendilerine şamil olduğu şahısların bu vergileri vermeleri vaciptir ve verilen bu vergiler o yılın giderlerinden sayılır. Ama bu vergiler humus yerine geçmezler ve mükelleflerin ihtiyaçtan arta kalan mallarına humus vermeleri vaciptir.

-Taklit mercinin vekiline yapılan humus ödemesinden sonar şahıs, onu tekrar alamaz ve onda tasarruf edemez.

-Banka işlemleri aracılığıyla yapılan humus ödemesinde bir sakınca yoktur.

-Büluğa ermemiş kimsenin malına humus düşerse (örneğin bir madeni olur veya malına haram karışırsa), şer’I hakime humusun ödenmesi farzdır. Ancak onun malıyla yapılan ticaretten veya elde ettiği kardan humusu, şer’I hakime ödemesi farz değildir. Farz ihtiyat gereği elde edilen kar, kaldığı zaman o kârın humusunun ödemesi büluğa ermemiş çocuğun kendisine aittir ve teklif yaşına eriştiği zaman farz olur.

-Eğer birisi aklını yitirirse, onun kendi malında humusu ödemeye yönelik tasarruf etmesi sahih değildir. Ancak böyle birisi ölürse, varisi mirasta tasarruf edebilmesi için onun humus borcunu mirastan ayırmalı ve ödemelidir.