پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

موضوعات

پرسش و پاسخ

ارتباط با پایگاه PDF
در حین نماز جماعت برخی از افراد که دیر به نماز می رسند، برای این که پیش نماز در رکوع صبر کند تا آنها به جماعت برسند با صدای بلند اذکاری نظیر یا الله، ان الله مع الصابرین و ... را می‌گویند. با توجه به این که این اذکار در حین برقراری نماز جماعت با صدای بلند گفته می‌شود و احتمال دارد حواس نمازگزاران را پرت کند. آیا از لحاظ شرعی این کار درست است؟ وظیفه پیش نماز در این مواقع چیست؟ آیا باید اعتنا نکند یا این که صبر کند؟
گفتن این اذکار اشکالی ندارد و اگر امام جماعت در رکوع بفهمد کسی تازه رسیده و می خواهد اقتدا کند، مستحب است رکوع را دو برابر معمول طول دهد و سپس برخیزد؛ اگرچه بفهمد کس دیگری هم برای اقتدا وارد شده است.
در منازل مسکونی که تعداد طبقات آن به اندازه ای است که باید برای تأمین آب مصرفی از پمپ آب استفاده کرد؛ به دو صورت اجرا می‌گردد:
حالت اول: بعد از کنتور، تانکری نصب نموده و در خروجی تانکر، پمپ آب نصب می‌گردد.
حالت دوم: بدون گذاشتن تانکر، پمپ مستقیم بعد از کنتور، به لوله اصلی متصل است؛ که در حالت دوم احتمال افت فشار در لوله اصلی و بلوک‌های ساختمانی مجاور وجود دارد.
آیا می‌توان هر دو روش را استفاده کرد؟
ج1) اشکالی ندارد.
ج2) اگر استفاده از پمپ، مخالف قوانین و مقررات باشد، نصب و استفاده از پمپ فشار جایز نیست.
دو نفر از دوستان بنده به دلیل اختلاف با یکدیگر، اخیراً با هم دعوا کردند و در حین دعوا، طرف اول به طرف دوم فحاشی نموده و او را تهدید کرد و بنده هم شاهد این ماجرا بودم؛ حالا طرف دوم از بنده خواسته که در دادگاه علیه طرف اول شهادت بدهم. آیا از نظر شرعی، بنده وظیفه ای در قبال این موضوع دارم؟ آیا می توانم به خاطر جلوگیری از ناراحتی و احتمال قطع رابطه دوستی طرف اول با خودم، برای شهادت دادن حاضر نشوم؟
به طور کلی اگر در جایی احقاق حق مؤمن، موقوف بر شهادت دادن باشد، بر شاهد واجب است در دادگاه حاضر شود و شهادت به حق دهد و تشخیص موضوع بر عهده شخص مکلف است.
در برخی موارد، زائران بیت الله الحرام یا سایر مسافران، وقت نماز در هواپیما هستند، با توجه به اینکه نماز در هواپیما معمولاً مانع استقرار و طمانینه نیست، در صورتی که سایر شرایط، مثل قیام و قبله و رکوع و سجود مراعات شود، آیا در صورت علم یا احتمال این که پیش از اتمام وقت نماز به مقصد می رسند و می توانند نماز را پس از پیاده شدن از هواپیما بخوانند، نماز در هواپیما کفایت می کند یا باید تاخیر بیندازند؟ و در صورتی که نماز را در آن حال خواندند و پیش از اتمام وقت نماز پیاده شدند، اعاده لازم است یا نه؟
با تمکن از استقرار و استقبال قبله، نماز صحیح و مجزی است، بلکه جهت درک فضیلت اول وقت، افضل است.
گاهی سر گاو یا گوسفند بین نرده‌های ماشین و یا ستون‌ها و یا نرده‌های ساختمان و... گیر می‌کند و امکان ذبح صحیح حیوان به علت عدم دسترسی کامل به محل ذبح و احتمال خفگی حیوان در اثر فوت وقت، نیست؛ در این شرایط:
1. اگر گلوی حیوان بریده شود، منتها چون امکان ذبح صحیح نبوده، از پایین جوزه بریده شود ولی چهار رگ قطع نشود؛ آیا حیوان حلال است؟
2. آیا در صورت صحیح نبودن مورد قبل، می‌توان مانند حیوانی که در چاه افتاده با وارد کردن ضربه با چاقو به سایر اعضای حیوان آن را حلال کرد؟ اگر راه صحیح دیگری وجود دارد بفرمایید؟
ج1و2) در موارد یاد شده اگر خوف مردن حیوان است و رعایت شرط رو به قبله بودن و شرط بریدن رگ‌های چهارگانه ممکن نیست؛ این شرایط ساقط است و لازم نیست رعایت شود؛ اما بقیه شرایط مانند گفتن بسم الله و استفاده از چاقوی آهنی و مسلمان بودن ذابح، باید رعایت شود و در این صورت، حیوان حلال می‌شود.
اگر بدهکار قصد پرداخت بدهی را داشته باشد و امکان دسترسی به بدهکار هم باشد و یا احتمال عقلائی نسبت به پیدا کردنش وجود داشته باشد، ولی تحقیق و جستجو از طلبکار هزینه ها یا سختی های نامتعارفی دارد مثل اینکه باید بدهکار چند شهر را دنبال طلبکار بگردد یا به کشور دیگری سفر کند و یا ده ها فرد یا محیط را مورد بررسی قرار دهد در این حال:
الف) ـ اگر بدهکار در پرداخت بدهی کوتاهی نکرده آیا انجام این امور بر او واجب است؟
ب) ـ اگر بدهکار در پرداخت بدهی کوتاهی کرده آیا انجام این امور بر او واجب است؟
ج) ـ در هر یک از دو فرض قبل اگر میزان بدهی کم باشد یا این هزینه جستجو بیشتر از میزان بدهی باشد، آیا تحقیق واجب است؟
در صورتی که رساندن مال به طلبکار ممکن باشد باید آن را انجام دهد (به صاحبش برساند)؛ مگر در صورت ضرر فاحش یا حرج و در این صورت دَین باقی می ماند و باید خود یا وصیّش (در صورت موت بدهکار) هر گاه رفع حرج یا ضرر شد اداء کنند و هر گاه اداء ناممکن شد از طرف او صدقه بدهند و هر گاه بعد از صدقه، طلبکار در دسترس واقع شد، تدارک کنند؛ البته در صورت ظلم و غصب از روی علم و عمد، بدهکار مأخوذ با شق (سخت ترین) احوال است.
در استفتائات رهبری آمده، شخصی در مورد حجیت قول بچه غیر بالغ در مورد آب کشیدن شی نجس سوال می کند و در جواب گفته می شود که قول بچه ممیز نزدیک بلوغ معتبر است. حال سوال من این است که اگر بچه ای داشته باشیم که در زمینه طهارت و نجاست ممیز است و نزدیک بلوغ هم نیست و ما یقین داریم که آن شئ نجس را آب کشیده اما یقین نداریم که آن را به درستی آب کشیده یا نه، هرچند که احتمال خیلی زیاد هم می دهیم که درست آب کشیده، در این صورت رعایت احتیاط در مورد آن شئ لازم است یا خیر؟ مثلاً این بچه هر وقت به دستشویی می رود یقین داریم که خودش را آب می کشد اما در عین حال در مورد درست آب کشیدن آن یقین صد در صدی نداریم هر چند که گمان نزدیک به یقین داریم که خودش را به درستی آب کشیده، در این صورت باید این طفل را پاک دانست یا باید خودمان او را آب بکشیم؟
در فرض سؤال چنانچه تطهیر او موجب یقین یا اطمینان شما به پاکی گردد، کفایت می کند و الاّ اعتباری ندارد.
کارورز پزشکی (اینترن) و مرد هستم و در بخش زنان و زایمان کار می کنم؛ در استفاتائات برای آموزش پزشکی گفته شده که تنها ضرورت حفظ جان بیماران آینده، ملاک لمس و نگاه است و دستور استاد و کوریکولوم آموزشی ملاک نیست. با توجه به تعداد زیاد ماماها و مراکز بهداشت، این احتمال که پزشک مرد، بخواهد زایمان اورژانسی کسی را انجام بدهد (آن هم طبیعی) کم است ولی محتمل است؛ با توجه این که گاهی اوقات آنقدر فرصت کم است که شاید تا آمدن ماما یا متخصص زنان بچه بدنیا بیاید و من به عنوان پزشک مرد، موظفم جهت حفظ جان مادر و فرزند، وارد عمل شوم، آیا جایز است برای یادگیری تحت نظر متخصصین، روی بیماران بیمارستان آموزشی، زایمان طبیعی (که مستلزم لمس و نگاه است) را یاد بگیرم؟
تحصیل و فراگیری علم پزشکی از طریق معایناتی که فی‌نفسه حرام هستند، در مواردی که یادگرفتن این علم و شناخت راه‌های درمان بیماری‌ها متوقف بر آن باشد، اشکال ندارد؛ مشروط بر اینکه دانشجو اطمینان داشته باشد که توانایی نجات جان انسان‌ها در آینده متوقف بر اطلاعاتی است که از این طریق به ‌دست می آید و همچنین مطمئن باشد که در آینده در معرض مراجعه‌ی بیماران بوده و مسئولیت نجات جان آنان را بر عهده خواهد داشت.
عادت ماهانۀ من، بین نُه و ده روز، متغیر است. در مواردی که یقین به نُه یا ده روز بودن عادت معینی ندارم، تکلیف بنده چیست؟ آیا باید بنا را بر عادت بگذارم یا تکلیف دیگری دارم؟
اگر زن پیش از ده روز پاک شود و احتمال دهد که در باطن، خون هست، باید قدری پنبه داخل فرج نماید و کمی صبر کند و بیرون آورد؛ اگر پاک بود، غسل کند و عبادت های خود را به جا آورد ولی اگر پاک نبود، اگر چه به آب زرد رنگی هم آلوده باشد، چنانچه پیش از ده روز پاک شد، غسل کند و تمام خون ها حکم حیض را دارد؛ ولی اگر خون او از ده روز گذشت، در فرض سؤال، در صورتی که رنگ خون ها مختلف باشد، مثلاً مقداری سیاه یا قرمز و مقداری زرد باشد، باید آنچه طبق صفات خون حیض بوده است را حیض قرار دهد و مابقی استحاضه است مشروط به این که آن چه که دارای صفات حیض است، کمتر از سه روز و بیشتر از ده روز نباشد و به شرط آن که پس از خونی که دارای صفات حیض نبوده و از ده روز کمتر است، خون دیگری که دارای صفات حیض باشد، نبیند. و اگر خون به یک‎ رنگ بود، چنانچه خویشانی که عادتشان یکسان باشد، ندارد بنا بر ‎احتیاط (واجب) باید هفت روز از هر ماه را حیض و بقیه را استحاضه قرار دهد. و اگر خویشانی مانند مادر، خواهر، خاله، عمه و غیر این ها دارد و می داند که ‎عادت آنها یکسان است، زن مبتدئه باید به آنها رجوع کرده و مقدار عادت آنها را برای ‎خود حیض قرار دهد. اما زنی که عادتی پیدا نکرده اگر نزدیکانی بدان صورت که گفته شد دارد و عادت آنها کمتر یا بیشتر از هفت روز باشد باید در مقدار تفاوت بین عادت آنها و هفت روز، احتیاط را ترک ننموده و جمع بین وظایف زن حائض و مستحاضه نماید.
1. حکم زن حائض در زمانی که از مدینه به مسجد شجره برای محرم شدن می‎رود، چیست؟
2. همچنین برای طواف و نماز طواف و انجام اعمال چه کند؟
ج1) زن حائض می‌تواند در حال عبور از مسجد محرم شود به شرطی که مستلزم توقف در مسجد نباشد. ولی اگر مستلزم توقف در مسجد باشد - هرچند بر اثر ازدحام و مانند آن - و نتواند احرام را تا برطرف شدن عذر به تأخیر بیندازد، باید از جُحفه یا مُحاذات آن محرم شود و جایز است با نذر از هر مکان دیگری قبل از میقات محرم شود.
ج2) اگر بنا دارد حج تمتّع انجام دهد، چنانچه هنگام رسیدن به میقات، مبتلا به عادت ماهانه باشد، اگر احتمال بدهد تا پیش از ضیق وقت برای احرام حج تمتع، پاک می‌شود و می‌تواند پس از غسل کردن، اعمال عمره تمتع را انجام دهد، سپس با احرام حج، وقوف در عرفات را از اول ظهر روز عرفه درک کند، واجب است در میقات، به عمره‌ تمتع مُحرم شود؛ سپس اگر پاک شد و وقت کافی برای انجام اعمال عمره و درک وقوف اختیاری در عرفات را داشت، باید همین کار را انجام دهد و اگر اتفاقاً پاک نشد یا وقت کافی برای انجام اعمال عمره تا وقت درک وقوف در عرفات را نداشت باید با همان احرام عمره‌ تمتع، عدول کند به حج اِفراد و پس از آن، عمره‌ مفرده انجام دهد. و این عمل او، مُجزی از حج تمتع است.
اگر در میقات یقین دارد که نمی تواند عمره تمتع را در وقت خود انجام دهد، می تواند به نیت حج افراد محرم شود و نیز می تواند به قصد ما فی الذمه محرم شود، ولی در صورت اول اگر زودتر از موعد مقرر پاک شود، لازم است برای عمره تمتع بار دیگر محرم شود و اما در صورت دوم اگر پیش از موعد پاک نشد، احرام او برای حج خواهد بود و اگر پیش از موعد پاک شد، با همان احرام می تواند عمره تمتع بجا آورد.
اگر خانمی در ایام حج تمتع، حائض باشد و تا زمان بازگشت به ایران پاک نشود، کدامیک از اعمال حج را نمی‌تواند به جا آورد؟ برای این اعمال، چه وظیفه‎ای دارد؟
زنی که بنا دارد حج تمتّع انجام دهد، چنانچه هنگام رسیدن به میقات، مبتلا به عادت ماهانه باشد، اگر احتمال دهد تا پیش از ضیق وقت برای احرام حج تمتع، پاک می‌شود و می‌تواند پس از غسل کردن، اعمال عمره تمتع را انجام دهد، سپس با احرام حج، وقوف در عرفات را از اول ظهر روز عرفه درک کند؛ واجب است در میقات به عمره‌ تمتع مُحرم شود، سپس اگر پاک شد و وقت کافی برای انجام اعمال عمره و درک وقوف اختیاری در عرفات را داشت، باید همین کار را بکند. اما اگر اتفاقاً پاک نشد یا وقت کافی برای انجام اعمال عمره تا وقت درک وقوف در عرفات را نداشت؛ باید با همان احرام عمره‌ تمتع، عدول کند به حج اِفراد و پس از آن، عمره‌ مفرده انجام دهد. و این عمل او مُجزی از حج تمتع است.
اگر اطمینان دارد تا وقت احرام برای حج و درک وقوف عرفات پاک نمی‌شود؛ یا اگر پاک شود، وقت کافی برای انجام اعمال عمره تا درک وقوف عرفات را نخواهد داشت؛ در این صورت باید در همان میقات به قصد ما فی‌الذّمه و یا حج اِفراد مُحرم شود؛ و پس از انجام اعمال حج، عمره‌ مفرده به‌ جا آورد. و عمل وی مُجزی از حج تمتع خواهد بود.
ولی اگر هنگام احرام در میقات، پاک بود؛ سپس در بین راه، یا در مکّه‌ مکرّمه، پیش از انجام طواف عمره و نماز آن یا در اثنای طواف، پیش از اتمام شوط چهارم، عادت ماهانه برایش عارض شد؛ و تا وقت انجام اعمال عمره و درک وقوف اختیاری عرفه، پاک نمی‌شود؛ در این صورت، مخیّر است بین این که با همان احرام عمره‌ تمتع به حج اِفراد، عدول نماید؛ و پس از انجام حج اِفراد، عمره‌ مفرده انجام دهد؛ که این عمل او مُجزی از حج تمتع است؛ و بین این که طواف عمره و نماز آن را رها کند؛ و با انجام سعی و تقصیر، از احرام عمره خارج شود؛ سپس با احرام حج و درک وقوفین و انجام اعمال مِنا، در مراجعت به مکه، طواف عمره و نماز آن را ـ پیش از انجام طواف حج، و نماز آن و سعی یا بعد از انجام آن‎ها ـ قضا کند. و این عمل او نیز مُجزی از حج تمتع است؛ و چیز دیگری بر او واجب نیست.
چنانچه در اثنای طواف، پس از اتمام شوط چهارم عادت شد، با رها کردن بقیه طواف و نماز آن، سعی و تقصیر را انجام دهد و از احرام عمره خارج شود؛ سپس بعد از درک وقوفین و انجام اعمال مِنا، در مراجعت به مکه، پس از انجام طواف و نماز آن و سعی یا پیش از انجام آن، طواف عمره و نماز آن را تدارک کند، که این عمل او مُجزی از حج تمتّع است و چیز دیگری بر او نیست.