پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

موضوعات

پرسش و پاسخ (حقوق)

ارتباط با پایگاه PDF
اطاعت از والدین واجب است یا فقط ایذاء حرام است؟
به طور کلی در اموری که انجام آن موجب ناراحتی والدین است، از حیث شفقت پدر و مادری، اطاعت شود. و اذیت نمودن آنها با کارهایی همچون اظهار انزجار و راندن و طرد کردن آنها جایز نیست.
تا چه زمانی پرداخت نفقه از سوی پدر به فرزند واجب است؟
در صورتی که فرزند فقیر باشد و پدر توان مالی داشته باشد، لازم است نفقه فرزند را تأمین نماید و موکول به زمان و سن خاصی نیست.
1. آیا اگر زن هنگام عقد، سر کار می رفته است و به مرد هم اطلاع داده بوده و مرد مخالفت نکرده، آیا می تواند بدون اجازه شوهر سر کار برود؟
2. آیا اگر مرد هنگام عقد به زن گفته بوده که زن باید خانه داری کند، آیا بعد از عقد، زن می تواند خانه داری نکند؟
ج1) اگر قرارداد کاری زن، قبل از عقد نکاح، منعقد شده باشد، باید به قرارداد عمل کند و اجازه شوهر لازم نیست؛ اما اگر زن بخواهد بعد از عقد نکاح قرارداد کاری که منافی حق شوهر است ببندد باید با اجازه شوهر باشد، مگر این که زن ضمن عقد نکاح شرط کرده باشد که برای کار بیرون برود یا عقد نکاح مبنی بر این شرط خوانده شده باشد که در این صورت باید به شرط عمل شود.
ج2) کار منزل بر زن واجب نیست ولی اگر مرد، ضمن عقد نکاح شرط کند که زن خانه داری کند یا عقد نکاح مبنی بر این شرط خوانده شده باشد، زن باید به این شرط عمل کند.
از لوله دستشویی منزل ما، آب به انباری همسایه سرایت کرده و همه برنج‌ها و وسایل موجود در انباری را خراب کرده است؛ آیا من باید به همسایه خسارت بدهم؟
موارد مختلف است؛ اگر متوجه شده اید که نم داده است و آن را تعمیر نکرده اید، باید خسارت همسایه را جبران کنید.
1. آیا برای خواندن نماز میت، بعنوان امام جماعت باید قبل از اقامه آن از ولیّ میت اذن نماز بگیریم؟
2. ولیّ میّت به ترتیب چه کسانی می شوند؟ و اگر آن فرد زنده نبود، اولویت نفر بعد با چه کسی هست؟
ج1) بله؛ برای اقامه نماز میت، باید از ولیّ او اجازه گرفت.
ج2) موارد مختلف است؛ اگر میت زن باشد و شوهر زنده باشد، او بر تمام افراد دیگر مقدم است و باید از او اجازه گرفته شود و بعد از شوهر بر اساس طبقات ارث است، در طبقه اول پدر مقدم بر مادر و فرزندان میت است.ضمنا اجازه لازم نیست صریح باشد بلکه اگر به صورت ضمنی و یا به شاهد حال قطعی اذن بدهند، کافی است.
1. آیا زن برای قبول کردن روزه استیجاری (برای اجیر شدن) واجب است از شوهرش اذن بگیرد؟
2. آیا زن شوهردار برای اجاره دادن رحمش، (با رعایت ضوابط شرعی و قانونی) باید از شوهرش اجازه بگیرد؟
ج1و2) اگر منافات با حق شوهر داشته باشد، یا مستلزم بیرون رفتن از منزل باشد، اجازه شوهر لازم است.
من در حاشیه شهر زندگی می کنم و بافت اینجا روستایی است. همسایه من خروس نگهداری می کند و مکان نگهداری آن به گونه ای است که مزاحم مطالعه و استراحت من شده است. این مزاحمت به حدی است که من قصد تعویض خانه ام را دارم. از نظر شرعی ایا کار ایشان مجاز است؟
هر چند اگر قصد همسایه از نگهداری حیوان اذیت شما نباشد، امر حرامی را مرتکب نشده است؛ اما در هر حال شأن همسایه در اسلام شدید است و تشویق شرع مقدس بر رعایت‎ آن مورد تأکید است و روایاتی که در وجوب خودداری از اذیت همسایه و در تشویق به‎ حسن همجواری است بسیار زیاد می باشد.
آیا جایز است زن، از شوهرش بخواهد یا او را مجبور کند که مادر بیوه و پیرش را از خانه اخراج کرده و جای دیگر اسکان دهد؟
به طور کلی زوجه حق دارد از شوهر، محل زندگی مجزا از بقیه ـ که دارای امکانات غیر مشترک، مثل محل سکونت، مطبخ، سرویس بهداشتی، حمام باشد ـ مطالبه کند و حق دیگری (مثل اخراج مادر شوهر و ...) ندارد.
حدود یک سال پیش با این که می‌دانستم باید فیلم‌هایی را که نگاه می‌کنم، خریداری کنم اما به شکل غیر قانونی دانلود کردم و هیچ پولی برای دیدن فیلم‌ها پرداخت نکردم. اما حالا بسیار پشیمانم و این گناه مرا آزار می‌دهد. برای جبران این گناه چه باید بکنم؟ آیا باید آنها را به روش قانونی دوباره دانلود کنم که در اینصورت باید حجم نت زیادی را صرف این کار کنم یا راه‌ دیگری هم وجود دارد؟
ابتدا باید توجه داشته باشید که لزوم جبران این موارد مبنی بر احتیاط است و راه جبران به این صورت است که باید قیمت آن زمان را با محاسبه کاهش ارزش پول به کسانی که صاحب امتیاز و ذی نفع در آن بودند بپردازید. بنا بر این اگر با دانلود کردن و پرداخت هزینه، به همان افراد با همان مقدار، (با محاسبه کاهش ارزش) خسارت جبران می شود، کافی است. اما اگر با دانلود و پرداخت هزینه چیزی عاید افراد ذی نفع قبلی نمی‌شود، دانلود فعلی تأثیری در رفع مسئولیت برای شما ندارد و نسبت به کل هزینه با کاهش ارزش باید برای افراد ذی نفع قبلی اقدام کنید و اگر در دسترس نیستند مبلغ مزبور را از طرف ایشان به فقیر صدقه بدهید.
آیا استفاده از دوره‌های آموزشی خریداری شده، اگر با اجازه و رضایت خریدار باشد، اشکال دارد؟
اگر هنگام خرید، فروشنده شرط نکرده باشد که فقط یک نفر از آن استفاده کند، اشکال ندارد و در غیر این صورت، جایز نیست.
آیا تفریح، مسافرت، هزینه رفت و آمد به محل کار و هزینه صله رحم، جزء نفقه واجب زن است؟
موارد مذکور، به خودی خود از نفقه واجب برای زن نیست؛ ولی مواردی که در حدّ شأن امثال او باشد، بر عهده شوهر است.
آیا مخارج و هزینه‌های ازدواج فرزندان هم جزء مصادیق نفقه واجب محسوب می‌شود که بر عهده پدر است؟
پرداخت هزینه ازدواج فرزند بر پدر واجب نیست؛ هر چند احتیاط مستحب است، پدر هزینه ازدواج فرزندی را که نیاز به ازدواج دارد و خود، توان پرداخت آن را ندارد، پرداخت کند.
آیا خانم می‌تواند درخواست شوهر را برای نزدیکی، بدون عذر شرعی رد، مشروط یا به تأخیر بیاندازد؟ اگر شوهر، یک روز در میان درخواست نزدیکی داشته باشد، وظیفه خانم چیست؟ اگر تمکین ننماید، حکمش چیست؟
به طور کلّی اطاعت زن از شوهر، در برابر استمتاعات متعارف درخواست شده از جانب شوهر، واجب است، و اگر زن بدون عذر شرعی تمکین نکند ناشزه محسوب می شود و حق نفقه ندارد.
بعضی از پیج های خرید و فروشِ لباس یا چادر در اینستاگرام هستند که مثلاً زیر بعضی از چادرها نوشته اند: "هرگونه کپی برداری و استفاده از عکس‎ها و طرح های چادر نماز از لحاظ شرعی و قانونی غیر مجاز است." حالا با توجه به این که من خودم خیاط هستم و با دیدن چادر متوجه الگوی آن می شوم آیا از لحاظ شرعی ایرادی دارد که برای خودم یا فامیل بدوزم؟
اگر قرائن و شواهد کافی وجود دارد که این گونه امور مجاز است، اشکال ندارد و گرنه بدون اجازه صاحبان طرح، بنا بر احتیاط خودداری کنید.
به طور کلی، آیا اگر کسی کانالی در شبکه‌های اجتماعی مثل تلگرام، سروش، ایتا و... داشته باشد، مالیت دارد یا خیر؟ یعنی بدون اجازه او می‌توان عضو کانالش شد؟ (با فرض این که به ثبت نرسیده و خلاف قانون نیست.)
اگر ورود به حریم خصوصی اشخاص، محسوب شود، جایز نیست.