پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

موضوعات

پرسش و پاسخ

ارتباط با پایگاه PDF
فردی وصیّت نموده یک سوم اموال و ماترک متعلق به خود و مابقیِ اموال بین وراث تقسیم شود. حال آیا مالیات تعیین شده توسط سازمان امور مالیاتی، باید از یک سوم ماترک محاسبه و پرداخت شود؟
ثلث اموال میّت بعد از احتساب مالیات بر ارث، محاسبه می‌شود.
اگر آقایی وصیت کند که از ثلث مال من ده سال برایم نماز و روزه بگیرید و مابقی خمس و سهم امام و رد مظالم بدهید و ثلث مالش به اندازه ده سال نماز و روزه بیشتر نباشد و چه بسا کمتر هم باشد مثلا به اندازه هشت سال باشد وظیفه نسبت به خمس و رد مظالم و کمبود نماز چیست؟
هر مقدار نماز و روزه که امکان دارد باید بپردازند و اگر مقداری نماز و روزه باقی مانده و یقین به قضای آن دارند، به عهده پسر بزرگ میت است (اگر پسر دارد) و نسبت به بقیه موارد تکلیفی ندارند، مگر این که بدانند خمس و رد مظالم بدهکار بوده که در این صورت باید قبل از تقسیم اموال بین ورثه، بدهی را از اصل مال بپردازند.
شخصی وصیت کرده اگر در زمان حیات، نوبت حجش نشد، بعد از فوت، پول حج را بین ایتام تقسیم کنند. آیا وصیت نافذ است یا باید حج نیابتی انجام دهند؟
اگر در زمان حیات، حج بر او مستقر نشده بوده، وصیت مذکور در مقدار ثلث، نافذ است.
مادری مرقوم نموده بعد از فوت، یکی از سه پسرانم از ارث محروم شود و همه اموال به دو پسر می رسد؛ ولی قبض و اقباضی انجام نشده است؟ آیا وصیّت صحیح است؟
وصیت به محروم کردن فرزند از ارث صحیح نیست و مشروعیت ندارد؛ اما می‌تواند وصیّت کند که ثلث اموال او به نحوی که مورد نظرش است، مصرف شود.
سقط جنین در ماه‌های حرام، پس از دمیده شدن روح در جنینی که ناشی از تلقیح مصنوعی است، آیا مشمول تغلیظ دیه می‌گردد؟
دیه جنین پس از دمیده شدن روح، حکم قتل نفس را دارد، که در ماه‌های حرام به مقدار ثلث، تغلیظ می‌شود.
پدرم وصیت کرده است تا ثلث اموال به مادرم برسد؛ اما مادرم قبل از ایشان فوت کرد. با توجه به اینکه مادر زودتر فوت کرده، آیا وصیت نافذ بوده و ثلث اموال به وی می رسد؟ در جواب فرمودید: اگر پدر از وصیت منصرف نشده ورثه می‌توانند بجای مادر وصیت را امضاء یا ردّ کنند. سوال این است که در زمان فوت مادر و بعد از آن پدرم مبتلا به بیماری آلزایمر بوده و قادر به ابطال یا ابقای بر وصیت نبوده است. تکلیف چیست؟
حتی در صورت مذکور، ورثه می توانند وصیت را امضاء کنند.
اگر میت وصیت کرده باشد که برای نماز او اجیر بگیرند، چنانچه وصیت او نافذ باشد، مثل اینکه از ثلث مالش وصیت کرده باشد، آیا در این صورت بر پسر بزرگتر واجب نیست تا نمازهای میت را قضا کند؟
در فرض سؤال، بعد از آنکه اجیر نماز و روزه او را به طور صحیح بجا آورد، بر پسر بزرگتر چیزی واجب نیست.
شخصی در حیات خویش به صورت شفاهی به تمامی دوستان و اقوام و حتی همسر خویش وصیت کرده است که تمامی اموال منقول و غیر منقول به برادر زاده‌هایش برسد و شاهدان نیز می‌گویند که ایشان همیشه از لفظ هبه استعمال نموده است. در حالی که ایشان صاحب اولاد نبودند اعم از ذکور و اناث و همچنین دارای دو برادر و دو خواهر دیگر هستند و از دو برادر فقط یکی صاحب اولاد است که تمامی اموال را به آنها هبه و وصیت نموده است. آیا این وصیت صحیح است؟
وصیت به مقدار ثلث اموال میت نافذ است و در بیش از آن، باید ورثه در زمان حیات وصیت کننده یا بعد از مرگ او اجازه بدهند.
فردی مبلغی پول، به صورت امانت به من داده و وصیت می‌کند مبلغ مذکور را پس از فوت، خیرات کنم. آیا می‌توانم برای کمک به ساخت مسجد، معلولین، صدقه و یا...اقدام کنم؟ بهترین خیرات برای وی چیست؟
در فرض سؤال چنانچه مقدار مال وصیّت شده از ثلث اموال میّت بیشتر نباشد و مصرف به خصوصی تعیین نکرده باشد، صرف در مطلق خیرات مانع ندارد.
1. آیا می‌شود در وصیتنامه نوشت که مثلاً من فلان زمین را به فلان دختر هبه کردم؟ (آن زمین تا موقع مرگ دست خود فرد باشد و فقط در وصیت نامه ذکر کند که هبه شده است.)
2. آیا در این صورت این زمین هبه شده جزو ارث به حساب می‌آید و در تقسیم اموال تقسیم می‌شود یا دیگر جزو ارث به حساب نمی‌آید و تقسیم نمی‌شود؟
ج1و2) اگر در زمان زنده بودن، زمین تحویل دختر نشده باشد، هبه و بخشش صحیح نیست و این زمین جزء ارث محسوب می شود. البته اگر وصیت کنید که «بعد از فوت من، زمین مال فلان دختر باشد» یا «زمین را به او هبه کنید»، در صورتی که مقدار وصیت کمتر یا به اندازه یک سوم تمام اموال باشد، وصیت نافذ است و از ارث محسوب نمی‌شود؛ ولی اگر بیشتر از ثلث باشد در مقدار مازاد بر ثلث، منوط به رضایت ورثه است. البته اگر ورثه قبل از فوت وصیت کننده، وصیت مذکور را قبول کرده باشند، باز هم جزء ارث محسوب نمی‌شود، هر چند وصیت بیش از یک سوم باشد.
مردی، زنی را صیغه موقت نموده است؛ آیا اگر زوجه به هر دلیلی تمکین نکند، مرد موظّف به پرداخت مهریه است و یا چون تمکین نمی‌کند، بر عهده مرد چیزی نیست؟
زنی که به عقد تمتع در آمده، مهر را با عقد مالک می‌شود؛ ولی استقرار تام آن، بستگی به دخول و وفای زن به تمکین در تمام مدت دارد. لذا اگر مرد مدت را نبخشد و زن هم وفای به آن مدت نکند، مرد می‌تواند مهر او را به نسبت آن قرار بدهد. اگر نصف است نصف و اگر ثلث است ثلث، و به همین منوال؛ به غیر از ایام حیض، پس برای ایام حیض، چیزی از مهر کم نمی‌شود و اگر هیچگونه تمکینی در طول مدت نکند، زن مستحق چیزی نیست و اگر هم مرد پرداخت کرده، می‌تواند مطالبه کند.
پدرم شب جمعه هر هفته در خانه، مجلس روضه و عزاداری امام حسین علیه السلام برگزار می نمود. در اواخر عمر بخاطر کهولت سن و مریضی هزینه روضه را به روحانی مسجد می داد تا اقامه عزا شود. وصیت نموده که براداران وی مجلس روضه و اقامه عزا را ادامه دهند. آیا عمل به این وصیت واجب است؟ اگر برادران عمل به وصیت نکنند، گناه محسوب می شود؟ آیا می توان هزینه را محاسبه کرده و در مسجد محل یا حسینیه اقامه روضه و عزا کنند؟
اگر همه ورثه، اصل وصایت را قبول دارند و هزینه آن هم از ثلث متوفی است، عمل به آن واجب است و تغییر آن جایز نیست. البته برادران وی می توانند انجام وصیت را قبول نکنند و به دیگری واگذار نمایند.
پدر بزرگ بنده مالک یک باب خانه مسکونی روستایی و یک باب خانه مسکونی شهری و یک باغ انار بود، قبل از مرگ وصیت کرده بود که خانه مسکونی روستایی برای فلان نوه پسری (بنده) و خانه مسکونی شهری برای فلان نوه پسری (برادر بنده) باشد و باغ انار بر اساس احکام شرعی ارث بین وراث تقسیم گردد؛ بر اساس توافق و احکام شرعی ارث خانه مسکونی شهری و باغ انار بین وراث تقسیم و تنها خانه مسکونی روستایی در تصرف نوادگان پسری باقی ماند. حال بعد از گذشت 25 سال از فوت پدر، تعدادی از وراث، ادعا می‌کنند خانه مسکونی مذکور نیز باید بین وراث تقسیم شود و عمل به وصیت را با این که قبول دارند چنین وصیتی شده، مجاز ندانسته و آن را اجحاف در حق خود می‌پندارند و درخواست صرف نظر از وصیت داشته و خواهان تقسیم ملک مذکور بین وراث هستند، تکلیف چیست؟
اگر در زمان حیات میت و یا بعد فوت او وصیت مذکور را قبول کرده باشند، باید طبق وصیت عمل کنند ولی اگر آن وصیت را قبول نکرده باشند به مقدار ثلث میت وصیت او نافذ است و باقی اموال باید طبق قانون ارث بین وراث تقسیم گردد.
اگر نماز و روزه قضا پدر بیش از مقداری است که وصیّت کرده است، پسر بزرگتر چه وظیفه ای دارد؟
اگر وصیت کرده تا برای او اجیر بگیرند، به همان مقداری که وصیت نموده است را از ثلث او بر می دارند و بقیه نمازها، بر عهده پسر بزرگ می باشد و اگر صرفا اطلاع رسانی نموده است، بر پسر بزرگ او واجب است به مقداری که یقین دارد نماز از پدر فوت شده است را قضا کند.
اگر کسی وصیت کند در فلان محل یا مکان خاص دفن شود، اما فرزندان و خانواده به وصیّت اعتنا نکرده و در جای دیگر او را دفن کرده باشند، تکلیف چیست؟
اگر دفن ایشان در آن محل، محتاج به صَرف هزینه نباشد و یا اگر دارای هزینه بوده، کمتر یا به مقدار ثلث اموال میت باشد، باید به وصیت عمل شود و تخلف از آن جایز نیست و در صورت ترک عمل به وصیت، معصیت کرده اند؛ ولی اگر مدتی از دفن گذشته که بدن تغییر کرده است یا نبش قبر، هتک میت محسوب شود، نبش قبر جایز نیست.