پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

موضوعات

پرسش و پاسخ

ارتباط با پایگاه PDF
اگر قنوت را فراموش کنیم و به رکوع برویم ولی هنوز ذکر را نگفته باشیم یا بعد از رکوع یادمان بیاید، تکلیف چیست؟
اگر فراموش کنید و پیش از آن که به اندازه رکوع خم شوید و یادتان بیاید، مستحب است بایستید و قنوت را بخوانید و اگر در رکوع یادتان بیاید مستحب است بعد از رکوع، قضا کنید و اگر در سجده یادتان بیاید مستحب است بعد از سلام نماز قضا نمایید.
کسی که سعی را فراموش کرده و از احرام خارج شده و با همسرش نزدیکی نموده، حکمش چیست؟
واجب است سعی را قضا کند؛ و احتیاط واجب آن است که یک گاو کفّاره بدهد.
اگر انسان برای عمل جراحی به پزشک مراجعه کند و پزشک او را بیهوش نماید، در این صورت حکم نمازهای او که در حالت بیهوشی نخوانده چیست؟
در فرض مذکور بنا بر احتیاط واجب، قضا لازم است.
محل کار اینجانب تهران و محل زندگی ام قم می باشد و مدت ۵ سال است که هر روز به آنجا رفت و آمد می کنم؛ با توجه به اینکه ده سال قبل در تهران دانشجو بودم و قصد دارم در صورت فراهم شدن شرایط (مثل ازدواج) در تهران زندگی کنم؛ آیا می توانم تهران را وطن دوم انتخاب کنم و بدین ترتیب نماز و روزه هایم در تمام اوقات کامل باشد؟
در فرض مذکور، نماز شما در تهران و در مسیر رفت و برگشت، کامل و روزه صحیح می باشد؛ ولی تهران وطن دوم شما محسوب نمی شود؛ بله اگر قصد دارید برای همیشه یا سالیان متمادی سالی سه چهار ماه (هر چند به صورت پراکنده) در آنجا زندگی کنید، بعد از آنکه وسائل زندگی مانند خانه و امثال آن را فراهم کنید، آنجا وطن دوم شما محسوب می شود.
نماز آیاتی را که در وقت خود نخوانده‌ایم، (سهواً یا عمداً) آیا بعداً باید به نیت قضاء خواند یا اداء یا ما فی الذمة؟
ترک عمدی نماز آیات گناه است و مکلف باید توبه و استغفار کند ولی در هر دو صورت (ترک عمدی و یا سهوی) از جهت قضا مختلف است؛ در زلزله و... (که مدت زمان وقوعش کم است) بنا بر احتیاط مکلف باید فوراً نماز آیات را بخواند؛ و اگر تأخیر بیاندازد، باید آن را تا آخر عمر بدون نیت اداء و قضا (قصد ما فی الذمه) به جا آورد. ولی نسبت به خورشید و ماه گرفتگی اگر مکلف نماز آیات را به قدری تأخیر بیندازد که خورشید یا ماه شروع به باز شدن کند، باید نماز را به قصد قربت، بدون نیّت ادا یا قضا (به قصد ما فی الذمه) به جا آورد؛ ولی اگر نماز را تا باز شدن کامل آن به تأخیر اندازد، باید نماز را به نیّت قضا بخواند البته باید توجه داشت کسی که هنگام گرفتن ماه یا خورشید اصلاً مطلع نشود و بعد از باز شدن آن بفهمد، درصورتی که گرفتگی کامل بوده، باید قضای نماز آیات را بخواند ولی اگر فقط مقداری از آن گرفته بوده، قضا بر او واجب نیست و چنانچه مطلع شده ولی از روی فراموشی نماز را نخوانده است باید قضای آن را بخواند، هر چند تمام آن نگرفته باشد.
کار پسر من جدیداً طوری شده که باید به عراق سفر کند؛ سفر قبلی او یک هفته قبل بوده و حالا دوباره رفته است. در این سفر هم ممکن است که به جاهای دیگر مثل سوریه هم برود. این کار ممکن است تا چند ماه آینده به شکل رفت و آمدی باشد. آیا ایشان حکم کثیر السفر را دارد؟ نماز و روزه اش به چه شکل است؟
در فرض سؤال اگر وضعیت مذکور حداقل سه ماه ادامه دارد و در طول هفته _ غیر تعطیلات _ به جهت شغل مسافر باشد و یا اگر مدت طولانی مثلا یک سال در هر ده روز یک سفر شغلی دارد، نمازش در محل کار و بین راه تمام و روزه اش صحیح است و اگر ده روز هیچ سفری نداشته و در یک محل توقف داشته باشد، در اولین سفر حکم مسافر دارد.
همسر من هنگام ازدواج، معتقد و اهل نماز و روزه بود اما کم‌کم اعتقادش را از دست داده؛ آیا ادامه زندگی با این شخص اشکال شرعی دارد؟ تکلیف من چیست؟
صِرف ترک نماز و روزه و سایر واجبات شرعی، باعث ارتداد *مسلمان و کافر شدن و نجاست وی نمی شود و تا زمانی که ارتداد وی احراز نشده، حکم سایر مسلمانان را دارد و ادامه زندگی با او شرعاً اشکال ندارد. البته وظیفۀ شما با وجود شرائط، امر به معروف و نهی از منکر زبانی است.
----------------------------------------------------------
* اگر توحید، نبوت یا یکی از ضروریات دین اسلام را انکار کند و انکار هر یک از ضروریات دین به انکار رسالت یا تکذیب پیامبر اکرم اسلام (صلّی الله علیه وآله) یا وارد کردن نقصی به شریعت منجر شود، باعث کفر و ارتداد است.
اگر شخصی نماز آیات را فراموش کند و یا پس از باز شدن کامل خورشید گرفتگی و مانند آن متوجه شود، آیا خواندن نماز آیات بر او واجب است؟
در فرض سؤال بر او واجب است ولی باید نماز آیات را به نیّت قضا بخواند.
آیا برای نماز قضا، جایگزینی (اعم از گفتاری و عملی) وجود دارد؟
قضای نماز تنها با خواندن آن انجام پذیر است و راه دیگری ندارد.
آیا با وضو و غسل جبیره‌ای می‌توان نماز قضا خواند؟
اشکال ندارد؛ هر چند احتیاط مستحب این است که انجام نشود.
کسی که به جهت مریضی شدید از انجام وضو و تیمم عاجز بوده و نایب هم نمی تواند بگیرد. آیا این فرد حکم «فاقد الطهورین» را دارد؟ وظیفه شرعی او چیست؟
در فرض مذکور، اگر به هیچ وجه نمی تواند وضو یا تیمم را انجام دهد، حکم فاقد الطهورین داشته و بنا بر احتیاط باید نماز را در وقت، بدون وضو و تیمم بخواند و سپس قضا کند؛ البته اگر بتواند وضوی ناقص انجام دهد بنا بر احتیاط نماز را در وقت با وضوی ناقص بخواند و بعداً نیز قضا کند.
بنده خانه‌ای در شهری خریده‌ام و گاهی اوقات ماهی تا دو روز و یا در ماه به صورت پراکنده ۱۰ تا ۱۵ روز در آنجا می‌مانم. (یعنی شکل خاصی ندارد.) حکم من در آنجا به عنوان وطن دوم چگونه است؟ آیا می توانم نماز و روزه را کامل انجام دهم؟
مجرد آنچه در سؤال آمده موجب وطن شدن نمی شود و نماز شما در شهر مذکور بدون قصد ده روزه شکسته است.
لازم به ذکر است کسی که قصد دارد برای همیشه یا سالیان متمادی سالی سه چهار ماه (مانند تابستان و ایام تعطیل) در مکانی زندگی کند، چنانچه وسایل زندگی مانند خانه و امثال آن را فراهم کند، آنجا از نظر عرف وطن دوم او محسوب می‌شود، اما اگر صرفاً برای ییلاق و مانند آن، بدون قصد توطن و بدون فراهم آوردن لوازم زندگی آنجا برود، تحقق وطن، بعید است.
شخصی تمام صورتش سوخته است و جایی برای شستن ندارد و آب هم ضرر دارد و وضوی جبیره و تیمم هم نمی‌تواند انجام دهد؛ برای نماز چه کار کند؟
بنابر احتیاط نماز را در وقت با وضوی ناقص بخواند و بعداً قضا کند.
در مورد دروغ بستن به معصومین علیهم السلام در حال روزه، آیا راه جبران دارد؟ مثلا می‌شود حرفی که مطمئن نیستی درست است را بگویی درحالی که می‌گویی: «مطمئن نیستم ولی فکر کنم این حدیث این گونه بوده» یا مثلاً از امام معصوم علیه السلام نقل کنی یا چیزی را بگویی بعد متوجه شوی دروغ است و بگویی: «اشتباه گفتم حدیث درست نبود.»
دروغ بستن به خدا و پیامبران و معصومین علیهم السَلام بنابر احتیاط واجب روزه را باطل می‌کند، هرچند بعداً توبه کند و بگوید نسبت دروغ داده است. نقل روایاتی که در کتاب‌ها آمده است و انسان نمی‌داند که دروغ است، اشکال ندارد، هر چند احتیاط مستحب آن است که آنها را با نسبتِ به آن کتاب، نقل کند.
لکه‌های قهوه‌ای رنگی که هیچ‌گونه خونی در آن نیست و بعد از ایام عادت ماهانه در روزهای هشتم، نهم و دهم و همچنین قبل از ایام عادت ماهانه مشاهده می‌شود چه حکمی دارد؟ حکم نماز و روزه در این ایام چیست؟
اگر لکه‌های کوچک بعد یا قبل از از دوران عادت، خون نباشد، زن وظیفه‌ای ندارد؛ اما اگر لکه های بعد از دوران عادت خون باشد، هرچند به صورت لکه‌های قهوه‌ای رنگ و از ده روز نگذرد، همه آن لکه‌ها حیض است. همچنین لکه های قبل از دوران عادت اگر حداقل سه روز مستمر باشد - هر چند در باطن - به‌ گونه‌ای که بگویند حیض را جلو انداخته، حیض است و باید نماز و روزه را ترک کند. اما در صورتی که لکه‌های خون، قبل از حیض، حداقل سه روز - هر چند در باطن - مستمر نباشد، استحاضه است و باید با مراعات احکام استحاضه، عبادات را انجام دهد.