پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

موضوعات

پرسش و پاسخ

ارتباط با پایگاه PDF
اگر فردی به قصد سفر شغلی از وطن خارج شود اما در بین راه برای او مشکلی شخصی پیش آید و مجبور به رفتن به مکانی غیر از وطن و محل کار خود شود یا در بین راه برای مدتی در جایی توقف کند تا پس از رفع مشکل به محل کار خود برود، نماز و روزه در این مدت و در این مسیر و محل کار، چه حکمی دارد؟
در فرض مذکور، اگر بدون تغییر مسیر در آن محل بوده و عبور کرده تا به محل کار برود حکم سفر شغلی را دارد. اما اگر در غیر مسیر سفر شغلی و بیش از مسافت شرعی* باشد، نماز در آن مسیر و محل شکسته و روزه صحیح نمی‌شود.
---------------------------
* مسافت شرعی 41 کیلومتر است.
سال‌ها قبل، پدرم انگشتری را در باغ پیدا کرد؛ چون پدرم تحت پوشش کمیته امداد بود، با راهنمایی فردی، مالک شدن آن را بلا اشکال می‌دانست. بعد از یکی دو سال ناامیدی از پیدا شدن صاحبش، پدرم انگشتر را جهت استفاده به من داد. من انگشتر را فروختم و جنس دیگری خریدم.
1. آیا انگشتر غصبی بوده؟
2. آیا نماز و روزه هایی که انجام شده، صحیح بوده؟
ج1) در فرض سؤال، اگر با اعلام کردن و جستجو امکان پیدا کردن صاحب انگشتر نبوده است، چنانچه شما فقیر بوده اید، تصرف آن برای شما اشکال نداشته است.
ج2) در هر صورت خللی به نمازها و روزه های شما با این انگشتر وارد نشده است.
اگر کسی یقین یا اطمینان داشته باشد که به حد ترخص نرسیده و یا شک داشته باشد که به حد ترخص رسیده یا نه و نماز را تمام بخواند، و بعداً معلوم شود که در وقت نماز، به حد ترخص رسیده بوده، وظیفه اش، در وقت و خارج از وقت چیست؟
در وقت باید اعاده کند و در خارج وقت باید قضا کند.
در حال کشیدن مسح پا بودم که یکی از دوستان، دستم را کشید؛ من دوباره بدون این که خشک کنم، مسح کشیدم. حکم وضو و نمازم چیست؟
اگر هنگام مسح دوم، محل مسح کامل شده بود و دوباره کشیدید و یا هنگام مسح دوم رطوبت دست بر رطوبت قبل، غالب بوده، وضوی شما صحیح و نمازتان قضا ندارد؛ وگرنه وضو باطل است و باید نمازهایی را که با آن وضو خوانده‌اید، قضا کنید.
کسی که در ساعت سه نیمه شب از حیض پاک شده است، آیا نماز مغرب و عشاء ساقط است؟
اگر بعد از غسل کردن وقت خواندن هر دو نماز را تا قبل از اذان صبح داشته باشد، بنا بر احتیاط واجب نماز مغرب و عشاء ساقط نیست و باید آنها را، بدون نیّت ادا یا قضا (به قصد ما فی الذمه) به جا آورد و اگر نخوانده بنا بر احتیاط قضا کند.
«منشأ عقلایی» نه "منشأ عقلانی" در لسان مراجع محترم تقلید به چه معناست؟ مثلاً در خصوص خوف و بیم ضرر روزه می فرمایند که ضرر منشأ عقلایی داشته باشد. لطفاً در صورت امکان به طور مفصّل و ساده و با ذکر مثال توضیح بفرمائید.
منشأ عقلایی جایی است که در معمول مردم و انسان‎های متعارف موجود باشد؛ و عواملی مانند وسواس، اختلالات روانی شخص و امثال آن تأثیر نگذارد. مثلاً در مورد خوف ضرر روزه، اگر شرایط شخص به گونه ای است که برای معمول مردم با وجود این شرایط خوف ضرر حاصل می شود، این خوف ضرر، منشأ عقلایی دارد.
حمام بودم، هنگامی که بیرون آمدم دقایقی به غروب آفتاب مانده بود و هنوز نماز ظهر و عصر را نخوانده بودم و چون وقت کافی برای خشک کردن موی سرم نداشتم، تیمم کردم و نماز ظهر را پیش از غروب خواندم و نماز عصر را هنگامی که غروب شده بود خواندم؛ آیا تیمم در این حالتی که ذکر کردم اشکالی ندارد؟ آیا نماز عصری که با همان تیمم خواندم صحیح است؟
اگر تا غروب به مقدار حداقل 5 رکعت وقت نداشته اید، نماز ظهر قضا شده و وظیفه شما خواندن نماز عصر با تیمم بوده است؛ بنا بر این تیممی که در تنگی وقت کرده اید برای بعد از غروب کافی نیست و باید نماز ظهر و عصر قضا شود.
بنده به عنوان مدیر منطقه‌ای شامل چند استان، مشغول به انجام وظیفه هستم و یکی از شروط استخدام، توانایی جسمی سفر و تردد در بین این استان‌ها است؛ آیا بنده کثیر السفر هستم؟ آیا روزه اینجانب در هنگام تردد صحیح است؟
اگر هر روز غیر از تعطیلات برای کار، سفر می‎کنید و این وضعیت حداقل سه ماه ادامه دارد و یا اگر مدت طولانی مثلا یک سال در هر ده روز یک سفر شغلی دارید، نماز در محل کار و بین راه تمام و روزه صحیح است؛ البته اگر ده روز هیچ سفری نداشته باشید و در یک محل توقف داشته باشید، در اولین سفر حکم مسافر دارید.
اگر قنوت را فراموش کنیم و به رکوع برویم ولی هنوز ذکر را نگفته باشیم یا بعد از رکوع یادمان بیاید، تکلیف چیست؟
اگر فراموش کنید و پیش از آن که به اندازه رکوع خم شوید و یادتان بیاید، مستحب است بایستید و قنوت را بخوانید و اگر در رکوع یادتان بیاید مستحب است بعد از رکوع، قضا کنید و اگر در سجده یادتان بیاید مستحب است بعد از سلام نماز قضا نمایید.
کسی که سعی را فراموش کرده و از احرام خارج شده و با همسرش نزدیکی نموده، حکمش چیست؟
واجب است سعی را قضا کند؛ و احتیاط واجب آن است که یک گاو کفّاره بدهد.
اگر انسان برای عمل جراحی به پزشک مراجعه کند و پزشک او را بیهوش نماید، در این صورت حکم نمازهای او که در حالت بیهوشی نخوانده چیست؟
در فرض مذکور بنا بر احتیاط واجب، قضا لازم است.
نماز آیاتی را که در وقت خود نخوانده‌ایم، (سهواً یا عمداً) آیا بعداً باید به نیت قضاء خواند یا اداء یا ما فی الذمة؟
ترک عمدی نماز آیات گناه است و مکلف باید توبه و استغفار کند ولی در هر دو صورت (ترک عمدی و یا سهوی) از جهت قضا مختلف است؛ در زلزله و... (که مدت زمان وقوعش کم است) بنا بر احتیاط مکلف باید فوراً نماز آیات را بخواند؛ و اگر تأخیر بیاندازد، باید آن را تا آخر عمر بدون نیت اداء و قضا (قصد ما فی الذمه) به جا آورد. ولی نسبت به خورشید و ماه گرفتگی اگر مکلف نماز آیات را به قدری تأخیر بیندازد که خورشید یا ماه شروع به باز شدن کند، باید نماز را به قصد قربت، بدون نیّت ادا یا قضا (به قصد ما فی الذمه) به جا آورد؛ ولی اگر نماز را تا باز شدن کامل آن به تأخیر اندازد، باید نماز را به نیّت قضا بخواند البته باید توجه داشت کسی که هنگام گرفتن ماه یا خورشید اصلاً مطلع نشود و بعد از باز شدن آن بفهمد، درصورتی که گرفتگی کامل بوده، باید قضای نماز آیات را بخواند ولی اگر فقط مقداری از آن گرفته بوده، قضا بر او واجب نیست و چنانچه مطلع شده ولی از روی فراموشی نماز را نخوانده است باید قضای آن را بخواند، هر چند تمام آن نگرفته باشد.
همسر من هنگام ازدواج، معتقد و اهل نماز و روزه بود اما کم‌کم اعتقادش را از دست داده؛ آیا ادامه زندگی با این شخص اشکال شرعی دارد؟ تکلیف من چیست؟
صِرف ترک نماز و روزه و سایر واجبات شرعی، باعث ارتداد *مسلمان و کافر شدن و نجاست وی نمی شود و تا زمانی که ارتداد وی احراز نشده، حکم سایر مسلمانان را دارد و ادامه زندگی با او شرعاً اشکال ندارد. البته وظیفۀ شما با وجود شرائط، امر به معروف و نهی از منکر زبانی است.
----------------------------------------------------------
* اگر توحید، نبوت یا یکی از ضروریات دین اسلام را انکار کند و انکار هر یک از ضروریات دین به انکار رسالت یا تکذیب پیامبر اکرم اسلام (صلّی الله علیه وآله) یا وارد کردن نقصی به شریعت منجر شود، باعث کفر و ارتداد است.
اگر شخصی نماز آیات را فراموش کند و یا پس از باز شدن کامل خورشید گرفتگی و مانند آن متوجه شود، آیا خواندن نماز آیات بر او واجب است؟
در فرض سؤال بر او واجب است ولی باید نماز آیات را به نیّت قضا بخواند.
آیا برای نماز قضا، جایگزینی (اعم از گفتاری و عملی) وجود دارد؟
قضای نماز تنها با خواندن آن انجام پذیر است و راه دیگری ندارد.