پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

موضوعات

پرسش و پاسخ

ارتباط با پایگاه PDF
آیا تهران بلاد کبیره است؟
طبق نظر مقام معظم رهبری «دام ظله» در احکام مسافر و قصد توطن و قصد اقامت ده روز فرقی بین شهرهای بزرگ (بلاد کبیره) و معمولی نیست و حتی با قصد توطن در یک شهر بزرگ و مدتی در آنجا ماندن، بدون معین کردن محله خاصی از آن، تمام آن شهر حکم وطن را پیدا خواهد کرد. همچنین اگر قصد اقامت ده روز در مانند این شهر نماید، بدون اینکه محله خاصی از آن را قصد نماید، حکم تمام بودن نماز و صحت روزه در مورد او در تمام محله های آن شهر جاری خواهد بود.
شخصی دو تا مکان برای وطن انتخاب کرده است و معلم است و از یک وطن به محل شغلش ۵ کیلومتر فاصله است و با وطن دومش ۷۰ کیلومتر فاصله است یعنی محل شغلش بین دو وطن است الان سوال این است که:
اولاً: این شخص حد ترخص را چگونه محاسبه کند؟
ثانیاً اگر از وطن دوم به محل شغلش برسد باز هم نمازش کامل است یا نه؟
ج1) حد ترخص هر مکانی با خودش سنجیده می شود و منظور از حد ترخص مکانی است که اگر در آخر شهر و در مکان بلند متعارفی همچون مأذنه های مساجد قدیمی، اذان متعارف و بدون بلندگو گفته شود صدای آن در فرض عادی در آنجا شنیده نمی شود.
ج2) در فرض سؤال اگر در طول سال، حداقل هر ده روز یک بار از وطن دوم به محل کار می رود، در سفرهای شغلی نمازش تمام و روزه صحیح است.
برای پرداخت کفاره تأخیر، فقیر دارای چه شرایطی باید باشد و اینکه مسلمان بودن یا شیعه بودن فقیر لازم است؟
فقیر کسی است که مخارج سال خود و خانواده اش را ندارد و نمی تواند به دست آورد؛ ضمناً باید مسلمان باشد و پرداخت کفاره به غیر شیعه در صورتی که مستضعف باشد و ناصبی نباشد، اشکال ندارد هر چند احتیاط آن است که به فقیر شیعه داده شود. البته در دادن کفاره، شرط نیست که آن فقیر عادل باشد و یا فاسق نباشد ولی به فقیری که آشکارا پرده حیاء را کنار گذاشته و گناه می کند داده نشود و آن شخص نباید از کسانی باشد که نفقه او بر کفاره دهنده واجب است.
کسی که شغلش سفر است اگر ده روز در یک مکان اقامت کند، در اولین سفر شغلی بعد از ده روز نماز او شکسته است؛ حال اگر در این ده روز، سفر شغلی نداشته ولی سفر غیر شغلی داشته است، آیا این موجب می شود که در اولین سفر، نماز او کامل شود یا شکسته؟
در فرض مذکور، فرقی بین سفر کاری و غیرکاری نیست.
ساکن کرج و محل کارم تهران است. جمعه شب بیماری را به بیمارستان تهران آوردم و شب در بیمارستان ماندم و فردای آن روز از همان جا به محل کار رفتم؛ نماز و روزه چه حکمی دارد؟ همچنین اگر بعد از اتمام کار به بیمارستان بروم و شب در آنجا بمانم، فردای آن روز وضعیت نمازم چه می شود؟
به طور کلی، کسی که سفر شغل اوست، اگر به سفر غیر شغلی برود، هر چند به محل شغلش باشد، نمازش قصر است؛ اما چنانچه برای کاری غیر از شغل به محل شغلش سفر کند، ولی تصمیم بگیرد که به خاطر شغل در آنجا بماند، در مدتی که آنجا توقف می کند تا به سر کار برود، بعد از آن و در برگشت، نمازش تمام است، گرچه احتیاط آن است که در مدتی که آنجا توقف می کند تا به سر کار برود نماز را هم تمام و هم قصر بخواند.
بنده در شهری غیر از محل زندگی ام مشغول به کار هستم. اگر مدت ده روز در یک مکان متوقف شوم، فتوای آقا این است که در سفر دوم نماز کامل و روزه صحیح است. سوال این است که تعریف سفر اول و دوم چیست؟ آیا هر طی مسیری از محل کار به وطن یا از وطن به محل کار یک سفر حساب می شود یا تعریف دیگری دارد؟ چون اگر اینطور باشد هرگاه بعد از توقف در محل کار، از محل کار به وطن سفر کنیم، این می شود سفر اول و وقتی برمی گردیم می شود سفر دوم و نماز و روزه کامل است. ولی اگر ده روز در وطن متوقف باشیم، وقتی سر کار می آییم می شود سفر اول، وقتی به وطن برگردیم می شود سفر دوم و وقتی دوباره سرکار می آییم می شود سفر سوم! در حالی که فتوا گفته در سفر دوم نماز کامل است. خواهش می کنم تعریف سفر را بصورت شفاف با توجه به موارد فوق مشخص فرمایید.
مسافری که از وطن یا محل اقامت ده روز خارج می شود، اگر یک مقصد داشته باشد، مجموع رفت و برگشت او یک سفر محسوب می شود، ولی اگر چند مقصد داشته باشد، سفرِ اول با رسیدن به مقصد اول تمام می‌شود و از هنگامی که به سمت مقصد دوم حرکت می کند، در صورتی که قصد پیمودن مسافت شرعی را داشته باشد، سفر دوم محسوب می شود و نماز تمام است.
چند وقت پیش به خاطر دیدن عکس نامحرم در شبکه مجازی قسم خوردم که دیگر به این شبکه وارد نشوم؛ ولی الآن می‌گویند در این شبکه توهین‌هایی به دین اسلام و امامان می‌شود؛ آیا می‌ توانم مثلاً سه روز، روزه بگیرم و قسمم را پس بگیرم و با نیت خیر برای مقابه با ضد انقلاب در شبکه مجازی فعالیت کنم؟
شکستن قسمی که با لفظ جلاله باشد هرچند در فرض سؤال جایز نیست.
البته باید توجه داشته باشید استفاده از شبکه‌های اجتماعی اگر مستلزم مفسده (مانند ترویج فساد، نشر اکاذیب و مطالب باطل) بوده یا خوف ارتکاب گناه باشد یا موجب تقویت دشمنان اسلام و مسلمین شود (هر چند با کثرت مراجعه کننده) یا خلاف قوانین و مقررات نظام جمهوری اسلامی باشد، جایز نیست و تشخیص موضوع بر عهده مکلف است.
1) در رساله آموزشی رهبر معظّم انقلاب آمده:
اعمال افرادی که تقلید نمی‌کنند، یا تقلید صحیح ندارند، در صورتی محکوم به صحّت است که:
الف. موافق احتیاط باشد.
ب. یا مطابق واقع باشد.
ج. یا مطابق با نظر مجتهدی باشد که وظیفه دارند از او تقلید کنند.
سؤال: منظور از مطابق با واقع بودن چیست؟ و آن را چگونه می توان تشخیص داد؟
2) در همین رساله در جواز عدول به غیر أعلم نوشته:
مواردی که عدول به غیر أعلم جایز است:
الف. ...
ب. در مسائلی که فتوای غیر أعلم، مخالف فتوای أعلم نباشد.
سؤال: منظور از مخالف نبودن چیست؟
ج1) مراد از مطابق واقع بودن، یعنی یقین یا اطمینان پیدا کند که عمل او همانی است که در واقع شارع مقدّس از او خواسته است. (مانند احکام مسلّم و یقینی؛ مثلاََ دو رکعت بودن نماز صبح، وجوب روزه ماه رمضان، و مانند آن)؛ و تشخیص آن از هر راهی است که برای مکلف اطمینان آور باشد.
ج2) منظور از مخالف نبودنِ فتوای مرجع أعلم و غیر أعلم، یکی بودن فتوای هر دو مجتهد است، که مکلف به نیت تقلید غیر أعلم به آن عمل کند.
بنده دختری هستم که ماهانه پدرم به حساب من مبلغی پول واریز می‌کند؛ من مقداری از این پول را برای کفاره روزه‌ها و مقداری هم برای کار فرهنگی خرج می‌کنم اما مطمئن نیستم که اگر به پدرم بگویم، راضی باشد یا نه؟ آیا با این وجود که از رضایت ایشان مطمئن نیستم و قصد هم ندارم از ایشان سؤال کنم، اشکالی ندارد بخشی از پولی را که به من می‌دهد بدون اطمینان از رضایت ایشان در آن راه خرج کنم؟
اگر پدر در هدیه دادن به شما شرطی برای نوع خرج کردن آن نگذاشته باشد، شما مختارید که در هر زمینه ای که معصیت نباشد، هزینه کنید و احراز رضایت پدر، لازم نیست.
آیا شروع اعتکاف از ابتدای روز ۲۸ ماه رمضان که احتمال دارد روز سوم اعتکاف با عید فطر مصادف شود جایز است؟ (مانند ماه رمضان امسال که با توجه به تقویم رسمی کشور، گمان حاصل می‌شود بر این که ماه رمضان ۲۹ روزه خواهد بود ولی یقین نداریم.) در صورتی که روز سوم، مصادف با عید فطر شود، وظیفه چیست؟
در فرض سؤال، اعتکاف جایز است؛ ولی اگر معلوم شود که روز سوم، عید فطر است، اعتکاف صحیح نیست.
در زمان مجردی در خانواده پدری ام، تابستان هر سال، بعد از تعطیلی مدارس، از خرداد تا شهریور به مدت تقریباً چهار ماه به روستایمان، نه برای تفریح و مسافرت، بلکه برای زندگی می‎رفتیم و در آنجا سکونت داشتیم. این موضوع از زمان طفولیت تا چندین سال ادامه داشت به گونه ای که در عرف، ما اهل آن روستا بودیم و هستیم؛ الآن هم که ازدواج کرده‌ام به آنجا تردد داریم و قصد داریم در آنجا خانه بسازیم. آیا آنجا وطنم محسوب می‌شود؟ حکم نماز و روزه بنده چیست؟
اگر قصد دارید برای همیشه یا سالیان متمادی سالی سه چهار ماه (مانند تابستان و ایام تعطیل) در آنجا زندگی کنید، و وسائل زندگی مانند خانه و امثال آن را فراهم کرده اید، آنجا از نظر عرف، وطن دوم شما محسوب می شود؛ لذا تا از آنجا اعراض* نکنید، حکم وطن برای شما باقی است.
------------------
*اعراض یعنی خروج از وطن با تصمیم بر عدم بازگشت برای سکونت.
کارمند و حامله ام و دارای کودک بیست هفته که مبتلا به دیسک کمر هستم. در صورت ادامه بارداری احتمال خطر سلامتی و جراحی دیسک کمر وجود دارد. آیا سقط جنین جایز است؟ میزان کفاره چقدر است و به چه کسی باید پرداخت شود؟
سقط جنین حتی در فرض مذکور شرعاً حرام است. ضمناً با توجه به اینکه 4 ماه جنین تمام شده است، دیه شخص کامل را دارد لذا اگر پسر باشد 1000 مثقال شرعی طلا و اگر دختر باشد 500 مثقال شرعی طلا به عهده کسی است که مباشر در سقط باشد و دیه به وارث جنین با رعایت طبقات ارث پرداخت می شود؛ همچنین کسی که سقط را انجام می دهد علاوه بر دیه، باید کفاره نیز بدهد و کفاره اش آن است که 60 روز روزه بگیرد (31 روز آن باید پشت سر هم باشد) و به 60 فقیر به هر کدام یک مد طعام که تقریبا 750 گرم گندم می باشد بپردازد.
ازدواج موقت کرده و متأسفانه باردار شدم. برای حفظ آبروی خانواده مجبور به سقط جنین شدم. با توجه به این که اصلاً از آن آقا هیچ خبر و آدرسی ندارم، تکلیف دیه سقط جنین چه می‌شود؟ آیا کفاره هم لازم است؟
سقط جنین در فرض سؤال گناه بزرگی است و باید توبه و استغفار کنید و نسبت به دیه، اگر جنین توسط خود شما - مثل خوردن قرص - سقط شده باشد و پدر بچه، دیه را نبخشد، آن (دیه) را باید به پدر بچه بپردازید و با توجه به فرض سؤال اگر از پیدا شدن او مأیوس باشید، از طرف او دیه مذکور را به فقیر صدقه دهید؛ اما در مورد کفاره، چنانچه سقط جنین، قبل از دمیده شدن روح باشد کفاره ندارد؛ ولی بعد از دمیده شدن روح، کفاره دارد. اگر سقط جنین عمدی باشد، کفاره جمع دارد. (یعنی این که شخصی که اسقاط جنین کرده، باید هم دو ماه روزۀ پی‌ در پی بگیرد و هم شصت مسکین را اطعام کند.)
ملاک کثیر السفر چیست؟
مجرد کثرت سفر موضوع حکم شرعی نیست؛ بلکه کسی که سفر، شغل یا مقدمه شغل اوست، اگر بنای بر استمرار سفر داشته باشد، به مقداری که عرفاً سفر لازمه شغلش محسوب شود، مثل این که قصد داشته باشد در طول هشت یا نه ماه یا یک سال آینده، هفته ای یک روز برای شغلش به سفر رود، نمازش در سفرهای شغلی تمام و روزه اش صحیح است و چنان چه در وطن یا غیر وطن با نیت یا بدون نیت، ده روز بماند، در اولین سفری که بعد از این اقامه عشره انجام می دهد، نمازش قصر است و در کلمات فقها (رضوان الله علیهم) مراد از کسی که شغل او مسافرت است، کسی است که قوام کار او به سفر است.
جماع در چه زمان‌هایی کراهت دارد؟ و در چه زمان‌هایی حرام است؟ و در چه وقت مستحب است؟
جماع در شب خسوف ماه و روز کسوف خورشید و روز وزیدن باد سیاه و زرد و زلزله و در وقت غروب آفتاب تا شفق برود، و بعد از طلوع سپیده تا طلوع آفتاب و در هنگام محاق و در شب اول هر ماه غیر از ماه رمضان و در شب نیمه هر ماه و در شب چهارشنبه و در شب عید قربان و عید فطر مکروه است.
در بعضی موارد جماع، حرام است که به چند نمونه اشاره می‌شود:
۱. در حال احرام،
۲. زمان نفاس،
3. دوران قاعدگی و حیض،
4. در حال روزه ماه مبارک رمضان.
و جماع در شب دوشنبه، سه شنبه، پنجشنبه، جمعه، روز پنجشنبه در وقت ظهر و روز جمعه بعد از عصر مستحب است.