پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

موضوعات

پرسش و پاسخ

ارتباط با پایگاه PDF
قصد داشتم نذر کنم؛ لذا صیغه نذر و جزییات نذرم را در ذهنم مرور و جمله بندی میکردم، بعد هم برای اینکه یادم نرود، شروع به نوشتن کردم؛ همین که نوشتم متوجه شدم باید جزییات بیشتری تعیین کنم و همین طور چند قید اضافه کردم. می خواهم بدانم آیا با مرور ذهنی یا نوشتن، نذر، واجب شده است؟ و اگر واجب شده، قیودی که با فاصله زمانی کم به نذرم اضافه کرده ام معتبرند یا نه؟
در فرض سؤال، چون صیغۀ شرعی نذر را از روی قصد تحقق نذر، نخوانده اید، نذر واجب نشده است.
بنده جایی دیده بودم که بعد از نذر کردن می توان آن را تغییر داد؛ به همین دلیل فکر می کردم که نذر قابل تغییر است. بعد با همین تفکر نذر کردم که مثلاً روزی هزار مرتبه صلوات بفرستم و صیغه نذر را هم خواندم و فکر می کردم هر وقت بخواهم می توانم آن را کم کنم یا منصرف شوم. حال متوجه شده ام که نذر قابل تغییر نیست. در فرض مذکور آیا تا پایان عمر باید هر روز هزار صلوات بفرستم؟ آیا راهی برای باطل کردن نذر وجود ندارد؟
در فرض سؤال چنانچه صیغه شرعی نذر خوانده شده و سایر شرایط معتبر در آن نیز تحقق یافته است، اگر تخلف از نذر عمدی نباشد نسبت به گذشته کفاره ندارد، ولی نسبت به آینده باید طبق نذر عمل کنید و اگر عمداً تخلّف کنید، مرتکب حرام شده و با دادن کفاره، نذر منحل می شود.
شخصی نذر کرده گوسفندی که به دنیا بیاید، نذر حضرت ابوالفضل (ع) باشد؛ گوسفند مزبور بدنیا آمده و بعد از یک سال دوباره همان گوسفند نذری زائیده است.
1- آیا شخص می تواند گوسفند را عوض کند مثلا یک گوسفند نر به جای آن بکشد؟
2- آیا این بچه ای که از این گوسفند به دنیا آمده هم باید بعنوان نذری بدهد یا خیر؟
ج1) اگر صیغه شرعی نذر خوانده شده است، نمی تواند گوسفند را تغییر بدهد.
ج2) بچه گوسفند نذری هم باید در مورد همان نذر مصرف شود.
بنده به همراه همسرم نذر کرده ایم که هر سال در ایام محرم و صفر، ده روز در منزل روضه عزای امام حسین (ع) بر پا کنیم؛ ولی بنا به دلایلی از جمله ناراضی بودن بعضی همسایه ها مجبور شدیم فقط دو یا سه روز، روضه داشته باشیم. از محضرتان این چند سوال را دارم:
1. آیا کفاره شکستن نذر، شامل ما می شود؟
2. در صورت شامل شدن کفاره، به تک تک روزهایی که به نذر عمل نمی شود کفاره تعلق می گیرد یا فقط به یک عنوان تعلق می گیرد؟
3- آیا هر سال باید کفاره را پرداخت کنیم یا پرداخت یک بار کفایت می کند؟
4- آیا کفاره شامل بنده و همسرم است؛ یعنی دو کفاره یا فقط بر عهده بنده است؟
ج1-4) چنان چه صیغه شرعی نذر با شرایط آن جاری نشده باشد، تکلیفی ندارید و کفاره نذر واجب نیست.
در فرض این که صیغه شرعی نذر با شرایط آن جاری شده باشد، اگر بتوانید بدون مزاحمت برای همسایه ها به نذر عمل کنید، این کار مقدّم است.
ولی چنان چه نذر شما موجب اذیت و آزار همسایه ها باشد، رجحان نداشته و عمل به آن واجب نیست و کفاره نیز ندارد.
اما اگر بتوانید بدون اینکه موجب اذیت همسایه ها شود روضه را ولو بدون بلندگو برگزار کنید و عمداً به نذر شرعی عمل نکنید، علاوه بر استغفار کردن، دادن یک کفاره کفایت می کند و کفاره بر عهدۀ شخصی است که با شرایط شرعی، نذر کرده و عمداً مخالفت نموده است.
در مورد صلوات هایی که نذر می شود، آیا حتماً باید خود شخص آن ها را ادا کند یا می تواند از افراد دیگر کمک بگیرد؟
موارد مختلف است و بستگی به نیت نذر کننده دارد. چنان چه موقع جاری کردن صیغه شرعی نذر با شرایط معتبر آن، قصدش شامل کمک گرفتن از غیر هم بوده، کمک گرفتن اشکالی ندارد؛ هرچند فرستادن صلوات بر دیگران واجب نمی شود. ولی اگر قصدش این بوده که خودش به تنهایی صلوات بفرستد، یا فقط تعداد صلوات را مشخص کرده است، نمی تواند از دیگران کمک بگیرد.
آیا شرط در نذر جایز است؟ مثلاً شرط می کنم اگر فلان کاری که از خدا طلب می کنم، محقق شود، نذر را انجام دهم و اگر محقق نشد انجام ندهم؟
نذر مزبور، نذر مشروط نام دارد و اگر در ضمن صیغۀ شرعی نذر و سایر شرایط آن، این شرط ذکر شود، نذر، صحیح و لازم الاجراء است.
کسی که حدود 40 روز، روزه قضای ماه رمضان برعهده اش است و قصد دارد برای ایام عید غدیر، یک هفته به سفر زیارتی مشهد برود آیا می تواند در وطن نذر کند که روز معین (مثلا عید غدیر امسال) را در سفر روزه بگیرد؟
چنانچه صیغه شرعی نذر با شرایط آن در وطنش خوانده شود، اشکال ندارد و روزه مذکور به عنوان روزه مستحبی صحیح است ولی روزه قضا محسوب نمی شود.
1. شخصی با صیغه شرعی نذر می کند که درصدی از درآمدش برای حضرت عباس (ع) باشد. حالا این پول را چه کند؟ آیا صرفاً باید در امور منتسب به ایشان مثل بازسازی حرم ایشان اختصاص دهد یا می تواند به نیت ایشان، به فقرا یا مستمندان کمک کند یا روضه امام حسین (ع) بر پا کند یا زائر به کربلا بفرستد؟
2. آیا خیراتی که پس از نذر و صرفاً جهت خیرات انجام داده است را می تواند برای حضرت عباس (ع) قرار دهد یا حتماً باید همراه با نیت نذر بوده باشد؟
ج1) باید پول مزبور را در کارهای خیر مصرف کرده و ثواب آن را به حضرت عباس (ع) اهدا کند.
ج2) کافی نیست و باید با نیت نذر انجام دهد.
با توجه به نذری که از حدود 20 سال قبل داشته ایم، من و همسرم هر سال حلیم پخته و پخش می کنیم.
اکنون که سنّ ما بالا رفته و انجام این کار و آماده کردن آن برایمان سخت شده است، آیا می توانیم به اندازه هزینه آن و حتی بیشتر، گوشت یا مرغ تهیه کرده و بین نیازمندان توزیع کنیم؟
موارد مختلف است. چنانچه صیغۀ شرعی نذر با شرایط معتبر آن، بر زبان جاری نشده باشد، یا در فرض سؤال مباشرت در انجام نذر را شرط کرده باشید (که فقط خودتان حلیم بپزید و پخش کنید) نذر واجب نبوده و می توانید به نحو مذکور در سؤال عمل نمایید. ولی اگر مباشرت در انجام نذر را شرط نکرده باشید و نذر شما شامل کمک گرفتن از دیگران هم بوده باشد، باید با کمک دیگران به نذر عمل کنید. ضمناً اگر مقدار معیّنی را در نذر مشخص نکرده باشید و توانایی پختن حداقل مقدار ممکن را داشته باشید، همچنان عمل به نذر واجب است و الاّ نذر، منحل می شود.
شخصی بیست هزار تا صلوات طی یکماه نذر کرده و صیغه آن را به زبان آورده است؛ اما کوتاهی کرده و به نذر عمل نکرده و مدت معین شده منقضی گردیده است، تکلیف چیست؟ آیا باید کفاره بدهد یا قضای نذر کافیست؟
اگر با رعایت کلیه شرایط، به‌طور صحیح صیغه نذر را بیان نموده است باید طبق آن عمل کند؛ و چنانچه عمداً تخلف نماید، قضا ندارد اما باید یا ده فقیر را اطعام کند یا آنان را لباس پوشاند و در صورتی‌‌که مقدور نباشد، سه روز، روزه بگیرد.
اگر کسی نذر کند که هر دفعه فلان عمل حلال را انجام دهد، مبلغ پنج هزار تومان صدقه بدهد؛ آیا اگر خلف وعده کند و ادای نذر بر او واجب شود، علاوه بر پرداخت مبلغ نذر، معصیت کرده و کفاره هم دارد؟
بر فرض شرعی بودن نذر و خوانده شدن صیغه مخصوص آن، چنان چه عمداً آن عمل حلال را انجام دهد، باید برای هر بار، مبلغ مشخص شده را صدقه دهد و چنان چه زمانی برای پرداخت آن مبلغ مشخص نکرده باشد، می تواند تا آخر عمر آن مبلغ را بدهد و حنث نذر لازم نمی آید.
اگر صیغه نذر جاری شده باشد، آیا قبل از وقوع منذور، می‌توان از نذر عدول کرد و منصرف شد یا این که باید در صورت وقوع منذور به نذر عمل کرد و یا کفاره داد؟
اگر با شرایط شرعی صیغه نذر جاری شده باشد، عدول از آن صحیح نیست و بعد از وقوع منذور، باید به نذر عمل شود.
خواهرم برای شفای همسرش، (با رضایت همسر) نذر کرده است که یک گوسفند قربانی کند؛ جایی هم برای توزیع گوشت آن مشخص ننموده است. خواهشمندم چگونگی توزیع گوشت آن را بفرمائید.
اگر ایشان صیغه نذر را نخوانده باشد و یا آنچه برای آن نذر کرده است حاصل نشده باشد، عمل به نذر واجب نیست. اما در صورت تحقق نذر شرعی، اگر منظور ایشان قربانی گوسفند برای فقرا بوده است باید آن را به فقرا بدهد و اگر منظورش تنها کشتن گوسفند بوده است می تواند گوشت را در هر راهی مصرف نماید.
آیا می توان قبل از برآورده شدن حاجت (مثلاً شفای بیماری که برایش نذر کرده ایم) نذر را باطل کرد یا تغییر داد؟
اگر صیغه مخصوص نذر را ـ که در رساله های عملیه ذکر شده است ـ نخوانده اید عمل به آن لازم نیست و می توانید تغییر دهید؛ ولی اگر با رعایت کلیه شرایط و به طور صحیح صیغه نذر را خوانده اید، حق ابطال یا تغییر نذر را ندارید.
1. نذری کردم و به صورت کاملاً صحیح صیغه نذر را خواندم؛ نذری که کردم هنوز برآورده نشده است و چون قبول نشده است، چیزی بر من واجب نیست؛ می خواهم شرطی که برای نذر گذاشته ام را کلاً تغییر بدهم و حتی مواردی که درصورت برآورده شدن حاجت بر من واجب می‌شود هم می‌خواهم تغییر بدهم به عنوان مثال من نذر کردم که اگر به درآمد ماهانه 20 میلیون از این سیستم رسیدم در روز اربعین به 200 نفر غذا بدهم؛ حال می‌خواهم مثلاً نذری که در بالا گفتم را تغییر بدهم به اینصورت که هم اون 20 میلیون را تغییر بدهم و هم 200 نفر غذا را کلا با موارد دیگر عوض کنم، این را چطور باید تغییر بدهم؟
2. این که من در هنگام بیان نذر، چند بار صیغه نذر را گفتم، آیا عمل به نذر برای من چند برابر می‌شود؟
ج1) به طور کلی اگر نذر با شرایط شرعی آن از جمله صیغه نذر شرعی که در رساله‌ها آمده است محقق شود، حتی در فرض سؤال امکان تغییر آن نیست.
ج2) اگر قصدتان همان نذر اول بوده است، عمل به آن چند برابر نمی‌شود.