اجاره اگر مخصوص به حجّ در همان سال است، باطل است و باید حجة الاسلام را بجا آورد.

در صورتی که شوهر در فرض سؤال، توانایی پرداخت آن را نداشته باشد، نمی‌تواند آن را از او مطالبه کند و مستطیع نیست ولی اگر شوهر او تمکّن دارد و مطالبه مهر نیز برای زن مفسده‌ای ندارد، واجب است مهریه را مطالبه کرده و به حج برود و اگر مطالبه آن برای او مفسده داشته باشد مثل این که منجر به نزاع و طلاق شود، مطالبه مهریه واجب نبوده و مستطیع نیست.

اگر شرائط دیگر را داشته باشد و قیمت زمین به مقدار هزینه سفر حج باشد، مستطیع است و باید بفروشد.

ج1) انجام حج مستحبی به صورت تبرّعی ایراد ندارد.
ج2) در فرض سؤال، حج مذکور کفایت از حج واجب نمی کند.

اگر با وجود شرایط استطاعت، حتی در فرض مذکور حج بجا نیاورد، حج بر او مستقر شده و باید بعداً به هر نحو می تواند به حج برود.

ظاهر آن است که عمره مفرده بر نایب واجب نمی شود و وظیفه او عمره تمتّع است؛ ولی اتیان به مفرده برای نایبی که مستطیع شده احوط است.

1) اگر اضافه بر مخارج منزل و ضروریات زندگی، هزینه سفر حج و رفت و برگشت آن و نیز رجوع به کفایت را نداشته باشید، حج بر شما واجب نیست.
2) در این صورت حج بر شما واجب می شود و نامش حج بذلی است و کفایت از حجة الاسلام می‌کند.

در صورت توانایی پدر و امکان مطالبه، مادر باید مهریه را مطالبه و به حج برود؛ همچنین در فرض مذکور که پدرتان مخارج حج مادر را تقبل می کند، حج مادر به عنوان حج واجب کفایت می کند.

پرداخت مهریه در هر صورت (چه به حج بروید چه نروید) واجب است و اگر قبلا استطاعت نداشته اید و با پول فعلی مستطیع شده اید و همسر شما مهریه را مطالبه می نماید باید مهریه او را بدهید و در این صورت از استطاعت خارج می شوید.

در فرض سؤال، چنانچه حجّ بر پدرتان مستقر شده (مستطیع بوده) و اموالش برای هزینۀ سفر حج کافی باشد، ورثه او باید از اصل مال از طرف او نایب بگیرند؛ مگر آن که وصیت کرده باشد که مخارج حجّ از ثلث مالش پرداخت شود، که در این صورت از ثلث برداشته می شود. ولی اگر ثلث مالش برای انجام آن کافی نباشد، کمبود آن از اصل مال برداشته می‌شود. اما اگر ایشان در زمان حیات مستطیع نبوده، در این صورت اگر وصیتی نکرده، واجب نیست برای ایشان، حج به جا آورده شود و چنانچه وصیت به حج کرده و وصیت بیش از ثلث مال نیست، واجب است که از ثلث مال ایشان، حج به جا آورده شود.

ـ کسی که نیاز به ازدواج دارد و ترک ازدواج موجب مشقّت یا حرج او است، چنانچه بتواند ازدواج کند و برای آن پول، لازم دارد، در صورتی مستطیع می شود که علاوه بر مخارج حج، مصارف ازدواج را هم داشته باشد.

ج1) اگر برای حج ایشان اجیر شده اید و به واسطه اجرت حج، مستطیع شده اید (و مال دیگری برای استطاعت ندارید)، باید حج ایشان را انجام داده و در غیر این صورت باید امسال حج خودتان را انجام دهید.
ج2) اگر وصیت کرده باشد که شما خودتان حج را به نیابت از ایشان انجام دهید چنانچه وصیت برای انجام حج در همان سالی باشد که خودتان مستطیع هستید، وصیت صحیح نیست و اگر وصیت کننده زنده است خودش هر تصمیمی می تواند بگیرد، در غیر این صورت حج بر عهده او بوده که باید ورثه حج را به نیابت از او از اموالش بعد از فوت انجام بدهند و چنانچه ورثه، خانم شما را به عنوان نایب انتخاب کنند، به خودی خود مانعی ندارد.

مصرف پول مذکور در جای دیگر فی نفسه اشکال ندارد، اما به طور کلی کسی که مستطیع شده باشد جایز نیست بعد از رسیدن زمانی که باید مال را برای رفتن به حج، صرف کند، خود را از استطاعت خارج نماید؛ بلکه احتیاط واجب آن است که قبل از آن زمان نیز خود را از استطاعت خارج نکند.

اگر مقداری از کار ناقص بوده است و دادن پول، منوط به انجام تتمه کار بوده است استطاعت حاصل نشده است البته اگر در آینده ( به هر دلیل) پول او را دادند و به اندازه مخارج حج بود (با وجود سایر شرایط) حج بر او واجب می شود.

در فرض سؤال مستمری جزو ما ترک میت نیست؛ در هر حال اگر یقین دارید پدرتان در زمان حیاتش، مستطیع بوده و حج بر او مستقر شده، باید از اموال پدر که به جا مانده، برایش نایب بگیرید و مادر حق ممانعت ندارد.