شک در رکعات در نمازهای دو رکعتی و سه رکعتی، مبطل نماز است. اما اگر در نماز چهار رکعتی بعد از سر برداشتن از سجده دوم شک کند، دو رکعت خوانده یا سه رکعت، باید بنا را بر سه رکعت گذاشته و یک رکعت دیگر بخواند و نماز را تمام کند و بعد از نماز، یک رکعت نماز احتیاط ایستاده، یا دو رکعت نشسته بخواند. همچنین اگر بین سه و چهار، شک کند، در هر جای نماز باشد، بنا را بر چهار بگذارد و نماز را تمام کند؛ بعد از نماز، یک رکعت نماز احتیاط ایستاده، یا دو رکعت نشسته، به جا آورد.

اگر لکه‌های کوچک بعد یا قبل از از دوران عادت، خون نباشد، زن وظیفه‌ای ندارد؛ اما اگر لکه های بعد از دوران عادت خون باشد، هرچند به صورت لکه‌های قهوه‌ای رنگ و از ده روز نگذرد، همه آن لکه‌ها حیض است. همچنین لکه های قبل از دوران عادت اگر حداقل سه روز مستمر باشد - هر چند در باطن - به‌ گونه‌ای که بگویند حیض را جلو انداخته، حیض است و باید نماز و روزه را ترک کند. اما در صورتی که لکه‌های خون، قبل از حیض، حداقل سه روز - هر چند در باطن - مستمر نباشد، استحاضه است و باید با مراعات احکام استحاضه، عبادات را انجام دهد.

وقت فضیلت نماز وسیع‌تر از اول وقت نماز است. مقصود از اول وقت نماز، ابتدای زمانی است که وقت نماز فرا می‌رسد.

به طور کلی، کسی که سفر شغل اوست، اگر به سفر غیر شغلی برود، هر چند به محل شغلش باشد، نمازش قصر است؛ اما چنانچه برای کاری غیر از شغل به محل شغلش سفر کند، ولی تصمیم بگیرد که به خاطر شغل در آنجا بماند، در مدتی که آنجا توقف می کند تا به سر کار برود، بعد از آن و در برگشت، نمازش تمام است، گرچه احتیاط آن است که در مدتی که آنجا توقف می کند تا به سر کار برود نماز را هم تمام و هم قصر بخواند.

ج1) در فرض مذکور، در سفر اول شغلی، بنابر احتیاط واجب باید نماز را به صورت جمع یعنی هم قصر و هم تمام بخوانید.
ج2) در فرض این که سفرهای شغلی ادامه دارد، هر وقت، قبل از سفر شغلی، ده روز یک جا ثابت نباشید، نمازتان تمام است و سفر بعدی ربطی به این سفر ندارد.
ج3) برای تحقق سفر شغلی که باعث تمام بودن نماز است، سه شرط لازم است:
1- قصد انجام سفر شغلی
2- شروع سفر شغلی
3- قصد استمرار سفر شغلی

1- در فرض مذکور کارکنان ناو در حکم کثیر السفر شغلی هستند که نماز آنها تمام و روزه صحیح است.
تبصره: کسی که شغلش سفر است چنانچه در وطن یا غیر وطن، با قصد یا بدون قصد، 10 روز توقف کند، در اولین سفر کاری بعد از 10 روز، نمازش، قصر است
2- اگر مدت سفر کمتر از سه ماه باشد حکم مسافر را دارد و اگر بیش از سه ماه باشد، حکم کثیر السفر شغلی را دارد و نمازش تمام و روزه صحیح است و اگر بلاتکلیف و مردد باشد تا سی روز حکم مسافر را دارد.
3- اگر توقف، کمتر از 10 روز باشد، همان حکم کلی مسافر را دارد و اگر توقف بیش از 10 روز باشد و ادامه مأموریت،سفر جدید محسوب نگردد همچنان حکم قبلی را دارد.

ج1و2) فرستادن صلوات به خودی خود واجب نیست؛ ولی هر وقت انسان اسم مبارک حضرت رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) مانند محمد و احمد یا لقب و کنیه آن جناب را مثل مصطفی و ابوالقاسم بگوید یا بشنود اگر چه در نماز باشد، مستحب است صلوات بفرستد. همچنین موقع نوشتن اسم مبارک حضرت رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) مستحب است صلوات را هم بنویسد و نیز بهتر است هر وقت آن حضرت را یاد می کند صلوات بفرستد.

نافله های یومیه عبارت اند از:
1. نافلۀ ظهر، هشت رکعت (چهار نماز دو رکعتی) قبل از نماز ظهر؛
2. نافلۀ عصر، هشت رکعت (چهار نماز دو رکعتی) قبل از نماز عصر؛
3. نافلۀ مغرب، چهار رکعت (دو نماز دو رکعتی) بعد از نماز مغرب؛
4. نافلۀ عشا، دو رکعت (به صورت نشسته) بعد از نماز عشا؛
5. نافلۀ صبح، دو رکعت قبل از نماز صبح؛
6. نافلۀ شب، یازده رکعت از نصف شب تا اذان صبح؛ (بهتر است در ثلث آخر شب خوانده شود و هر چه به فجر نزدیک تر باشد، فضیلت آن بیشتر است.)

ج1) در فرض سؤال سفر، حرام و نماز تمام است.
ج2) وفای به نذر واجب است و اگر به قصد تخلف از نذر سفر کند، نماز تمام است، در غیر این صورت نماز قصر است.

مستحب است در تشهد موثقه ابی بصیر* خوانده شود بنابر این در فرض سؤال نماز صحیح است.
............................................................................................................
*در موثقه آمده است: در تشهد رکعت دوم بخوان: «بسم اللّٰه و باللّٰه، و الحمد للّٰه و خیر الأسماء للّٰه، أشهد أن لا إله إلّا اللّٰه وحده لا شریک له، و أشهد أنّ محمّداً عبده و رسوله، أرسله بالحقّ بشیراً و نذیراً بین یدی الساعة، أشهد أنّک نعم الربّ، و أنّ محمّداً نعم الرسول، اللهمّ صلّ علیٰ محمّد و آل محمّد، و تقبّل شفاعته فی امّته و ارفع درجته،
سپس دو یا سه بار «الحمد لله» بگوید.
و در تشهد رکعت چهارم بگو: بسم اللّٰه و باللّٰه و الحمد للّٰه و خیر الأسماء للّٰه أشهد أن لا إله إلّا اللّٰه وحده لا شریک له، و أشهد أنّ محمّداً عبده و رسوله، أرسله بالحقّ بشیراً و نذیراً بین یدی الساعة، أشهد أنّک نعم الربّ، و أنّ محمّداً نعم الرسول، التحیّات للّٰه، و الصلوات الطاهرات الطیّبات الزاکیات الغادیات الرائحات السابغات الناعمات ما طاب و زکی و طهر و خلص وصفا فللّه، أشهد أن لا إله إلّا اللّٰه وحده لا شریک له، و أشهد أنّ محمّداً عبده و رسوله أرسله بالحقّ بشیراً و نذیراً بین یدی الساعة، أشهد أنّ ربّی نعم الربّ، و أنّ محمّداً نعم الرسول، و أشهد أنّ الساعة آتیة لا ریب فیها، و أنّ اللّٰه یبعث من فی القبور، الحمد للّٰه الذی هدانا لهذا، و ما کنّا لنهتدی لو لا أن هدانا اللّٰه، الحمد للّٰه ربّ العالمین، اللهمّ صلّ علیٰ محمّد و آل محمّد، و بارک علیٰ محمّد و آل محمّد، و سلّم علیٰ محمّد و آل محمّد، و ترحّم علیٰ محمّد و آل محمّد، کما صلّیت و بارکت و ترحّمت علیٰ إبراهیم و آل إبراهیم إنّک حمید مجید، اللهمّ صلّ علیٰ محمّد و آل محمّد، و اغفر لنا و لإخواننا الذین سبقونا بالإیمان، و لا تجعل فی قلوبنا غلًاّ للذین آمنوا، ربّنا إنّک رءوف رحیم، اللهمّ صلّ علیٰ محمّد و آل محمّد، و امنن علیّ بالجنّة و عافنی من النار، اللهمّ صلّ علیٰ محمّد و آل محمّد و اغفر للمؤمنین و المؤمنات، و لا تزد الظالمین إلّا تباراً، ثمّ قل: السلام علیک أیّها النبیّ و رحمة اللّٰه و برکاته، السلام علیٰ أنبیاء اللّٰه و رسله، السلام علیٰ جبرئیل و میکائیل و الملائکة المقرّبین، السلام علیٰ محمّد بن عبد اللّٰه خاتم النبیّین، لا نبیّ بعده، و السلام علینا و علی عباد اللّٰه الصالحین، سپس سلام نماز را بخوان».

خواندن بیش از یک سوره در یک رکعت از نماز واجب جایز است؛ هر چند مکروه است و در نماز مستحبی کراهت هم ندارد و احتیاط مستحب آن است که در نماز واجب، خواندن بیش از یک سوره را ترک کند.

در فرض سؤال خون مذکور، حکم استحاضه را دارد. اگر استحاضه، قلیله باشد باید برای هر نماز یک وضو بگیرید و ظاهر فرج را هم اگر خون به آن رسیده است، آب بکشید و بنا بر احتیاط واجب وسیله ای را که برای جلوگیری از خون استفاده می کنید، ــ اگر نجس شده است ــ آب بکشید یا عوض کنید. در استحاضه متوسطه علاوه بر وظایف استحاضه قلیله، باید برای نمازی که قبل از آن یا در بین آن خون استحاضۀ متوسطه دیده اید، غسل کنید، یعنی اگر بعد از نماز صبح مستحاضۀ متوسطه شوید، باید برای نماز ظهر و عصر، غسل کنید و بعد از آن تا زمانی که مستحاضۀ متوسطه هستید، هر روز بعد از اذان صبح و قبل از نماز، غسل کنید. در استحاضۀ کثیره: علاوه بر کارهای استحاضه قلیله، باید یک غسل برای نماز صبح و یک غسل برای نماز ظهر و عصر و یک غسل برای نماز مغرب و عشاء، در وقت نماز انجام دهید، البته اگر بین نماز ظهر و عصر یا مغرب و عشاء، فاصله بیندازید، باید برای نماز عصر و عشاء هم یک غسل انجام دهید.

ج1) در فرض سؤال از همان زمان آغاز اقامت، با نیت اقامت و بعد از استقرار کامل، وقتی که عرفاً مسافر محسوب نشود، نماز تمام و روزه صحیح است.
ج2) تابع صدق عرفی است، اگر در مدت مذکور نیز عرفاً مسافر محسوب نشود، حکم جاری است.

شک مذکور از شک‌های مبطل نماز است؛ توجه داشته باشید اگر یکی از شک‌هایی که نماز را باطل می‌کند، برای نمازگزار پیش آید، بنا بر احتیاط نمی‌تواند بلافاصله نماز را رها کند؛ بلکه باید قدری فکر کند تا شک پابرجا شود (یعنی یقین یا گمان به یک طرف پیدا نکند) آن گاه می‌تواند نماز را رها کند.

نماز و روزه گذشته اشکال ندارد؛ ولی برای نماز و روزه‌های بعدی باید غسل کنید.