پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

موضوعات

پرسش و پاسخ

ارتباط با پایگاه PDF
با توجه به این که مسافت شرعی، طبق نظر رهبری معظم 41 کیلومتر اعلام شده است، بنده با تفحص و جستجو از اینترنت به ظن رسیدم که مقصد من بیش از 20/5 کیلومتر است، اما بعداً با سخن اهالی مقصد برایم شک حاصل شد و از کیلومتر ماشین حساب کردم کمتر از مسافت شرعی شد؛ الآن تکلیف نمازهای شکسته‌ای که خوانده‌ام چیست؟
در فرض سؤال نمازهایی را که شکسته خوانده‌اید باید به صورت تمام در وقت، اعاده و در خارج وقت، قضا کنید.؛ لازم به ذکر است ملاک محاسبه مسافت شرعی فاصله بین آخر شهر مبدأ و ابتدای شهر مقصد است و هرگاه علم یا اطمینان داشته باشید یا به وسیله بیّنه شرعی (دو نفر عادل) ثابت شود که مسافت حداقل هشت فرسخ است، باید نماز را شکسته بخوانید در غیر این صورت نماز را باید تمام بخوانید.
۱. آیا غسل جمعه را تا ظهر شنبه، رجاءً می‌شود انجام داد؟
۲. آیا غسل جمعه را میشود شب جمعه، رجاءً انجام داد؟
۳. از ظهر جمعه تا قبل از غروب آفتاب روز جمعه، غسل جمعه را به چه نیتی انجام دهیم؟
ج1-3) غسل جمعه و وقت آن، از اذان صبح است تا ظهر. بهتر است نزدیک ظهر به جا آورد. اگر تا ظهر، انجام ندهد؛ بهتر است که بدون نیت ادا و قضا تا عصر جمعه به جا آورد. اگر در روز جمعه غسل نکند؛ مستحب است از صبح شنبه تا غروب، قضای آن را به جا آورد. و کسی که می‌ترسد در روز جمعه آب پیدا نکند، می‌تواند روز پنجشنبه غسل را انجام دهد؛ بلکه اگر در شب جمعه غسل را به امید آن که مطلوب خداوند عالم است، به جا آورد، صحیح است.
کسی که فکر می کرده می تواند تا اتمام اذان صبح، سحری بخورد و تا اتمام نماز مغرب، باید صبر کند تا افطار کند؛ تکلیف روزه های گذشته اش چیست؟
فرد مذکور در فرض سؤال، اگر یقین دارد زمانی که مفطر انجام داده، طلوع فجر (نه صرف اذان) محقق شده بوده باید روزه ها را قضا کند ولی کفاره ندارد؛ اما اگر یقین ندارد (شک دارد که طلوع فجر صادق شده بوده یا نه) روزه اش صحیح است.
اگر فرد بعد از خواندن نماز احتیاط بفهمد کسری نماز کمتر از نماز احتیاط بوده، مثلاً چنانچه نمازگزار در شک بین دو و چهار، بنا را بر چهار گذاشته باشد و دو رکعت نماز احتیاط خوانده باشد، بعد بفهمد نماز را سه رکعت خوانده، وظیفه او چیست؟
اگر قبل از انجام دادن کاری که نماز را باطل می کند، متوجه شود، باید یک رکعت دیگر متصل به نماز بخواند و بنا بر احتیاط واجب، نماز را هم اعاده کند.
اگر نماز ظهر و عصر را پس و پیش بخوانیم و به اشتباه نماز عصر را اول ادا کنیم، حکم چیست؟
اگر بر اثر اشتباه یا غفلت نماز عصر را مقدّم داشته و بعد از تمام شدن نماز متوجه شدید، نماز شما صحیح است و باید نماز ظهر را بخوانید.
اگر کسی حکم قسمتی از نماز را نداند؛ برای مثال، حکم این که اگر حمد را در نماز فراموش کرد، نداند چه کاری انجام دهد؛ و یا یک سجده به جای دو سجده به جا آورد؛ و با اتمام نماز، نماز خود را اعاده کند، حکم این نماز چیست؟
مکلف باید مسائلی‌ را که انجام تکالیف شرعی روزمره وابسته به دانستن آن است فرا بگیرد، مانند مسائل اصلی نماز و روزه و طهارت و برخی معاملات و غیر آن. و اگر در اثنای نماز مسئله‌ای پیش بیاید که حکم آن را نمی‌داند، جایز است به یکی از دو طرفی که احتمال آن را می‌دهد عمل کند و نماز را به آخر برساند، ولی پس از نماز باید مسأله را بپرسد و اگر آنچه عمل کرده موجب بطلان نمازش شده باشد، نماز را دوباره بخواند.
آیا می‌توان در نماز جماعت دو نماز که یکی قضا و دیگری ادا باشد را به یک نماز اقتدا کرد؟ مثلاً پیش نماز، چهار رکعت می‌خواند ولی من سه رکعت نماز قضا نیت می‌کنم و موقع قنوت، نمازم را فرادا کرده و زودتر از پیش‌نماز تمام می‌کنم و در رکعت سوم امام، نماز ادای چهار رکعتی را اقتدا می‎کنم.
اشکال ندارد، حتی اگر از اوّل نماز قصد مأموم همین باشد؛ البته احتیاط مستحب آن است که از ابتدای نماز چنین قصدی نداشته باشید.
جماع در چه زمان‌هایی کراهت دارد؟ و در چه زمان‌هایی حرام است؟ و در چه وقت مستحب است؟
جماع در شب خسوف ماه و روز کسوف خورشید و روز وزیدن باد سیاه و زرد و زلزله و در وقت غروب آفتاب تا شفق برود، و بعد از طلوع سپیده تا طلوع آفتاب و در هنگام محاق و در شب اول هر ماه غیر از ماه رمضان و در شب نیمه هر ماه و در شب چهارشنبه و در شب عید قربان و عید فطر مکروه است.
در بعضی موارد جماع، حرام است که به چند نمونه اشاره می‌شود:
۱. در حال احرام،
۲. زمان نفاس،
3. دوران قاعدگی و حیض،
4. در حال روزه ماه مبارک رمضان.
و جماع در شب دوشنبه، سه شنبه، پنجشنبه، جمعه، روز پنجشنبه در وقت ظهر و روز جمعه بعد از عصر مستحب است.
اگر نماز جماعتی را در مسجد اقامه کنیم. آیا می توان با همان امام جماعت در مسجد دیگر و مأمومین دیگر نماز را مجدداً اقامه کرد؟
نماز دوم امام و افراد دیگری که تنها در نماز دوم امام به او اقتدا کرده اند در فرض سؤال صحیح است؛ ولی نماز کسی که در جماعت اول مأموم بوده و می خواهد همان نماز را برای بار دوم به جماعت بخواند، مشروع نیست؛ مگر اینکه احتمال خللی در نماز اول خود بدهد و بخواهد احتیاطاً نماز خود را اعاده کند.
1. اگر در اثنای نماز جماعت، امام جماعت یادش بیاید که وضو ندارد؛ تکلیف امام و مأمومین چیست؟
2. آیا مأمومین می‌توانند زمانی که امام جماعت نماز خود را می‌شکند، نماز خود را بشکنند؟
3. اگر امام جماعت نماز خود را با این که می‌داند وضو ندارد، ادامه دهد، تکلیف نماز مأمومین و امام جماعت چیست؟
ج1) امام جماعت باید نماز را رها کند و اگر در صف جلو، فرد واجد شرایطی بود و جلو ایستاد، مأمومین می‌توانند بقیه نماز را با او ادامه دهند.
ج2) جایز نیست مأمومین نماز خود را بشکنند و در فرض مزبور باید به فرادا نماز را ادامه دهند.
ج3) نماز امام جماعت باطل است؛ لکن نماز مأمومینی که اطلاع از وضعیت امام ندارند، صحیح است.
من ده یازده ساله که بودم وقتی از مدرسه آمده و نماز ظهر و عصرم را می‌خواندم، به سرعت می‌خواندم و برای سریع‌تر شدن، به جای دو سجده، دو بار پیشانی خودم را به مهر می‌زدم. آیا نمازهای من باطل هستند؟
اگر جاهل قاصر *بوده و با اعتقاد به صحّت، به صورت مذکور می‌خوانده اید، نماز صحیح است ولی چنانچه جاهل مقصّر بوده اید، بنا بر احتیاط واجب نماز باطل است.
----------------
*جاهل قاصر کسی است که اصلاً متوجه جهل خود نیست و یا توجه به جهلش دارد، ولی راهی برای برطرف کردن جهل خود ندارد و جاهل مقصر به کسی گفته می شود که متوجه جهل خود بوده و راه های رفع جهالت خود را هم می داند، ولی در آموختن احکام کوتاهی می کند.
تکرار کلمه‌ای در دو جای نماز یا تکرار بیش از دو بار، آیا موجب بطلان نماز می شود؟ کثیرالشک اگر حس کند کلمه ای را غلط تلفظ کرده و تکرار کند، آیا نماز باطل است و باید نمازها را قضا کند؟
تکرار اذکار نماز غیر از تکبیرة الاحرام* -که صورت‌های مختلفی دارد- حتی اگر از روی وسواس باشد موجب بطلان نماز نیست؛ البته اگر تکرار ذکر به حدی برسد که موالات و یا صورت نماز را به هم بزند، موجب بطلان نماز می‌شود.
-------------
* گفتن تکبیرة الاحرام کامل برای بار دوم و چهارم و... (در عددهای زوج) موجب بطلان نماز است؛ ولی گفتن ناقص یا در عددهای فرد موجب بطلان نماز نمی‌شود.
چنانچه به علت زلزله و مانند آن در بین خطبه ها یا نماز جمعه، مأمومین متفرق شوند، آیا نماز جمعه باطل می شود؟
موارد مختلف است؛ اگر در بین خطبه ها یا قبل از نماز متفرق شوند و برنگردند و امام و مأمومین کمتر از پنج نفر مرد شوند، نمی توانند نماز جمعه بخوانند و اگر در بین نماز جمعه متفرق شوند و تعدادشان از پنج مرد کمتر شود نماز باطل می شود؛ مگر اینکه بعد از رکوع رکعت دوم این اتفاق افتاده باشد که در این صورت نماز جمعه صحیح است، هر چند احتیاط مستحب است که نماز ظهر هم بخوانند.
اگر نماز به گونه‌ای شد که نماز احتیاط و سجده سهو هر دو واجب بشود، آیا نماز صحیح خواهد بود؟ اگر صحیح هست باید کدام یک را (سجده سهو یا نماز احتیاط ) مقدم بدارد؟
در فرض سؤال نماز، صحیح است و باید ابتدا نماز احتیاط و سپس سجده سهو را به جا آورد.
سهواً یکی از تکبیرهای نماز میت و دعایش را نخواندیم، بعد از نماز متوجه شدیم یکی از تکبیرها گفته نشده؛ آیا نیاز به اعاده است؟
در فرض سؤال اگر هنگامی متوجه شوید که صورت نماز، به هم خورده است، نماز باطل است و باید از اول خوانده شود و اگر با این نماز، دفن شده، باید بر قبر او نماز صحیح خوانده شود.