پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

موضوعات

پرسش و پاسخ

ارتباط با پایگاه PDF
چنانچه شخصی نیاز به استفاده از تلفن اداره جهت انجام امور شخصی داشته باشد و مسئول مربوطه نیز با وی هماهنگ باشد، حکم شرعی آن چیست؟
به طور کلی استفاده کارمندان از امکانات بیت المال در ساعات رسمی کار به مقدار متعارفی که مورد ضرورت و نیاز است و شرایط کاری بیانگر اذن به کارمندان در این مقدار از استفاده است، اشکال ندارد و همچنین استفاده از امکانات بیت المال با اذن کسی که از نظر شرعی و قانونی حق اذن دارد، بدون اشکال است. در نتیجه اگر تصرّفات شخصی انسان در بیت المال به یکی از دو صورت مذکور باشد، چیزی در این رابطه به عهده او نیست، ولی اگر از اموال بیت المال استفاده غیر متعارف کند و یا بدون اذن کسی که حق اذن دارد، بیشتر از مقدار متعارف استفاده نماید، ضامن آن است و باید عین آن را اگر موجود باشد به بیت المال برگرداند و اگر تلف شده باشد، باید عوض آن را بدهد؛ همچنین باید اجرة المثل استفاده از آن را هم در صورتی که اجرت داشته باشد به بیت المال بپردازد.
ملاک کثیر السفر چیست؟
مجرد کثرت سفر موضوع حکم شرعی نیست؛ بلکه کسی که سفر، شغل یا مقدمه شغل اوست، اگر بنای بر استمرار سفر داشته باشد، به مقداری که عرفاً سفر لازمه شغلش محسوب شود، مثل این که قصد داشته باشد در طول هشت یا نه ماه یا یک سال آینده، هفته ای یک روز برای شغلش به سفر رود، نمازش در سفرهای شغلی تمام و روزه اش صحیح است و چنان چه در وطن یا غیر وطن با نیت یا بدون نیت، ده روز بماند، در اولین سفری که بعد از این اقامه عشره انجام می دهد، نمازش قصر است و در کلمات فقها (رضوان الله علیهم) مراد از کسی که شغل او مسافرت است، کسی است که قوام کار او به سفر است.
اگر تشنگی یا ضعف برای فرد روزه دار به قدری زیاد است که در اثر آن به سختی زیادی بیفتد که معمولاً نمی‌شود آن را تحمّل کرد، خوردن روزه چه حکمی دارد؟ آیا فقط به مقدار ضرورت و از بین رفتن ضعف فوق العاده، به خوردن اکتفا کند یا می تواند بیشتر بخورد؟ آیا در بقیه روز امساک بر او واجب است؟
اگر مکلف بیماری خاصی که موجب عطش می شود ندارد و وضعیّت او به گونه‌ای است که به خاطر ضعف جسمانی یا طولانی بودن روز، روزه گرفتن به خودی خود _ حتّی با ترک فعّالیّت و مراعات تغذیه _ سختی فوق ‌العاده داشته باشد، در این صورت بنابر احتیاط روزه بگیرد و وقتی به سختی فوق‌ العاده افتاد، افطار کند و قضای آن را بگیرد. امّا اگر حرجی بودن ادامه‌ روزه به دلیل فعّالیّت مانند اشتغال به کار یا تحصیل و مطالعه باشد، در این صورت بنابر فتوا باید روزه بگیرد و هر گاه به سختی فوق ‌العاده افتاد، افطار کند و قضای آن را بگیرد. ضمناً در فرض مذکور، خوردن به میزان ضرورت یا امساک مابقی روز واجب نیست.
بنده به همراه همسرم نذر کرده ایم که هر سال در ایام محرم و صفر، ده روز در منزل روضه عزای امام حسین (ع) بر پا کنیم؛ ولی بنا به دلایلی از جمله ناراضی بودن بعضی همسایه ها مجبور شدیم فقط دو یا سه روز، روضه داشته باشیم. از محضرتان این چند سوال را دارم:
1. آیا کفاره شکستن نذر، شامل ما می شود؟
2. در صورت شامل شدن کفاره، به تک تک روزهایی که به نذر عمل نمی شود کفاره تعلق می گیرد یا فقط به یک عنوان تعلق می گیرد؟
3- آیا هر سال باید کفاره را پرداخت کنیم یا پرداخت یک بار کفایت می کند؟
4- آیا کفاره شامل بنده و همسرم است؛ یعنی دو کفاره یا فقط بر عهده بنده است؟
ج1-4) چنان چه صیغه شرعی نذر با شرایط آن جاری نشده باشد، تکلیفی ندارید و کفاره نذر واجب نیست.
در فرض این که صیغه شرعی نذر با شرایط آن جاری شده باشد، اگر بتوانید بدون مزاحمت برای همسایه ها به نذر عمل کنید، این کار مقدّم است.
ولی چنان چه نذر شما موجب اذیت و آزار همسایه ها باشد، رجحان نداشته و عمل به آن واجب نیست و کفاره نیز ندارد.
اما اگر بتوانید بدون اینکه موجب اذیت همسایه ها شود روضه را ولو بدون بلندگو برگزار کنید و عمداً به نذر شرعی عمل نکنید، علاوه بر استغفار کردن، دادن یک کفاره کفایت می کند و کفاره بر عهدۀ شخصی است که با شرایط شرعی، نذر کرده و عمداً مخالفت نموده است.
منعقد شدن نذر با جملات زیر محل اشکال است: "نذرت لله أن اصوم" نذر کردم برای خدا این که روزه بگیرم.
آیا حکم فوق به معنای این است که اگر این جمله را به کار برده باشیم، نذر صحیح نبوده و انجامش واجب نیست؟
حکم مذکور، بدین معنا است که بنابر احتیاط واجب باید به نذر عمل نمایید.
1. اگر کسی جوجه ای را در خانه ای که در آن مشغول به کار است، پیدا کند و جویای صاحب آن بشود اما کسی را نیابد و آن جوجه را نگه‎داشته و بزرگ کند، آیا گوشت آن بر او حلال است یا نه؟
2. حکم آن جوجه که الان بزرگ شده و تخم گذاشته و جوجه دارد، چیست؟
ج1) در فرض مرقوم، جوجه مجهول المالک محسوب می‌شود و باید به عنوان صدقه به فقیر داده شود.
ج2) در صورتی که کوتاهی کرده و صدقه ندهد و این جوجه بزرگ شود، تخم آن و نسلی که از تخم آن به وجود می‎آید، نیز مجهول المالک است و باید به فقیر صدقه داده شود.
کسی که بدون قصد عمره یا حج، وارد مکه یا حدود حرم شود، آیا احرام بستن برای وی واجب است؟ اگر احرام نبندد، کفاره دارد؟ کسانی که هر روز برای کسب و کار، وارد مکه شده و خارج می شوند، آیا باید با گذشت یک ماه، دوباره احرام ببندند؟
واجب است بر کسی که می خواهد داخل مکّه شود، با احرام وارد شود و برای احرام باید نیت عمره یا حج داشته باشد و اگر وقت حج نیست و می خواهد وارد مکّه شود، واجب است عمره مفرده انجام دهد؛ البته از این حکم، کسانی که مقتضای شغلشان این است که زیاد وارد مکّه می شوند و از آن خارج می شوند، استثنا شده است. همچنین کسانی که پس از اعمال حج یا عمره، از مکه خارج شده‌اند و می‌خواهند در همان ماه انجام حج یا عمره، دوباره وارد مکه شوند، احرام و عمره مجدّد واجب نیست. ولی با گذشت ماه قمری برای ورود به مکه، باید مجدد محرم شود و در هر صورت کفاره ندارد.
فردی نمی داند که از زمان بلوغ خود چه مقدار نماز قضا بر ذمّه دارد و به علت داشتن وسواس، مقدار سال های زیادی را در نظر می گیرد و همین منجر شده که اصلاً برای خواندن نمازها شروع به کار نکند. لطفاً بفرمایید: تکلیف او چیست؟
بیش از مقداری که یقین دارد نماز از او فوت شده لازم نیست قضا کند.
فردی 30 سال قبل قطعه زمین بدون صاحبی را تملک کرده است و به کشت و کار پرداخته است؛ نهادی دولتی قصد خرید و ساخت و ساز در این زمین را دارد. آیا دریافت پول زمین مذکور جایز و حلال است؟
اگر زمین مذکور موات بوده و مالکی نداشته است و این شخص آن را احیاء کرده است، تملّک و فروش زمین به نهاد مذکور اشکال ندارد. البته چنانچه قانونی در این زمینه وجود دارد، باید رعایت شود.
قسم خوردن چه شرائطی دارد و با چه شرایطی محقق می شود؟ کفاره نقض قسم چه مقدار است؟
1. صیغه قسم را باید به زبان بگوید.
2. قسم به ذکر اسم خداوند متعال که مختص به اوست، مانند لفظ جلاله «اللّه» باشد و همچنین آنچه بر غیرخدا اطلاق نمی‌شود، مانند رحمان و یا ذکر اوصاف و افعال مختص به خدا که غیر او در آن با خدا شریک نمی‌باشد مانند «و مقلب القلوب و الابصار»، «و الذی نفسی بیده» و یا ذکر اوصاف و افعال مشترکی که بر خدای تعالی و بر غیر خدا اطلاق می‌شود لیکن غالباً برخدا اطلاق می‌شود به طوری که در وقت اطلاق، منصرف به خدای تعالی می‌شود، مانند ربّ و خالق و بارئ و رازق و رحیم باشد.
3. کسی که قسم می خورد باید بالغ و عاقل باشد.
4. اگر مورد قسم از اموال است، انسان، ممنوع از تصرف در اموالش نباشد.
5. از روی قصد و اختیار قسم بخورد.
6. کاری را که قسم می خورد انجام دهد، باید حرام و مکروه نباشد و کاری را که قسم می خورد ترک کند، باید واجب و مستحب نباشد؛ اگر قسم بخورد که کار مباحی را به جا آورد، باید ترک آن در نظر مردم بهتر از انجامش نباشد، و نیز اگر قسم بخورد کار مباحی را ترک کند، باید انجام آن در نظر مردم بهتر از ترکش نباشد.
7. احتیاط در این است که قسم خوردن فرزند و زن با اجازه پدر و شوهر باشد و اگر نسبت به غیر انجام واجبات و ترک محرمات باشد، پدر و شوهر می توانند از ادامه دادن آن منع کنند.
کفاره شکستن قسم:
اگر کسی عمداً قسم را بشکند، باید یا ده فقیر را اطعام کند یا آنان را لباس بپوشاند و در صورتی ­که مقدور نباشد، سه روز، روزه بگیرد.
پس از قطع رگ گردن حیوان، آیا می‎توان زمانی که حیوان به حالت نیمه‎جان رسیده و اندکی حرکت دارد، سر حیوان را کامل جدا کرد؟ اگر جایز نیست و قصّاب اشتباهاً این کار را انجام داده، آیا گوشت حیوان حلال است؟
جدا کردن سر حیوان، پیش از بیرون آمدن روح، حرام است؛ ولی با این عمل، گوشت حیوان، حرام نمی‌شود.
آیا در اختیار قرار دادن مبلغی پول به شرکت خرید و فروش خودرو به قصد معامله خودرو و دریافت سود، اشکال دارد؟ این شرکت، همانند بانک با پول دریافتی کار می‌کند و از ابتدا سود آن را تعیین می‌کند، آیا صحیح است؟
اگر در قالب یکی از عقود اسلامی (از جمله مضاربه) باشد، اشکال ندارد. توجه داشته باشید اگر عقد مزبور، مضاربه باشد این معامله مختصّ به‌کارگیری سرمایه در تجارت است و در این عقد، شرط است که سهم صاحب سرمایه و عامل، به صورت درصد معینی از سود (نه از سرمایه) مشخص باشد. بلی اگر هر ماه، عامل، مبلغی را به عنوان علی‌الحساب به صاحب سرمایه در ازای سهم سود او بپردازد و در پایان مدّت مضاربه نسبت به سود حاصله با یکدیگر مصالحه نمایند، اشکال ندارد.
یک کار هنری مانند گُل درست کرده ام و آن را در خانه استفاده کرده و در جایی قرار دادم که گرد و خاک روی آن را گرفته و چند سالی از آن می گذرد. آیا می توانم این گل را تمیز کنم و بفروشم؟ آیا در موقع فروش، باید به مشتری بگویم آن را استفاده کرده ام؟ آیا حتماً باید از قیمت اول و نو کمتر بفروشم؟
فروش کالا در فرض سؤال به قیمتی که مشتری راضی باشد فی نفسه ایرادی ندارد؛ لازم نیست نو بودن یا کهنه بودن جنس را اشاره کنید؛ البته نباید دروغ بگویید و اگر به عنوان جنس نو بفروشید مشتری می تواند بعد از اطلاع، معامله را فسخ کند.
با توجه به نذری که از حدود 20 سال قبل داشته ایم، من و همسرم هر سال حلیم پخته و پخش می کنیم.
اکنون که سنّ ما بالا رفته و انجام این کار و آماده کردن آن برایمان سخت شده است، آیا می توانیم به اندازه هزینه آن و حتی بیشتر، گوشت یا مرغ تهیه کرده و بین نیازمندان توزیع کنیم؟
موارد مختلف است. چنانچه صیغۀ شرعی نذر با شرایط معتبر آن، بر زبان جاری نشده باشد، یا در فرض سؤال مباشرت در انجام نذر را شرط کرده باشید (که فقط خودتان حلیم بپزید و پخش کنید) نذر واجب نبوده و می توانید به نحو مذکور در سؤال عمل نمایید. ولی اگر مباشرت در انجام نذر را شرط نکرده باشید و نذر شما شامل کمک گرفتن از دیگران هم بوده باشد، باید با کمک دیگران به نذر عمل کنید. ضمناً اگر مقدار معیّنی را در نذر مشخص نکرده باشید و توانایی پختن حداقل مقدار ممکن را داشته باشید، همچنان عمل به نذر واجب است و الاّ نذر، منحل می شود.
1. حلقه ازدواج بنده از طلای سفید است؛ ولی نمی‌دانم چقدر طلای سفید در آن به کار رفته. آیا وضو گرفتن و نماز خواندن با آن اشکال دارد؟
2. اگر در حین نماز، حلقه انگشتری را در آورده و در جیب بگذارم، چطور؟
ج1) اگر چیزی که طلای سفید نامیده می‌شود، همان طلای زرد باشد، که بر اثر مخلوط کردن ماده‌ای، رنگ آن سفید شده، استفاده از آن برای مردان حرام است؛ و نماز با آن هم برای مردان بنا بر احتیاط واجب، باطل است؛ ولی پلاتین اشکال ندارد. همچنین اگر نمی‌دانید طلا است یا پلاتین، استفاده از آن، اشکال ندارد.
ج2) در هر صورت اگر داخل جیب باشد، نماز صحیح است.