پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

موضوعات

پرسش و پاسخ

ارتباط با پایگاه PDF
اگر در مکانی که شخص کار می کند، نه بیمه باشد و نه به اندازه حقوق قانون کار، حقوق دریافت کند و صاحبکار نیز بیش از اندازه توان از او کار بکشد، آیا می توان بدون اطلاع صاحبکار، مالی فقط به اندازه حقوق، برداشت؟
در فرض سؤال برداشتن مال از صاحب کار (تقاص) در صورتی مجاز است که او خود را بدهکار بداند ولی بدون عذر در پرداخت آن کوتاهی نماید؛ لکن در صورتی‌که صاحبکار، خود را بدهکار نمی‌داند و یا نمی‌داند که طلبکارش واقعاً حقّی بر گردن او دارد یا نه، در این صورت تقاص از او محلّ اشکال است بلکه جایز نیست.
اگر فردی به قصد سفر شغلی از وطن خارج شود اما در بین راه برای او مشکلی شخصی پیش آید و مجبور به رفتن به مکانی غیر از وطن و محل کار خود شود یا در بین راه برای مدتی در جایی توقف کند تا پس از رفع مشکل به محل کار خود برود، نماز و روزه در این مدت و در این مسیر و محل کار، چه حکمی دارد؟
در فرض مذکور، اگر بدون تغییر مسیر در آن محل بوده و عبور کرده تا به محل کار برود حکم سفر شغلی را دارد. اما اگر در غیر مسیر سفر شغلی و بیش از مسافت شرعی* باشد، نماز در آن مسیر و محل شکسته و روزه صحیح نمی‌شود.
---------------------------
* مسافت شرعی 41 کیلومتر است.
اگر برای انجام کاری، نذرهای مختلف کرده باشیم و آن کار هنوز اتفاق نیفتاده باشد، آیا می توان آن نذرها را پس گرفت و ادا نکرد؟
اگر صیغه مخصوص نذر* را نخوانده‌اید، اختیار آن با خود شما است؛ و در غیر این صورت امکان پشیمانی وجود ندارد و باید طبق نذر عمل نموده؛ و در صورت تخلف، کفاره آن لازم است.
------------------------------------------------
* صیغه نذر عبارت است از «لِلّه عَلیّ أن أفعل کذا...» و می‌تواند ترجمه آن را بگوید که عبارت است از « برای خدا بر من است که فلان کار را انجام بدهم». و اگر بگوید: "برای خدا نذر می‌کنم فلان کار را انجام دهم" بنابر احتیاط واجب باید به آن عمل کند. اما با صرف عبارت "نذر می‌کنم"، نذر شرعی محقق نمی‎شود.
1. آیا اگر زن هنگام عقد، سر کار می رفته است و به مرد هم اطلاع داده بوده و مرد مخالفت نکرده، آیا می تواند بدون اجازه شوهر سر کار برود؟
2. آیا اگر مرد هنگام عقد به زن گفته بوده که زن باید خانه داری کند، آیا بعد از عقد، زن می تواند خانه داری نکند؟
ج1) اگر قرارداد کاری زن، قبل از عقد نکاح، منعقد شده باشد، باید به قرارداد عمل کند و اجازه شوهر لازم نیست؛ اما اگر زن بخواهد بعد از عقد نکاح قرارداد کاری که منافی حق شوهر است ببندد باید با اجازه شوهر باشد، مگر این که زن ضمن عقد نکاح شرط کرده باشد که برای کار بیرون برود یا عقد نکاح مبنی بر این شرط خوانده شده باشد که در این صورت باید به شرط عمل شود.
ج2) کار منزل بر زن واجب نیست ولی اگر مرد، ضمن عقد نکاح شرط کند که زن خانه داری کند یا عقد نکاح مبنی بر این شرط خوانده شده باشد، زن باید به این شرط عمل کند.
1. آیا جایز است که خانمی به عنوان آرایشگر کار کند، در حالی که می‎داند که شخصی را که آرایش می‌کند در حضور نامحرم بدون پوشش خواهد بود؟
2. در صورتی که شک داشته باشد که این شخص در حضور نامحرم، صورت خود را خواهد پوشاند یا خیر، حکم چیست؟
ج1) در صورتی که آرایشگر قصد کمک به گناه نداشته باشد کار او حرام نیست و دستمزدی که می گیرد اشکال ندارد.
ج2) اشکال ندارد.
خواندن نماز به جماعت در وقت اداری با اجازه کارفرما، و احتمال آمدن ارباب رجوع و به تاخیر افتادن کار مردم، چه حکمی دارد؟
با توجه به اهمیت خاص نمازهای یومیه و تأکید زیادی که بر اقامه نماز در اول وقت شده است و با توجه به فضیلت نماز جماعت، مناسب است مسئولین روشی را اتخاذ کنند که کارمندان بتوانند در خلال ساعات کار اداری نماز واجب را به طور جماعت در اول وقت و در کمترین زمان بخوانند، ولی باید به گونه ای مقدمات این کار را فراهم کنند که نماز جماعت در اول وقت بهانه و وسیله ای برای به تأخیر انداختن کارهای مراجعه کنندگان نشود.
اگر تعمیرکار مبلغی را به عنوان اجرت، معین کرده باشد ولی بعد از اتمام کار، مشتری متوجه شود که تعمیرکار قیمت را بیشتر از عرف بازار اعلام کرده؛ مثلاً اجرت این کار 100 هزار تومان بوده ولی استاد تعمیرکار 130 هزار تومان معین کرده است؛ آیا باید همان مبلغی را که توافق کرده اند، بپردازد یا می‌تواند اجرت المثل را بپردازد؟
اگر تفاوت اجرت تعیین شده با اجرتی که معمولاً تعمیرکارها برای چنین کاری می گیرند به اندازه ای است که مردم نسبت به این مقدار تفاوت، تسامح نمی‌کنند، مشتری می‌تواند قرارداد را فسخ کند و اجرت المثل کاری را که تعمیر کار انجام داده است به او بدهد.
شخصی را با مبلغ مشخصی اجیر کرده‌اند که درب و پنجره های ساختمانی را رنگ آمیزی کند و بندهای ساختمان را هم بکشد؛ ولی کار را نیمه تمام رها کرده و آن چه هم که انجام داده به نظر کارشناسان، کار غیر صحیح و غیر فنی بوده است. حال چقدر از اجرة المسمی باید به او پرداخت گردد؟
اگر اجیر بوده است که کار خاصی را انجام بدهد و آن را انجام نداده، مستحق اجرت نمی باشد؛ ولی اگر قرار بوده که کاری را انجام دهد و شرط خاصی در ضمن قرارداد گذاشته شده، در این صورت اگر به شرط عمل نکرده است، حق فسخ دارند و بعد از فسخ اجاره، اجرت المثل کاری را که انجام داده است را باید به او بدهند.
بعضی از مسئولین برای کارمندان خود به‌ صورت دلخواه اضافه‌ کار در نظر می‌گیرند؛ این در حالی است که حتی یک ثانیه هم اضافه کار نداشته‌اند؛ آیا مبلغی که بابت اضافه‌کار به چنین کارمندانی پرداخت می‌شود حلال است؟
نوشتن گزارش های غیرواقعی و دریافت پول در برابر ساعات اضافه ای که کاری در آن ها انجام نشده جایز نیست و واجب است پول های اضافه ای که کارمند مستحق دریافت آن ها نبوده، بازگردانده شود، ولی اگر قانونی وجود داشته باشد که به مسئول اداره اجازه دهد تا ساعات اضافه کاری کارمندی را که اضافه کاری انجام داده، دو برابر نماید جایز است این کار را انجام دهد و در این صورت دریافت اجرت توسط کارمند طبق گزارشی که مسئول اداره از ساعات اضافه کاری او نوشته، جایز است.
جهت گذراندن دوره کارآموزی در مغازه برق صنعتی، مشغول به کار هستم. هنگام تعمیر قطعه‎ای، سهواً و بدون اختیار، خسارتی به آن وارد شد. آیا ضامن هستم؟ چه وظیفه‎ای دارم؟
اگر مسئولیت تعمیر آن ابزار را داشته اید و با کاری که شما انجام داده اید خسارت وارد شده است، ضامن هستید، هر چند بدون افراط و تفریط بوده باشد، مگر آن که طبیعت کار اقتضای این خسارت را داشته است.
خانم محجبه و چادری ساکن تهران هستم. با توجه به شرایط پوشش و آرایش خانم‌های تهران، اگر بنده در حدّ کم و ملایم آرایش کنم، آیا مرتکب کار خلاف و حرامی شده‌ام؟
اگر آرایش کم رنگ هم عرفاً زینت محسوب شود یا موجب جلب نظر نامحرم باشد، جایز نیست و باید از نامحرم پوشانده شود و کار حرام دیگران دلیل بر جایز بودن آن حرام نیست.
فرموده‌اید که نفقه همسر، دین است و ضمان دارد ولیکن نفقه فرزند تکلیف است و در صورت عدم پرداخت، ضمان ندارد. سؤال این است که اگر فرزند بدون اجازه پدر و یا با وجود نهی پدر، از منزل پدر غذا بخورد (البته این فرزند فقیر است و واجب النفقه پدر) آیا این فرزند ضامن غذای خورده شده، است؟ و آیا کار حرامی مرتکب شده است؟
فرزند ولو در فرض سؤال مرتکب کار حرام شده و ضامن است؛ مگر اینکه از حاکم شرع اجازه داشته باشد.
پدرم وصیت کرده، ثلث مالش در بانک قرار داده شود و تا زمانی که آخرین فرزند (برادر کوچک) صاحب کار و درآمد مستقل نشده، سود آن متعلق به ایشان باشد. حال اگر سود ثلث، بیشتر از درآمد برادر کوچکم باشد؛ آیا می‌توان اضافی سود ثلث را به دیگری قرض داد؟
در فرض سؤال، باید طبق وصیت عمل شود و تا زمانی که برادر کوچک، صاحب کار و درآمد مستقل نشده است؛ همۀ سود ثلث، متعلق به اوست.
یک شرکت خصوصی برای دادن وام بدون سود به کارکنانش شرط کرده است که در صورت تعهد به ماندن در شرکت و کار کردن برای مدت سه سال برای آن شرکت، این وام را به آن ها خواهد داد. این وام از طریق یک بانک قرض الحسنه و از محل اعتبار آن شرکت در آن بانک پرداخت می شود. آیا گرفتن این وام حلال است؟
اگر در قرارداد وام، شرط کنند که تعهد بدهید برای شرکت کار کنید، ربا و حرام است. اما اگر در قرارداد وام شرط نمی کنند، بلکه فقط به کسانی وام می دهند که چنین تعهدی داشته باشند، اشکال ندارد.
کار پسر من جدیداً طوری شده که باید به عراق سفر کند؛ سفر قبلی او یک هفته قبل بوده و حالا دوباره رفته است. در این سفر هم ممکن است که به جاهای دیگر مثل سوریه هم برود. این کار ممکن است تا چند ماه آینده به شکل رفت و آمدی باشد. آیا ایشان حکم کثیر السفر را دارد؟ نماز و روزه اش به چه شکل است؟
در فرض سؤال اگر وضعیت مذکور حداقل سه ماه ادامه دارد و در طول هفته _ غیر تعطیلات _ به جهت شغل مسافر باشد و یا اگر مدت طولانی مثلا یک سال در هر ده روز یک سفر شغلی دارد، نمازش در محل کار و بین راه تمام و روزه اش صحیح است و اگر ده روز هیچ سفری نداشته و در یک محل توقف داشته باشد، در اولین سفر حکم مسافر دارد.