پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

موضوعات

پرسش و پاسخ

ارتباط با پایگاه PDF
در گذشته یک زمین کشاورزی برای آقایی که امام جماعت مسجدی بوده، وقف شد. متنی برای این وقف، نوشته نشده؛ بلکه فقط صاحب زمین گفته است: «اجارۀ این زمین برای فلان امام جماعت مسجد باشد».
اکنون سالیانی از آن وقف گذشته و آن امام جماعت از دنیا رفته و کشاورزانی که روی زمین کار می‌کنند، نمی‎دانند که واقف، اجاره را برای شخص آن روحانی قرار داده بود یا برای عنوان امام جماعت مسجد. هزینۀ اجارۀ آن زمین را به چه کسی باید بدهند؟ آیا به وارثان آن امام جماعت مرحوم؟ یا امام جماعت فعلی مسجد؟
در فرض سؤال، اگر ثابت نشود که وقف برای عنوان "امام جماعت" است، زمین مزبور بعد از فوت امام جماعت، به واقف و در صورت فوت واقف به ورثۀ واقف بر می گردد.
الف: برابر توافق شفاهی، نزد یکی از دوستان، با قرارداد مضاربه سرمایه گذاری نمودم و جهت تضمین، دو برابر، چک دریافت نمودم.
ب: با گذشت مدتی سود دهیِ مناسب، اکنون که آن سرمایه گذاری سود دهی ندارد، از او اصل پول و همچنین سود آن را برابر توافق، طلب کردم:
1. آیا او شرعاً ضامن اصل پول و همچنین سود آن برابر توافق شفاهی است و باید به من پرداخت نماید؟
2. اگر از طریق چک های تضمینی، اصل پول و همچنین سود آن را به دست آورم، آیا این کار من حلال است و مالک پول دریافتی می شوم؟
ج1) اگر اصل سرمایه موجود باشد، می توانید مطالبه کنید و اگر تلف شده باشد، و افراط یا تفریط نکرده باشد، حق مطالبه ندارید و نسبت به سود، اگر عدم سود دهی به دلیل افراط یا تفریط نباشد، حق مطالبۀ سود ندارید؛ مگر آن که ضمن عقد، شرط کرده باشید؛ که در صورت عدم سود دهی ــ به هر دلیل ــ ، عامل، سود را از جانب خود تأمین کند.
ج2) اگر بر اساس پاسخ اول عمل کنید، اشکال ندارد.
بنده جدیداً به عنوان فرزند ذکور اکبر، متولی باغ وقفی‌ای شده‌ام که باید درآمد میوۀ آن، صَرف قرآن‌خوانی مادربزرگم شود؛ اما متأسفانه ده سال است هیچ درآمدی نداشته و درختان میوۀ دیگر وجود ندارد و نیاز به هزینه، اعم از کاشت نهال و ... دارد تا بعد از میوه دادن، صَرف در قرآن‌خوانی شود؛ اما بنده پولی جهت هزینه در این ملک را ندارم. آیا می‌توانم از باب تبدیل به احسن با پولِ فروش این باغ، منزلی را تهیه و وقف در این کار کنم و اجارۀ آن را در مقصود واقف هزینه کنم؟
در صورتی که با فروش قسمتی از باغ، امکان إحیاء آن وجود داشته باشد، فروش تمام آن جایز نیست؛ ولی اگر این گونه اقدام، فایدۀ چندانی نداشته باشد و امیدی به مثمر شدن آن در آیندۀ نزدیک و یا انتفاء از آن به شیوه‌های دیگر نباشد، (مثل اجاره دادن آن برای استفاده‌های دیگر) در این صورت می‌توانید آن را فروخته و تبدیل به باغ یا خانه‌ای دیگر کنید.
در کارخانه صنعتی، جوانی سی ساله که در حال کار با دستگاه کمپرسور بوده است و مواد اوّلیه دستگاه را وارد دستگاه می کرده، دستگاه جوان را به داخل می کشد و تمام بدن او را با مواد دستگاه (حدود یک تُن قیر) چرخ می کند؛ به گونه ای که هیچ اثری از گوشت و استخوان فرد، مشهود و قابل تفکیک نیست؛ فقط دو تکّه استخوان ساق پای مرحوم از دستگاه خارج شده است. اکنون سؤال این است این مواد داخل کمپرسور که حدود یک تن می باشد و با جسم چرخ شدۀ جوان مخلوط شده است، چه حکمی دارد؟ آیا باید دفن شود؟ یا امکان استفاده از این مواد در بخش صنعتی وجود دارد؟
اگر میت بعد از افتادن در داخل قیر استحاله شده و بدنش به کلی از بین رفته باشد، دفن قیرها لازم نیست و استفاده از قیرها هم جایز است؛ البته اگر اجزائی از میت _هرچند مو، دندان، ناخن و استخوان باشد_ به دست بیاید، می بایست دفن شود.
چنانچه پرستار به دلیل عدم مهارت کافی یا سخت بودن رگ گیری از بیمار، چندین انژیوکت را (که وسیله ی گرفتن رگ می باشد) استفاده کند و رگ گیری ناموفق باشد و فقط یکی از آن ها موفقیت آمیز باشد؛ آیا درست است که تعداد کل این انژیوکتها با وجود موفقیت آمیز نبودن عمل رگ گیری، به حساب مصرفی بیمار نوشته شده و هزینه آن ها گرفته شود؟ اگر پرستار دارویی را سهواً بیشتر از مقدار نیاز به بیمار تزریق کند، گرفتن کل هزینه آن دارو ها مشکل ندارد؟
در صورتی که این کار (دریافت کل هزینه از بیماران) جزء قوانین بیمارستان باشد، آیا اجرا کردن آن، مسئولیتی برای فرد ندارد؟
مواردی که اتلاف وسیله یا دارو یا استفاده نابجای از آنها مستند به پرستار باشد، ضامن است و باید جبران کند، مگر این که در ضمن قرارداد اولیه با بیمار نسبت به این مسأله شرط خاصی شده باشد.
سن بنده، نوزده سال است و هفته آخر تیر امسال طلاق گرفتم. یک سال با همسرم اصلاً رابطه جنسی نداشتم؛ طلاق بنده در دفترچه طلاق، بائن مبارات نوبت اول قید شده است. بعد از طلاق باید سه ماه عده نگه داشت تا بتوان ازدواج مجدد کرد؛ اما بنده مشکل تنبلی تخمدان (پلی کیستیک) دارم؛ یعنی کم کار است و مرتب عادت ماهیانه نمی‌شوم.
آیا حتماً باید سه بار عادت ماهیانه دیده شود، تا عدۀ بنده تمام شود؛ یا برای تمام شدن عده، گذشتن سه ماه کافی است؟
در فرض سؤال اگر سه ماه متوالی عادت نشوید، عده تمام است.
بنده و همسرم چهار سال است که نوبت حجمان شده، چون در خارج از کشور سکونت داریم، همسرم کار و درآمد مشخصی ندارد، به دلیل (عدم پس انداز مادی، عدم ویزا از طریق کنسولگری سعودی، تکمیل ظرفیت کاروانهای ایران، که می بایست چند ماه زودتر در ایران باشیم، از طرفی دور بودن از محل زندگی و دختر دم بخت و دانشجو و دیگر مشکلات) و از لحاظ دارایی (غیر از پولی که از مستأجر نزد ماست) وجود یک باب منزل در تهران و یک خانه کلنگی درحاشیه شهر، که در اجاره مستاجر می باشد، با این وجود، آیا مستطیع محسوب می شویم و باید امسال حج را بجا آوریم؟ یا انجام آن را به زمان مناسب دیگر موکول کنیم؟
مجرد احتمال عدم موفقیت از طریق خارج، مجوز عدم اقدام برای تشرف به حج نیست؛ اگر واقعا از این طریق ممکن نباشد و از طریق داخل کشور نیز به دلایل مذکور، سفر به حج برایتان ممکن نباشد یا حرجی باشد، مستطیع نیستید و تشخیص آن با خود مکلف است.
برخی از فامیل و بستگان ما رفتارها و برخوردهای بدی با ما دارند و ما از فرط ناراحتی از این رفتارها و بعضاً زخم زبان ها، جهت کم شدن ناراحتیمان این رفتارها و زخم زبان ها را در خانه برای خودمان مجدد بازگو می کنیم. ضمناً همه ی اعضای خانواده من این رفتارها و زخم زبان ها را می دانند و می بینند. اما برای تقلیل ناراحتی خودمان مجدد برای خود بازگو می کنیم. آیا این مصداق غیبت است؟
چون بنا به دانسته های من غیبت یعنی بدگویی کردن از کسی نزد فرد ثالث به گونه ای که چهره آن فرد نزد بقیه خراب شود و سایرین ظن و گمان بدی نسبت به آن شخص پیدا کنند. با توجه به این مسئله آیا این کار ما غیبت محسوب می شود؟
صرف بازگویی مطالب مذکور با خود بدون حضور شخص دیگر اشکال ندارد؛ ضمن اینکه اگر عیوب مزبور، عرفاً مخفی نباشد، گفتن آن به دیگران غیبت نیست؛ ولی ممکن است در برخی موارد از جهت دیگر اشکال داشته باشد مثل اینکه تحقیر مؤمن محسوب شود. در هر حال اگر رفتارها به گونه ای است که ظلم به شما محسوب می شود بیان آن (حتی اگر هم غیبت باشد) از باب تظلم، اشکال ندارد.
من در بورس کار می‌کنم و در یک کارگزاری حساب دارم؛ این کارگزاری چیزی به اسم باشگاه مشتریان دارد که با توجه به میزان خرید و فروش به شما امتیاز می‌دهد که بعداً با آن، می‌توان جایزه یا کارت هدیه یا وام قرض الحسنه دریافت کرد. (به ازای هر چرخش مالی ۲ میلیونی یعنی خرید و فروش سهم معادل یک امتیاز که می‌گویند هزار تومان ارزش دارد.) بخشی وجود دارد که در آن‌جا می‌توان وضعیت بازار در روز بعد را پیش بینی و با دادن این امتیازات، در آن بخش، شرکت کرد و اگر برنده شویم، امتیاز بیشتری به ما داده می‌شود یعنی امتیاز از دیگرانی که اشتباه پیش بینی کرده‌اند گرفته و به برنده داده می‌شود؛ با توجه به این موضوع آیا شرکت در این نوع مسابقات جایز است؟
این عمل فی نفسه اشکال ندارد. ولی مالک شدن برنده نسبت به جوایز به دست آمده از این طریق، مشکل است؛ مگر آن که بعداً با یکی از عقود شرعی، مثل هبه یا صلح، از طرف مالک به برنده تملیک شود.
در کارخانه پلاستیک سازی، در تزریق پلاستیک اگر مواد اولیه به واسطه ادرار یا مدفوع گربه، نجس شده و وارد دستگاه شده باشد و امکان خارج کردن و شستن دستگاه به هیچ وجه نیست. بعد از خارج نمودن آن مقدار مواد نجس، آیا دستگاه، پاک محسوب می‌شود و مواد پاک تزریقی نجس نمی‌شوند؟ یعنی آیا پلاستیک مذاب، موجب نجس شدن جداره داخلی دستگاه می‌شود؟ اگر نجس می‌شود، چه مدت مواد اولیه پاک، تزریق شود، تا داخل دستگاه، پاک محسوب شود؟ اگر همچنان نجس، باقی می‌ماند، فروش پلاستیک‌های فریزری که می‌دانیم بدون شستن ظاهر پلاستیک در بسته‌بندی نمودن مواد غذایی رطوبت‌دار، به کار گرفته خواهد شد، چه حکمی دارد؟
اگر رطوبت مسری در پلاستیک یا دستگاه نبوده که موجب سرایت نجاست به دستگاه شده باشد، مجرّد مذاب بودن پلاستیک، موجب نجاست دستگاه نمی‌شود.
1. حکم زن حائض در زمانی که از مدینه به مسجد شجره برای محرم شدن می‎رود، چیست؟
2. همچنین برای طواف و نماز طواف و انجام اعمال چه کند؟
ج1) زن حائض می‌تواند در حال عبور از مسجد محرم شود به شرطی که مستلزم توقف در مسجد نباشد. ولی اگر مستلزم توقف در مسجد باشد - هرچند بر اثر ازدحام و مانند آن - و نتواند احرام را تا برطرف شدن عذر به تأخیر بیندازد، باید از جُحفه یا مُحاذات آن محرم شود و جایز است با نذر از هر مکان دیگری قبل از میقات محرم شود.
ج2) اگر بنا دارد حج تمتّع انجام دهد، چنانچه هنگام رسیدن به میقات، مبتلا به عادت ماهانه باشد، اگر احتمال بدهد تا پیش از ضیق وقت برای احرام حج تمتع، پاک می‌شود و می‌تواند پس از غسل کردن، اعمال عمره تمتع را انجام دهد، سپس با احرام حج، وقوف در عرفات را از اول ظهر روز عرفه درک کند، واجب است در میقات، به عمره‌ تمتع مُحرم شود؛ سپس اگر پاک شد و وقت کافی برای انجام اعمال عمره و درک وقوف اختیاری در عرفات را داشت، باید همین کار را انجام دهد و اگر اتفاقاً پاک نشد یا وقت کافی برای انجام اعمال عمره تا وقت درک وقوف در عرفات را نداشت باید با همان احرام عمره‌ تمتع، عدول کند به حج اِفراد و پس از آن، عمره‌ مفرده انجام دهد. و این عمل او، مُجزی از حج تمتع است.
اگر در میقات یقین دارد که نمی تواند عمره تمتع را در وقت خود انجام دهد، می تواند به نیت حج افراد محرم شود و نیز می تواند به قصد ما فی الذمه محرم شود، ولی در صورت اول اگر زودتر از موعد مقرر پاک شود، لازم است برای عمره تمتع بار دیگر محرم شود و اما در صورت دوم اگر پیش از موعد پاک نشد، احرام او برای حج خواهد بود و اگر پیش از موعد پاک شد، با همان احرام می تواند عمره تمتع بجا آورد.
بنده طلبه هستم. چند سالی برای یک کار تبلیغی هر هفته به تهران مسافرت می‌کنم. در ایام کرونا چند ماهی هست که به تهران نرفتم. طبق فتوای حضرت آقا می‌دانم در اولین سفر، نمازم شکسته است؛ ولی سؤال این است که:
1. اگر قبل از سفر اول، یک سفر غیر تبلیغی به تهران یا شهر دیگری داشته باشم، آیا باز هم در سفر اول، نمازم شکسته است؟
2. در فرض این که هفتۀ اول، در سفر غیر تبلیغی نمازم شکسته است، آیا هفته بعد، نمازم مطلقا کامل است یا باید بدانم در هفتۀ آینده هم حتماً سفر کاری دارم؟ (چون ممکن است هفته اول و دوم بروم؛ ولی هفته سوم مشکلی پیش بیاید و نتوانم سفر کنم.)
3. ملاک اتمام یا قصر نماز، داشتن سفر در هر ده روز است یا سفر کاری و تبلیغی و یا هر دو؟
ج1) در فرض مذکور، در سفر اول شغلی، بنابر احتیاط واجب باید نماز را به صورت جمع یعنی هم قصر و هم تمام بخوانید.
ج2) در فرض این که سفرهای شغلی ادامه دارد، هر وقت، قبل از سفر شغلی، ده روز یک جا ثابت نباشید، نمازتان تمام است و سفر بعدی ربطی به این سفر ندارد.
ج3) برای تحقق سفر شغلی که باعث تمام بودن نماز است، سه شرط لازم است:
1- قصد انجام سفر شغلی
2- شروع سفر شغلی
3- قصد استمرار سفر شغلی
کارورز پزشکی (اینترن) و مرد هستم و در بخش زنان و زایمان کار می کنم؛ در استفاتائات برای آموزش پزشکی گفته شده که تنها ضرورت حفظ جان بیماران آینده، ملاک لمس و نگاه است و دستور استاد و کوریکولوم آموزشی ملاک نیست. با توجه به تعداد زیاد ماماها و مراکز بهداشت، این احتمال که پزشک مرد، بخواهد زایمان اورژانسی کسی را انجام بدهد (آن هم طبیعی) کم است ولی محتمل است؛ با توجه این که گاهی اوقات آنقدر فرصت کم است که شاید تا آمدن ماما یا متخصص زنان بچه بدنیا بیاید و من به عنوان پزشک مرد، موظفم جهت حفظ جان مادر و فرزند، وارد عمل شوم، آیا جایز است برای یادگیری تحت نظر متخصصین، روی بیماران بیمارستان آموزشی، زایمان طبیعی (که مستلزم لمس و نگاه است) را یاد بگیرم؟
تحصیل و فراگیری علم پزشکی از طریق معایناتی که فی‌نفسه حرام هستند، در مواردی که یادگرفتن این علم و شناخت راه‌های درمان بیماری‌ها متوقف بر آن باشد، اشکال ندارد؛ مشروط بر اینکه دانشجو اطمینان داشته باشد که توانایی نجات جان انسان‌ها در آینده متوقف بر اطلاعاتی است که از این طریق به ‌دست می آید و همچنین مطمئن باشد که در آینده در معرض مراجعه‌ی بیماران بوده و مسئولیت نجات جان آنان را بر عهده خواهد داشت.
نظر به دغدغه‌مندی ایرانیان و مسلمانان مقیم اروپا در خصوص قوانین اتحادیه اروپا مربوط به طعام (مجموع خوراکی ها و نوشیدنی ها) و با توجه به مقدمه ذیل سوالی مطرح هست که نظر شما رهگشای مقلدان خواهد بود.
اتحادیه اروپا قوانینی در خصوص مواد خوراکی دارد؛ طبق آخرین قانون مصوب اتحادیه اروپا شرکت های تولیدی حق استفاده از حشرات را به شکل های مختلف آن (خشک شده - پودرشده و...) در انواع خوراکی ها دارند.
با توجه به عدم آگاهی مصرف کنندگان نسبت به تمام جزئیات مواد غذایی بکار رفته در محصولات و تعدد محصولات مختلف از جهت کمّی و کیفی و سخت بودن بررسی همه محصولات و جزئیات آنها از جهت حلیّت و حرمت، به خاطر استفاده از نام علمی در ارائه اطلاعات (مثلا اگر حشره ای در محصول استفاده شده نام علمی آن را درج می کنند)؛ لطفا به دو پرسش ذیل پاسخ فرمایید:
١- مقلدان تا چه حد باید دقت عقلی و وسواس را در خرید و استفاده از خوراکی ها و مواد اولیه رعایت کنند؟
٢- آیا بررسی مواد غذایی و جزئیات آنها و طراحی بستری (سامانه اینترنتی و موبایلی) برای بررسی مواد غذایی حلال از حرام (هرچند کار سخت و زمان بری باشد) بر گروهی از مقلدان که تخصص آن را دارند، مصداق واجب کفایی است و لازم است انجام شود یا خیر؟
ج1) خوردن خوراکی هایی که معلوم نیست از اجزای حشرات در آن استفاده شده است اشکال ندارد، البته اگر بدون زحمت و مثلاً با یک نگاه به مواد تشکیل دهنده خوراکی که روی آن درج شده است، معلوم می شود که از اجزای حشرات در آن موجود است یا نه، بنا بر احتیاط در این حد تحقیق لازم است.
ج2) واجب نیست.
اگر خانمی در ایام حج تمتع، حائض باشد و تا زمان بازگشت به ایران پاک نشود، کدامیک از اعمال حج را نمی‌تواند به جا آورد؟ برای این اعمال، چه وظیفه‎ای دارد؟
زنی که بنا دارد حج تمتّع انجام دهد، چنانچه هنگام رسیدن به میقات، مبتلا به عادت ماهانه باشد، اگر احتمال دهد تا پیش از ضیق وقت برای احرام حج تمتع، پاک می‌شود و می‌تواند پس از غسل کردن، اعمال عمره تمتع را انجام دهد، سپس با احرام حج، وقوف در عرفات را از اول ظهر روز عرفه درک کند؛ واجب است در میقات به عمره‌ تمتع مُحرم شود، سپس اگر پاک شد و وقت کافی برای انجام اعمال عمره و درک وقوف اختیاری در عرفات را داشت، باید همین کار را بکند. اما اگر اتفاقاً پاک نشد یا وقت کافی برای انجام اعمال عمره تا وقت درک وقوف در عرفات را نداشت؛ باید با همان احرام عمره‌ تمتع، عدول کند به حج اِفراد و پس از آن، عمره‌ مفرده انجام دهد. و این عمل او مُجزی از حج تمتع است.
اگر اطمینان دارد تا وقت احرام برای حج و درک وقوف عرفات پاک نمی‌شود؛ یا اگر پاک شود، وقت کافی برای انجام اعمال عمره تا درک وقوف عرفات را نخواهد داشت؛ در این صورت باید در همان میقات به قصد ما فی‌الذّمه و یا حج اِفراد مُحرم شود؛ و پس از انجام اعمال حج، عمره‌ مفرده به‌ جا آورد. و عمل وی مُجزی از حج تمتع خواهد بود.
ولی اگر هنگام احرام در میقات، پاک بود؛ سپس در بین راه، یا در مکّه‌ مکرّمه، پیش از انجام طواف عمره و نماز آن یا در اثنای طواف، پیش از اتمام شوط چهارم، عادت ماهانه برایش عارض شد؛ و تا وقت انجام اعمال عمره و درک وقوف اختیاری عرفه، پاک نمی‌شود؛ در این صورت، مخیّر است بین این که با همان احرام عمره‌ تمتع به حج اِفراد، عدول نماید؛ و پس از انجام حج اِفراد، عمره‌ مفرده انجام دهد؛ که این عمل او مُجزی از حج تمتع است؛ و بین این که طواف عمره و نماز آن را رها کند؛ و با انجام سعی و تقصیر، از احرام عمره خارج شود؛ سپس با احرام حج و درک وقوفین و انجام اعمال مِنا، در مراجعت به مکه، طواف عمره و نماز آن را ـ پیش از انجام طواف حج، و نماز آن و سعی یا بعد از انجام آن‎ها ـ قضا کند. و این عمل او نیز مُجزی از حج تمتع است؛ و چیز دیگری بر او واجب نیست.
چنانچه در اثنای طواف، پس از اتمام شوط چهارم عادت شد، با رها کردن بقیه طواف و نماز آن، سعی و تقصیر را انجام دهد و از احرام عمره خارج شود؛ سپس بعد از درک وقوفین و انجام اعمال مِنا، در مراجعت به مکه، پس از انجام طواف و نماز آن و سعی یا پیش از انجام آن، طواف عمره و نماز آن را تدارک کند، که این عمل او مُجزی از حج تمتّع است و چیز دیگری بر او نیست.