پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

موضوعات

پرسش و پاسخ

ارتباط با پایگاه PDF
با توجه به اینکه خروج از مؤونه موجب تعلق خمس نمی گردد، آیا ترقی قیمت سوقیه، اموالی را که مؤونه شده و پس از چند سال فروخته می شود، شامل می شود یا خیر؟ آیا فرقی بین افزایش قیمتی که در سال های قبل حاصل شده و افزایش قیمتی که در آخرین سال بوجود آمده، وجود دارد یا خیر؟
مالی که از مؤونه خارج شده اگر سرمایه کسب و تجارت شود، ترقی قیمت آن پس ار فروش، متعلق خمس است؛ ولی اگر قصد تجارت با آن ندارد تا وقتی آن را نفروخته است خمس ندارد، ولی اگر فروخت، احتیاط آن است که خمس آن را بدهد اگر چه عدم وجوب خمس بعید نیست.
1. اگر شخصی خمس متعلق به درآمد سالیانه خود را پرداخت نکند و درآمد را صرف سرمایه زندگانی نماید و بعد از گذشت چند سال که ارزش پول کاسته شده تصمیم به پرداخت خمس بگیرد، آیا پرداخت همان مبلغ کافی است و یا باید تفاوت ارزش پول را محاسبه نماید و یا با نماینده حاکم شرع مصالحه نماید و آیا وظیفه در فرض افزایش ارزش سرمایه (مثل مغازه) و یا کاهش آن (مثل ماشین) و یا همانند بودن آن متفاوت است؟
2. در فرض سؤال قبل، اگر پول خمس نداده را صرف مخارج زندگی نماید وظیفه اش چیست؟
3. در فرض دو سؤال قبل، وظیفه دفتر وجوهات در رابطه با محاسبه و اخذ خمس چیست؟
ج 1-3) در فرض سؤال، ارزش آن در اولین سال خمسی بر ذمه شخص می باشد که باید با لحاظ تنزّل ارزش پول پرداخت شود، بنابراین در مواردی که مقدار تنزل ارزش پول معلوم است همان اخذ شود و در موارد مشکوک مصالحه شود و فرقی بین موارد مطرح شده در سؤال نیست.
شخصی متعهد شده است تا در سال بعد، حج نیابتی انجام دهد لکن کل مبلغ را هنگام قرارداد دریافت می کند، همچنین فرد دیگری تعهد نموده است که کاری را در آینده ولو در سال های بعد انجام دهد همانند انجام صوم و صلاة استیجاری و انجام برخی از قراردادهای کاری که طی چند سال باید انجام گیرد؛ حال اگر این شخص اجرت کارش را در همان ابتدا دریافت کند و هنگام سال خمسی او فرا رسد با توجه به اینکه هنوز عمل را انجام نداده است، آیا به این پول خمس تعلق می گیرد و یا به این دلیل که هنوز کار را انجام نداده است و یا به خاطر اینکه وقت انجام کار سال بعد و یا سال های بعد می باشد، درآمد سال قرارداد محسوب نمی شود و خمس ندارد؟
صدق فائده بر اجرت حجی که هنوز آن را انجام نداده و نیز بر اجرت صوم و صلاتی که قرار است در سال بعد انجام دهد، معلوم نیست و نمی توان آن را از ارباح سال جاری دانست، پس خمس آن واجب نیست.
اگر مکلف با پولی که متعلق خمس نیست و یا خمس آن را داده مغازه ای برای کاسبی و یا زمینی برای کشاورزی (نه افزایش قیمت) بخرد، ولی بعد از چند سال آن را گران تر بفروشد، آیا سود حاصل شده متعلق خمس است؟
در فرض سؤال، تفاوت قیمت خرید و فروش پس از کسر تورم جزو درآمد سال فروش محسوب می شود که اگر تا حدود یک هفته بعد از سال خمسی صرف در مؤونه نشود، متعلق خمس است.
اگر کشاورزی محصول خود را نسیه بفروشد تا پول آن را در سال خمسی بعد دریافت نماید. آیا کل پول آن جزء درآمد سال خمسی جدید می باشد و یا ارزش اصل، جزء درآمد سال محصول و سود فروش جزء درآمد سال جدید است؟
ارزش محصول برداشت شده پس از کسر مخارج، جزو درآمد سال محصول و سود فروش، جزو درآمد سال جدید است.
اگر در سرمایه ای که با آن امرار معاش می کند شک کند به قدری هست که به آن خمس تعلق بگیرد یا خیر، وظیفه چیست؟
در فرض سوال، پرداخت خمس واجب نیست. اساسا معنای الخمس بعد المؤونه این است که فاضل مؤونه بودن محرز شود.
پدر خانواده اهل خمس دادن است. اگر دختر شک کند که آیا وسایلی از قبیل: دفتر، پارچه و...که بعد از چند سال در وسایل خود دیده پدر خمس این وسایل را داده یا نه، چه حکمی دارد؟
در فرض شک، تکلیفی ندارد.
اگر بعد از حصول درآمد مالی را که قرض کرده یا نسیه خریده است صرف در مؤونه کند یا چیزی را که مؤونه است به ذمه بخرد و هنگامی که صرف در مؤونه شده از درآمد قبلی چیزی باقی نمانده باشد و بعد از آن در همان سال درآمد دیگری کسب کند، آیا در پایان سال می تواند آنچه را صرف کرده کسر کند؟
در فرض مرقوم به همان مقدار از درآمد، کسر می شود.
اگر انسان بدهی حالّ داشته باشد و طلبکارش طلب خویش را از وی مطالبه نماید، آیا صدقه دادن به مقدار اندک، برای دفع بلا و افزایش رزق و مانند آن جایز است؟
اگر دِین مستغرق باشد، جایز نیست.
فرد بدهکار مبلغی جهت تهیۀ «مستثنیات دِین» در نظر گرفته لیکن اگر آن را صرف ادای بدهی خود نماید، تهیّۀ اموال مورد نیاز ممکن نیست، آیا بر وی واجب است آن پول را صرف پرداخت بدهی نماید؟
در حکم مستثنیات دین است.
آیا حقوقی که بنیاد شهید به همسران و فرزندان شاهد پرداخت می‌نماید و یا به والدین شهداء و مفقودین و اسراء می‌پردازد، خمس دارد؟
خمس ندارد.
آیا به اعتبار باقیمانده کارت های تلفن و شارژ موبایل اعتباری، خمس تعلق می گیرد؟
شارژ موبایل و اعتبار باقیمانده در کارت، اگر با درآمد بین سال پرداخت شده است، چنانچه تا حدود یک هفته بعد از سال خمسی استفاده نشود، خمس دارد.
اگر مکلف چند ماهی قبل از سال خمسی به انگیزه تغییر سال خمسی، خمس خود را محاسبه و پرداخت نماید، آیا سال خمسی وی تغییر می کند؟
بلی
اگر خانه یا مرکب یا سایر لوازم زندگی که از درآمد بین سال تهیه شده و سال خمسی بر آن گذشته است به فروش برسد، قیمت آن خمس ندارد، حال اگر شخصی یکی از موارد فوق را بفروشد و قیمت آن را سرمایه کسب قرار دهد، آیا خمس دارد؟ در صورت وجوب، خمس آن به قیمت وقتی است که تبدیل به سرمایه می شود یا هنگام فرا رسیدن سال خمسی؟
پول فروش مؤونه سال های گذشته خمس ندارد؛ حتی اگر آن را سرمایه کسب قرار دهد.
شخصی مسکن مورد نیاز تهیه نموده و به عللی نمی ­تواند در آن سکونت کند، و یا مدتی آن را اجاره داده است، سپس از سکونت در آن منصرف می شود و آن را می ­فروشد، بر فرض که در این مدت، سال خمسی بر آن گذشته باشد، حکم خمس آن چگونه است؟
سکونت شرط نیست و همین که مورد نیاز و در شأن او باشد، و سال خمسی بر آن بگذرد، مؤونه محسوب می­ شود و پول فروش آن خمس ندارد.