پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری

موضوعات

پرسش و پاسخ

ارتباط با پایگاه PDF
مادرم دو برادر تنی و چهار برادر ناتنی دارد. یکی از برادران تنی به شهادت رسیده و برادر دیگر بر اثر تصادف فوت کرده است. آیا از دیۀ تصادف، فقط مادرم ارث می‌برد یا برادران ناتنی هم ارث می‌برند؟
اگر چهار برادر ناتنی از ناحیه مادر با مادر شما مشترک هستند، از دیه ارث نمی برند و دیه فقط به مادر شما می رسد.
پرسش شماره 151
موضوع: وصیت و ارث
معلّمی، دانش آموزش را تنبیه کرده به گونه‌ای که صورت و یا بدن او قرمز شده است؛ امّا دانش آموز به هر دلیلی از معلّم مطالبۀ دیه نکرده است. آیا معلّم این دیه را به دانش آموز بدهکار است؟
صِرف مطالبه نکردن دیه، دلالت بر رضایت دانش آموز و فراغ ذمه معلم ندارد؛ بنا بر این چنان چه دانش آموز بالغ بوده و راضی نباشد، معلم ضامن دیه است و دادن دیه به خود دانش آموز و یا رضایت گرفتن از ایشان کفایت می کند؛ ولی اگر دانش آموز بالغ نباشد، باید معلم، مقدار دیه را به ولیّ شرعی او بپردازد و یا بعد از رسیدن دانش آموز به بلوغ، دیه را به خودش بدهد و یا رضایت بگیرد.
پرسش شماره 138
موضوع: حقوق
در عقد مضاربه، اشتباهاً و از روی جهل به شرایط معامله، ماهانه مبلغی ثابت به عنوان سود قرار داده شده است؛ اگر مبلغ مزبور ربا بوده باشد، طرفین چگونه می‎توانند جبران کنند؟
در فرض مذکور، عقد مضاربه باطل بوده و تمام سود برای سرمایه‌گذار است و فقط اجرت المثل باید به عامل پرداخت شود، البته این در صورتی است که سود به مقداری باشد که بر فرض صحت مضاربه، سهم او مساوی اجرت المثل یا بیشتر باشد و اما در صورت نداشتن سود یا کمتر بودن سهم او از اجرت المثل، چنانچه جاهل به فساد بوده اند احتیاط واجب مصالحه است.
پرسش شماره 121
موضوع: معاملات و شغلها
اموال میت برای دیون و حجّی که بر عهده اش مستقر شده بود، برای هر دو کافی نیست. کدامیک مقدّم است؟
در فرض سؤال ترکه‌ ‌بین همۀ طلبکاران به نسبت طلبی که دارند تقسیم می شود. پس اگر حصّه حج برایش هر چند برای حج میقاتی کافی باشد، که همان و اگر ترکه کم آید، در حج تمتع اقوی سقوط آن و مصرف شدن سهم آن در بدهکاری است.
پرسش شماره 110
موضوع: احکام محتضر و اموات
دانشگاه، پولی را از من اضافه دریافت کرده بود و بعد از چند سال برگشت داده است؛ من نمی‌دانم خمس آن را قبلاً پرداخت کرده‌ام یا نه؛ آیا باید خمس آن را بدهم؟ اگر باید بدهم، آیا همین زمان باید پرداخت کنم؟ یا سر سال خمسی؟
در فرض سؤال، اگر پول مرجوعی، از درآمدتان بوده و نسبت به پرداخت خمس آن شک دارید، باید خمس آن را فوراً بپردازید.
پرسش شماره 101
موضوع: خمس
اگر فردی در حالی که دو پسر دارد باغی را وقف اولاد ذکور خود نماید و بعد از دنیا برود و یکی از آن دو پسر فقط دارای یک فرزند دختر باشد، آیا ارث به آن دختر می‌رسد؟ لازم به ذکر است که دختر، سه فرزند پسر دارد و همچنین اول، پدر دختر و بعد عموی دختر فوت نموده است. همچنین عموی دختر دارای دو فرزند پسر است که هر دو زنده اند.
اگر باغ مذکور فقط بر عنوان "اولاد ذکور" وقف شده باشد تنها شامل آن دو پسر می‌شود و پس از فوت آن دو از وقف خارج شده و به ورثه واقف در وقت فوت او به ارث می‌رسد.
پرسش شماره 91
موضوع: وقف، مساجد و قبرستان
کلمه «ضرورت» به عنوان شرط جواز لمس زن یا نظر به او توسط پزشک، زیاد تکرار می شود؛ «ضرورت» چه معنایی دارد و حدود آن کدام است؟
مراد از ضرورت در فرض سؤال این است که تشخیص بیماری و درمان آن متوقف بر لمس و نظر باشد و حدود ضرورت هم بستگی به مقدار نیاز دارد.
پرسش شماره 45
موضوع: نگاه، پوشش و معاشرت
1. آیا کالبد شکافی میّت، موجب دیه است؟
2. چه کسی باید دیه را بپردازد؟
3. در صورت دریافت آن، آیا دیه به ورثه می رسد یا باید برای میت خیرات کرد؟
ج1) موارد مختلف است. کالبد شکافی با عدم اجازه میت در زمان حیات، جایز نیست و این عمل، موجب ضمان است. ولی چنانچه میّت در زمان حیاتش کالبد شکافی را اجازه داده باشد، هرچند دارای اشکال است، اما در این فرض دیه ندارد.
ج2) ضمان بر عهدۀ کسی است که این کار را انجام می دهد؛ ضمناً ولیّ دم، ولایتی در این باره ندارد.
ج3) دیه، صَرف امورات خیر، به نفع میت می شود.
در هر حال چنانچه حفظ جان محترمی، ولو در آینده متوقف بر این کار باشد، تکلیفاً جایز و بنابر احتیاط، باید دیه داده شود.
پرسش شماره 3
موضوع: مسائل قضایی